Mỹ áp thuế cao nhất với Việt Nam, nhà đầu tư chứng khoán nên làm gì?

Chính sách thuế quan mới của Mỹ đang tạo thêm sức ép đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, song theo giới phân tích, tác động lên thị trường chứng khoán có thể không quá bất ngờ khi nhiều nhóm cổ phiếu đã điều chỉnh từ trước. Trong bối cảnh đó, điều quan trọng với nhà đầu tư không phải là phản ứng theo tin tức, mà là lựa chọn chiến lược phù hợp với diễn biến mới.

Theo công bố của Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), sau khi hoàn tất cuộc điều tra về lao động cưỡng ép theo Mục 301 Đạo luật Thương mại năm 1974, Mỹ áp dụng chính sách thuế quan mới đối với 60 nền kinh tế. Việt Nam nằm trong nhóm chịu mức thuế bổ sung 12,5% - cao nhất trong chính sách lần này. Quy định có hiệu lực từ ngày 24/7/2026, ngoại trừ các lô hàng đã được xếp lên tàu và hoàn tất thủ tục nhập khẩu trước ngày 28/7/2026.

Ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khu vực cấp cao Chứng khoán HD (HDS), cho biết mức thuế mới thay thế chính sách thuế tạm thời 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 vừa hết hiệu lực. Đối với Việt Nam, hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ sẽ chịu thêm 12,5%, bên cạnh mức thuế tối huệ quốc (MFN) bình quân khoảng 3,4% và các loại thuế khác như chống bán phá giá nếu có.

Tuy nhiên, không phải toàn bộ hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ đều chịu chính sách mới. Danh mục miễn trừ gồm hàng phục vụ ngành hàng không dân dụng và y tế, nhôm, thép, đồng, hàng viện trợ, tài liệu thông tin cùng một số mặt hàng thực phẩm. Đáng chú ý, thiết bị điện tử, máy móc và linh kiện (HS Code 84 và 85) - nhóm chiếm khoảng 55% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong nửa đầu năm 2026 - cũng nằm trong diện được miễn trừ.

Ngược lại, nhiều ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may, thủy sản, gỗ và nội thất vẫn phải chịu mức thuế bổ sung 12,5%. Theo ông Tâm, việc nâng thuế từ 10% lên 12,5% sẽ tiếp tục bào mòn biên lợi nhuận, đặc biệt với các doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp như gia công dệt may, đồng thời gia tăng áp lực cạnh tranh đơn hàng và thu hút FDI so với các quốc gia chỉ chịu mức thuế bổ sung 10%.

Dù vậy, chuyên gia HDS cho rằng áp lực chưa đến mức quá lớn bởi Việt Nam vẫn duy trì lợi thế về vị trí địa lý, hệ sinh thái sản xuất và môi trường chính trị ổn định. Quan trọng hơn, thị trường chứng khoán đã phản ánh một phần thông tin này kể từ khi cuộc điều tra theo Mục 301 được khởi động vào tháng 3/2026, cùng với áp lực từ diễn biến lãi suất.

Theo đó, nhiều cổ phiếu thuộc nhóm xuất khẩu và khu công nghiệp đã chiết khấu đáng kể trong nhiều tháng qua. Đây cũng là lý do sau khi chính sách thuế được công bố chính thức vào cuối tuần trước, một số cổ phiếu xuất khẩu vẫn ghi nhận mức tăng trong phiên giao dịch ngày thứ Sáu thay vì tiếp tục giảm mạnh.

Ở chiều ngược lại, ông Tâm cho rằng khó có nhóm cổ phiếu nào thực sự hưởng lợi từ chính sách thuế quan mới. Thị trường vẫn chịu tác động bởi tâm lý thận trọng trước các biến số vĩ mô, trong khi Mỹ còn hai cuộc điều tra khác theo Mục 301 liên quan đến dư thừa công suất sản xuất và bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Ngoài ra, nhóm nhôm, thép và đồng vẫn chịu thuế theo Mục 232, còn phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu điện tử - nhóm được miễn thuế - là doanh nghiệp FDI chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Theo chuyên gia HDS, nhà đầu tư nên ưu tiên xây dựng danh mục theo dõi các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh tập trung vào thị trường nội địa và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận tích cực. Một số nhóm ngành được đánh giá đáng chú ý gồm ngân hàng, chứng khoán, tiêu dùng và bán lẻ.

Trong ngắn hạn, khi thị trường vẫn chịu ảnh hưởng từ biến số lãi suất, ông Tâm khuyến nghị nhà đầu tư chỉ nên tập trung vào hai chiến lược. Thứ nhất là giao dịch ngắn hạn với các cổ phiếu đã rơi vào trạng thái quá bán hoặc điều chỉnh (pullback) trong xu hướng tăng. Thứ hai là tích lũy từng phần các doanh nghiệp đầu ngành có nền tảng cơ bản tốt, ít rủi ro pháp lý để nắm giữ trong trung và dài hạn.