Tuyến đường sắt 6 tỷ USD giúp thương mại xuyên biên giới của láng giềng Việt Nam tăng vọt 62,7%

Hơn 70 triệu lượt khách, thương mại xuyên biên giới tăng 62,7%

Tuyến đường sắt Trung Quốc - Lào được khánh thành ngày 3/12/2021, nối Côn Minh (thủ phủ tỉnh Vân Nam) với Vientiane (thủ đô Lào), tổng chiều dài khoảng 1.035km, trong đó đoạn qua lãnh thổ Lào dài khoảng 422km. Theo số liệu công bố tháng 3-4/2026, tuyến đã ghi nhận hơn 70 triệu lượt hành khách kể từ khi khai thác; số chuyến tàu mỗi ngày trên đoạn thuộc Trung Quốc tăng từ khoảng 8 chuyến lên cao nhất 86 chuyến, còn tại Lào tăng từ 4 lên 18 chuyến/ngày. Hành trình Côn Minh - Vientiane bằng tàu hiện chỉ còn khoảng 9 giờ 36 phút, trở thành lựa chọn cạnh tranh với đường bộ và hàng không.

Về thương mại, theo số liệu của Hải quan Côn Minh và hãng thông tấn Lào KPL, giá trị giao dịch xuyên biên giới qua tuyến trong quý I/2026 đạt 6,81 tỷ nhân dân tệ (khoảng 992 triệu USD), tăng 62,7% so với cùng kỳ - mức cao nhất từng ghi nhận trong một quý. Đáng chú ý, xuất khẩu sản phẩm quang điện tăng vọt 43,2 lần, nhập khẩu trái cây tươi và khô tăng gấp đôi lên 500 triệu nhân dân tệ. Tính từ khi vận hành, tổng giá trị xuất nhập khẩu qua tuyến đã vượt 80 tỷ nhân dân tệ, phục vụ hơn 6.000 doanh nghiệp, với danh mục hàng hóa mở rộng từ khoảng 500 lên hơn 3.800 chủng loại; thời gian thông quan tại các cửa khẩu đường sắt cũng được rút ngắn xuống khoảng 50 phút.

Từ quốc gia "mắc kẹt" trong lục địa đến hành lang kết nối Đông Nam Á

Trước khi tuyến đường sắt đi vào hoạt động, phần lớn vận tải giữa Lào và các nước láng giềng phụ thuộc vào đường bộ, khiến chi phí logistics và thời gian vận chuyển chịu ảnh hưởng lớn từ điều kiện hạ tầng. Là quốc gia không giáp biển, Lào từ lâu phải dựa vào hệ thống đường bộ để tiếp cận các tuyến thương mại quốc tế. Sự xuất hiện của tuyến đường sắt - được xem là dự án hạ tầng trọng điểm trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road) - đã bổ sung phương thức vận tải khối lượng lớn, vận hành theo lịch trình cố định, giúp hàng hóa từ Lào có thêm tuyến tiếp cận thị trường Trung Quốc và ngược lại.

Các thành phố như Côn Minh, Xishuangbanna, Luang Prabang và Vientiane được kết nối thuận tiện hơn, thúc đẩy du lịch và giao thương xuyên biên giới. Riêng dịch vụ tàu khách quốc tế, số chuyến chạy hàng ngày giữa Côn Minh và Vientiane đã tăng lên 4 chuyến, số ghế phục vụ tăng từ 250 lên 420 ghế; lượng khách quốc tế lũy kế vượt 780.000 lượt từ hơn 120 quốc gia tính đến giữa năm 2026. Đối với Lào, tuyến đường không chỉ có ý nghĩa giao thông mà còn mở rộng khả năng tiếp cận các trung tâm kinh tế phía Bắc; với Trung Quốc, đây là thêm một hành lang trên bộ để vươn tới thị trường Đông Nam Á. Hiệu quả kinh tế dài hạn của dự án vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sản lượng hàng hóa, nhu cầu hành khách và khả năng kết nối với mạng lưới giao thông khu vực, nhưng những con số tăng trưởng liên tục cho thấy tuyến đường đang trở thành một phần ngày càng quan trọng trong hệ thống vận tải - thương mại giữa Trung Quốc và Đông Nam Á.