Đầu tư tuyến đường sắt Mỹ Thủy – Lao Bảo sau năm 2030

Doanh nghiệp đề xuất tài trợ kinh phí lập quy hoạch

Theo quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo có chiều dài khoảng 114km, khổ đường tiêu chuẩn 1.435mm, với lộ trình đầu tư được xác định là sau năm 2030. Đây là một trong 16 tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn được quy hoạch xây dựng mới trên cả nước, và là 1 trong 6 tuyến thuộc nhóm ưu tiên đầu tư ở giai đoạn sau, cùng với các tuyến Đà Nẵng - Quảng Ngãi - Gia Lai - Đắk Lắk - Lâm Đồng - Đồng Nai, Ninh Bình - Hưng Yên - Hải Phòng, vành đai phía Tây Hà Nội, TP.HCM - Mộc Bài và Thái Nguyên - Tuyên Quang - Lào Cai.

Theo khoản 2 Điều 19 Luật Đường sắt, Bộ Xây dựng là cơ quan có thẩm quyền tổ chức lập, thẩm định và phê duyệt quy hoạch chi tiết tuyến đường sắt này, bao gồm cả hệ thống nhà ga trên tuyến. Riêng với quy hoạch khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) gắn với tuyến đường sắt, UBND tỉnh Quảng Trị là cơ quan chủ trì lập, thẩm định và phê duyệt, theo Điều 25 của luật này.

Điểm đáng chú ý trong văn bản là Bộ Xây dựng hoan nghênh đề xuất tự nguyện hỗ trợ kinh phí của Công ty cổ phần Liên doanh cảng quốc tế Mỹ Thủy để thực hiện công tác lập quy hoạch tuyến, đánh giá đây là động thái phù hợp với chính sách khuyến khích huy động nguồn lực xã hội hóa cho hoạt động quy hoạch.

Tuy nhiên, Bộ đặt ra các điều kiện chặt chẽ: UBND tỉnh Quảng Trị cần chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp với doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ đề xuất, trong đó phải cam kết rõ tính tự nguyện, không vụ lợi, không ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước và nhân dân, và không được can thiệp vào định hướng, nội dung chuyên môn của quy hoạch. Ngoài ra, hồ sơ cần cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình triển khai quy hoạch mạng lưới đường sắt phía Lào, đặc biệt tại khu vực biên giới Lao Bảo, để Bộ Xây dựng xem xét, quyết định các bước tiếp theo.

Tuyến đường sắt quan trọng

Khi hình thành, tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo được kỳ vọng tăng năng lực vận chuyển hàng hóa trên hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối khu vực cửa khẩu quốc tế Lao Bảo với cảng biển Mỹ Thủy, qua đó tạo thêm động lực phát triển logistics, công nghiệp và dịch vụ tại Quảng Trị. Đây cũng là một phần trong chiến lược dài hạn của tỉnh nhằm khai thác lợi thế của Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), kết nối từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương.

Trên thực tế, Quảng Trị đang đồng thời triển khai nhiều dự án hạ tầng chiến lược quanh khu vực này: cảng biển nước sâu Mỹ Thủy, cảng hàng không Quảng Trị dự kiến đưa vào sử dụng trong năm 2026, cùng các tuyến cao tốc như Cam Lộ - Lao Bảo và Quốc lộ 15D. Khi các hạ tầng này hoàn thiện đồng bộ, tuyến đường sắt Mỹ Thủy - Lao Bảo sẽ là "mắt xích" cuối cùng khép lại chuỗi logistics đường bộ - đường sắt - đường biển - hàng không cho khu vực miền Trung giáp biên giới Lào.

Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt hiện có của Việt Nam gồm 7 tuyến với tổng chiều dài khoảng 2.510km, trong đó nổi bật là tuyến Hà Nội – TP.HCM (1.726km) và Hà Nội - Lào Cai (296km). Bên cạnh đó, 16 tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn 1.435mm được quy hoạch xây dựng mới, trải dọc cả ba miền, từ Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Biên Hòa - Vũng Tàu, đến TP.HCM – Cần Thơ – Cà Mau. Việc từng bước hiện thực hóa các tuyến này, trong đó có Mỹ Thủy - Lao Bảo, được xem là bước đi cần thiết để hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối vùng và quốc tế trong giai đoạn tới.