Bộ Xây dựng siết tiến độ các dự án hạ tầng giao thông, điểm danh các chủ đầu tư thi công chậm

Nửa cuối năm 2026 được xem là giai đoạn bản lề đối với hàng loạt dự án hạ tầng giao thông trọng điểm khi khối lượng công việc còn lại rất lớn, trong khi điều kiện thi công bước vào mùa mưa. Trong bối cảnh nhiều vướng mắc về mặt bằng và nguồn vật liệu cơ bản đã được tháo gỡ, Bộ Xây dựng chuyển trọng tâm sang siết chặt trách nhiệm của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu nhằm thúc đẩy tiến độ thi công cũng như giải ngân vốn đầu tư công.

Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, sáu tháng đầu năm ghi nhận nhiều nỗ lực từ các chủ đầu tư và đơn vị thi công trong việc khắc phục khó khăn liên quan đến giải phóng mặt bằng, biến động giá vật liệu xây dựng và nhiên liệu. Tuy nhiên, kết quả thực hiện giữa các dự án vẫn có sự phân hóa, khi không ít công trình chậm tiến độ hoặc giải ngân thấp hơn kế hoạch.

Nhiều dự án trọng điểm chưa đạt kỳ vọng

Trong nhóm các dự án bị nhắc tên, Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh có nhiều công trình triển khai chậm như cao tốc Cam Lộ - La Sơn, La Sơn - Hòa Liên và các đoạn thuộc tuyến đường Hồ Chí Minh từ Rạch Sỏi - Bến Nhất đến Gò Quao - Vĩnh Thuận.

Tương tự, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận cũng được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ tại các tuyến cao tốc Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau và Mỹ Thuận - Cần Thơ. Trong khi đó, Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy nội địa còn tồn tại các dự án chậm triển khai như nâng cấp Quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì và dự án nâng cao tĩnh không các cầu vượt tuyến đường thủy nội địa quốc gia.

Ngoài ra, Ban Quản lý dự án 85 với dự án nâng cấp Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn cùng Sở Xây dựng Đà Nẵng đối với dự án cải tạo Quốc lộ 14B cũng nằm trong danh sách cần tăng tốc.

Đáng chú ý, nhiều dự án thành phần thuộc tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021-2025 dù đã đưa tuyến chính vào khai thác nhưng các hạng mục phụ trợ như đường gom, đường kết nối, nút giao, hệ thống giao thông thông minh, trạm thu phí và công trình kiểm soát tải trọng vẫn hoàn thành chậm, phải nhiều lần gia hạn.

Rà soát cả nguyên nhân giải ngân chậm

Không chỉ tiến độ xây dựng, kết quả giải ngân vốn đầu tư công cũng là nội dung được Bộ Xây dựng đặc biệt lưu ý. Các đơn vị có tỷ lệ giải ngân chưa đạt yêu cầu gồm: Ban Quản lý dự án Đường sắt, Ban Quản lý dự án Hàng hải và Đường thủy, Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận, Ban Quản lý dự án Thăng Long cùng một số Sở Xây dựng địa phương như Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Ninh Bình và Ban Quản lý dự án Đắk Lắk.

Theo Bộ Xây dựng, trong bối cảnh Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt việc ổn định giá vật liệu, bảo đảm nguồn cung và tháo gỡ phần lớn các nút thắt về mặt bằng, nguyên nhân khiến tiến độ và giải ngân chậm hiện nay chủ yếu nằm ở năng lực tổ chức thực hiện và điều hành của các chủ đầu tư, ban quản lý dự án cũng như các nhà thầu.

Bộ Xây dựng yêu cầu lãnh đạo các chủ đầu tư và ban quản lý dự án thường xuyên có mặt tại hiện trường để kịp thời xử lý những phát sinh, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong công tác giải phóng mặt bằng và bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ thi công.

Các đơn vị thi công được yêu cầu tận dụng tối đa thời tiết thuận lợi để mở rộng mũi thi công, tăng ca, tổ chức thi công cuốn chiếu, ưu tiên các hạng mục có khối lượng lớn như cầu, hầm và nền đường đào đá. Song song với đó là chủ động tập kết vật liệu, đẩy mạnh sản xuất cấu kiện và tăng cường kiểm tra chất lượng tại công trường.

Điểm đáng chú ý là Bộ Xây dựng yêu cầu giám đốc các ban quản lý dự án trực tiếp theo dõi tiến độ theo ngày và theo tuần, kiên quyết xử lý các nhà thầu không đáp ứng cam kết hợp đồng. Kết quả giải ngân vốn đầu tư công sẽ trở thành một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng đơn vị trong năm 2026.

Bên cạnh yêu cầu đẩy nhanh thi công, Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các chủ đầu tư rà soát toàn bộ quy trình xử lý hồ sơ thanh toán nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục nội bộ.

Quy trình giải ngân cần được công khai tới các nhà thầu và đơn vị tư vấn để bảo đảm minh bạch. Những cán bộ hoặc bộ phận gây chậm trễ trong thanh toán, không tuân thủ quy trình sẽ bị xem xét xử lý theo quy định. Song song đó, các đơn vị phải tăng cường kiểm soát chi phí đầu tư, ngăn ngừa thất thoát, lãng phí và kịp thời phát hiện các sai sót ngay từ giai đoạn đầu, tránh để những tồn tại nhỏ tích tụ thành vi phạm lớn.

Tăng tốc các dự án trọng điểm từ nay đến cuối năm

Trong kế hoạch những tháng cuối năm, Bộ Xây dựng yêu cầu Cục Đường bộ Việt Nam cùng các Ban Quản lý dự án 85 và Hàng hải - Đường thủy khẩn trương hoàn tất thủ tục để khởi công hầm Cù Mông ngay trong tháng 7, đồng thời chuẩn bị triển khai Hành lang đường thủy logistics phía Nam và các dự án cải tạo Quốc lộ 53, Quốc lộ 62 và Quốc lộ 91B trong quý IV.

Đối với các tuyến cao tốc đã thông xe nhưng chưa hoàn thiện toàn bộ hạ tầng phụ trợ, các Ban Quản lý dự án 2, 7, 85, Mỹ Thuận, Thăng Long, Đường Hồ Chí Minh và Đường sắt được yêu cầu tập trung hoàn thiện các nút giao, đường gom, tuyến kết nối và hệ thống thu phí nhằm phát huy đầy đủ hiệu quả đầu tư.

Với các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026, chủ đầu tư và các Ban Quản lý dự án: 2, 85, Đường sắt, đường Hồ Chí Minh, Hàng hải và Đường thủy chỉ đạo các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công; xây dựng tiến độ tổng thể, chi tiết, kiểm soát chặt chẽ tiến độ, bảo đảm hoàn thành dự án Quốc lộ 14 Đà Nẵng; dự án mở rộng cao tốc đoạn Cao Bồ - Mai Sơn; Chợ Mới - Bắc Kạn; Quốc lộ 46 đoạn Vinh - Nam Đàn; Quốc lộ 2 đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì; La Sơn - Hòa Liên; nâng cao tĩnh không các cầu đường bộ, đường sắt cắt qua tuyến đường thủy nội địa quốc gia - giai đoạn 1 và đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận theo đúng tiến độ đã đề ra; kiên quyết không được lùi, kéo dài, điều chỉnh tiến độ khi không có lý do khách quan, chính đáng.