Thung lũng được ví như nàng thơ của Cao Bằng, núi đá trùng điệp ôm lấy những cánh đồng lúa

Giữa núi rừng Đông Bắc, có một vùng đất sở hữu khung cảnh khiến nhiều du khách ngỡ ngàng ngay từ lần đầu đặt chân tới. Những ngọn núi đá vôi sừng sững bao quanh cánh đồng rộng lớn, dòng sông mềm mại uốn lượn qua thung lũng, phía xa là những bản làng nhỏ nằm nép mình dưới chân núi.

Đó là thung lũng Ngọc Côn, thuộc xã Đình Phong, tỉnh Cao Bằng. Trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, nơi đây thuộc xã Ngọc Côn, huyện Trùng Khánh, vốn được biết đến với cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ và không gian sinh hoạt đặc trưng của đồng bào vùng cao.

Thung lũng Ngọc Côn và vẻ đẹp giữa những dãy núi đá vôi

Thung lũng Ngọc Côn nằm cách khu vực trung tâm thành phố Cao Bằng trước đây khoảng 60–70km, thuộc vùng địa hình núi đá vôi đặc trưng của phía Đông Bắc tỉnh Cao Bằng.

Khu vực Ngọc Côn trước đây có diện tích khoảng 23,6km², với địa hình đan xen giữa núi, thung lũng, sông suối và những cánh đồng canh tác của người dân địa phương.

Bao quanh vùng đất này là các ngọn núi mang tên Lũng Qua, Lũng An, Lũng Khuốt, Pò Dao và Tôm Đeng. Những khối núi đá vôi có hình dáng khác nhau tạo thành phông nền tự nhiên cho các cánh đồng trải dài phía dưới.

Điểm đặc biệt của Ngọc Côn là sự kết hợp hài hòa giữa địa hình núi đá và những khoảng đất bằng phẳng. Từ trên cao nhìn xuống, dòng sông uốn lượn giữa thung lũng, len qua những cánh đồng và bản làng, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ vừa mềm mại. Không có nhiều công trình du lịch quy mô lớn, sức hút của Ngọc Côn chủ yếu đến từ cảnh quan tự nhiên và nhịp sống bình dị.

Vào buổi sáng, sương mù thường xuất hiện trên các sườn núi, khiến những đỉnh đá vôi lúc ẩn lúc hiện. Khi mặt trời lên cao, ánh sáng dần phủ xuống cánh đồng, làm nổi bật những mảng màu xanh của cây cối và mặt nước.

Đến chiều, nắng vàng trải dài trên thung lũng, tạo nên khung cảnh khác biệt so với buổi sớm. Chính sự thay đổi của ánh sáng và thời tiết khiến Ngọc Côn trở thành địa điểm hấp dẫn đối với những người yêu thích chụp ảnh phong cảnh.

Vùng đất này nằm trong không gian Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, được UNESCO công nhận vào tháng 4/2018. Công viên địa chất có diện tích hơn 3.275km², lưu giữ những dấu tích địa chất trải qua hàng trăm triệu năm. Các thung lũng, núi đá vôi và địa hình karst tại Cao Bằng là kết quả của quá trình kiến tạo, phong hóa và hòa tan đá vôi kéo dài qua nhiều thời kỳ.

Những giá trị ấy không chỉ tạo nên cảnh quan kỳ thú mà còn góp phần lý giải vì sao Cao Bằng sở hữu nhiều thung lũng và dãy núi có hình dáng đặc biệt.

Mùa lúa chín biến Ngọc Côn thành bức tranh vàng giữa núi rừng

Nếu mùa hè mang đến cho Ngọc Côn màu xanh mướt của đồng ruộng, thì mùa thu lại là thời điểm thung lũng khoác lên mình diện mạo rực rỡ hơn.

Khoảng tháng 9 đến tháng 11 hằng năm, tùy thời tiết và lịch gieo trồng, những cánh đồng lúa bắt đầu chuyển từ xanh sang vàng. Sắc lúa chín trải dài dưới chân núi, xen giữa những dòng nước và bản làng, tạo nên bức tranh thiên nhiên đặc trưng của vùng cao Đông Bắc. Đây cũng là thời điểm nhiều du khách lựa chọn đến Ngọc Côn để ngắm cảnh, chụp ảnh và tìm hiểu đời sống sản xuất của người dân.

Một trong những sản phẩm nông nghiệp đáng chú ý của khu vực là nếp ong, loại gạo nếp địa phương được biết đến với đặc điểm hạt tròn, dẻo và có hương thơm đặc trưng.

Vào mùa thu hoạch, không khí trên các cánh đồng trở nên nhộn nhịp hơn khi người dân ra đồng gặt lúa, vận chuyển nông sản và chuẩn bị cho vụ mùa tiếp theo.

Bên cạnh cảnh sắc đồng ruộng, những bản làng của người Tày cũng góp phần tạo nên nét riêng của Ngọc Côn. Nhiều ngôi nhà sàn truyền thống nằm dưới chân núi, gắn với không gian sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của cư dân địa phương.

Không xa Ngọc Côn là thung lũng Phong Nặm, một điểm đến cũng được nhiều người yêu thích bởi cảnh quan đồng lúa và núi đá vôi. Hai khu vực thường được nhắc đến cùng nhau trong những hành trình khám phá miền Đông Cao Bằng.

Ngoài mùa lúa chín, du khách vẫn có thể ghé thăm Ngọc Côn vào những thời điểm khác trong năm. Mùa nước và mùa cây cối xanh tốt mang đến vẻ đẹp dịu mát, trong khi những ngày thu se lạnh lại thích hợp để ngắm cảnh và tìm hiểu cuộc sống vùng cao.

Để khám phá thung lũng Ngọc Côn, du khách từ khu vực trung tâm Cao Bằng có thể di chuyển theo hướng Trùng Khánh, trên hành trình đi qua nhiều cung đường núi đặc trưng của tỉnh.

Một trong những địa danh nổi bật trên tuyến đường là đèo Mã Phục, nằm trên quốc lộ 3, cách trung tâm thành phố Cao Bằng trước đây khoảng 22km. Con đèo dài khoảng 3,5km, có điểm cao khoảng 700m so với mực nước biển, nổi tiếng với những khúc cua liên tiếp và cảnh quan núi đá vôi hai bên đường.

Đèo Mã Phục còn được gọi là đèo bảy tầng bởi các đoạn dốc nối tiếp nhau. Đặc biệt, tại một vị trí trên đèo, con đường đi qua khoảng trống giữa hai vách núi đá dựng đứng, tạo nên cảnh quan dễ nhận biết.

Tên gọi Mã Phục có nghĩa là ngựa nằm phục, gắn với những câu chuyện được lưu truyền trong dân gian. Theo một cách kể, tên đèo xuất phát từ hình ảnh đoàn người và ngựa kiệt sức khi vượt qua địa hình hiểm trở.

Ngày nay, đèo Mã Phục không chỉ là tuyến giao thông quan trọng mà còn là một trong những điểm dừng chân ngắm cảnh quen thuộc của du khách đến Cao Bằng. Tuy nhiên, đường đèo có nhiều khúc cua và độ dốc lớn, vì vậy người điều khiển phương tiện cần chú ý tốc độ, đặc biệt trong điều kiện sương mù hoặc mưa.

Ngoài cảnh quan đồng ruộng, khu vực Ngọc Côn còn được nhắc đến với mỏ nước Bo Hay, động Đá Quang và những cung đường khám phá núi rừng. Với các địa điểm ít được khai thác du lịch, du khách nên tìm hiểu điều kiện tiếp cận và có người địa phương hướng dẫn.

Nếu có thêm thời gian, hành trình có thể kết hợp tham quan thác Bản Giốc, làng đá cổ Khuổi Ky hoặc những điểm đến thuộc vùng Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng.

Dù chưa có hệ thống dịch vụ du lịch phát triển mạnh như nhiều địa danh nổi tiếng khác, Ngọc Côn vẫn sở hữu sức hấp dẫn riêng nhờ những cánh đồng trải dài, dòng sông uốn lượn và các dãy núi đá vôi bao quanh.

Giữa nhịp sống ngày càng hiện đại, vẻ đẹp bình dị của thung lũng này mang đến một trải nghiệm khác biệt: không cần những công trình đồ sộ, chỉ riêng thiên nhiên và đời sống bản địa cũng đủ khiến du khách muốn dừng chân lâu hơn.