Đề xuất thuế 0,2% với đất bỏ hoang, đại biểu lo đánh thuế cả đất đang sử dụng

Tại phiên thảo luận sáng 06/11, Quốc hội xem xét dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân. Trong đó, quy định bổ sung thuế suất 0,2% đối với đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) đồng tình với chủ trương đánh thuế đối với đất bỏ hoang nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ, găm giữ đất đai và lãng phí nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, ông cho rằng dự thảo cần làm rõ cách xác định diện tích chịu thuế trong trường hợp một thửa đất có nhiều phần diện tích với tình trạng sử dụng khác nhau.

Thực tế có những thửa đất quy mô lớn, trong đó một phần đã được đưa vào sử dụng, phần còn lại vẫn để trống. Tương tự, một số dự án được triển khai theo từng giai đoạn, có hạng mục đã hoàn thành trong khi những hạng mục khác vẫn đang tiếp tục thực hiện.

Theo đại biểu, nếu chỉ căn cứ vào tình trạng chung của cả thửa đất hoặc dự án để áp dụng thuế suất 0,2%, phần diện tích đã được sử dụng đúng mục đích cũng có nguy cơ bị tính thuế như đất bỏ hoang.

Vì vậy, ông Huy đề nghị bổ sung nguyên tắc chỉ áp dụng mức thuế 0,2% đối với phần diện tích thực tế thuộc trường hợp bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Phần đất đã được khai thác cần áp dụng mức thuế tương ứng theo quy định.

Đại biểu cho rằng cách xác định theo từng phần diện tích sẽ giúp chính sách hướng đúng vào mục tiêu chống lãng phí đất đai, đồng thời tránh đánh đồng đất đang được sử dụng hiệu quả với đất bị bỏ hoang.

Một vấn đề khác được đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ) đặt ra là nguyên nhân khiến đất không được đưa vào sử dụng. Theo bà, cần phân biệt trường hợp chủ sở hữu chủ động bỏ hoang để đầu tư tích trữ với những diện tích không thể sử dụng do thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu hoặc các nguyên nhân bất khả kháng khác.

Nếu áp dụng chung một mức thuế cho tất cả trường hợp, chính sách có thể chưa bảo đảm công bằng, nhất là đối với người dân chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thiên tai.

Từ thực tế tại Đồng bằng sông Cửu Long, bà Tô Ái Vang đề nghị bổ sung quy định loại trừ những diện tích đất không thể đưa vào sử dụng do thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu hoặc nguyên nhân bất khả kháng khác, có xác nhận của UBND cấp xã.

Đại biểu cũng kiến nghị Chính phủ xây dựng cơ chế miễn, giảm thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và đất nông nghiệp riêng đối với các địa bàn chịu tác động trực tiếp của biến đổi khí hậu.

Tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh việc xác định thế nào là đất bỏ hoang phải được quy định trong pháp luật về đất đai, thay vì chỉ dựa vào quy định của pháp luật thuế.

Theo Bộ trưởng, cơ quan thuế có trách nhiệm thu thuế đối với đất thuộc diện chịu thuế. Tuy nhiên, việc xác định tình trạng sử dụng và diện tích cụ thể của thửa đất cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế với cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, đất đai.

“Cơ quan thuế có trách nhiệm thu thuế, đất bỏ hoang sẽ áp dụng thuế. Còn việc xác định thế nào là đất bỏ hoang thì phải định nghĩa trong pháp luật về đất đai”, ông Tuấn nói.

Bộ trưởng cho biết quá trình xác định sẽ dựa trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và dữ liệu dân cư đang được đẩy mạnh kết nối. Việc phối hợp giữa các cơ quan nhằm xác định đúng diện tích thuộc diện chịu thuế, đồng thời hạn chế tình trạng trốn thuế, lậu thuế và những hành vi lạm dụng trong quá trình thu thuế.

Như vậy, với những thửa đất có phần diện tích đã sử dụng và phần còn bỏ trống, vấn đề quan trọng là phải có tiêu chí pháp lý để xác định riêng từng phần diện tích. Theo giải trình của Bộ trưởng Tài chính, căn cứ cụ thể sẽ cần được làm rõ trong pháp luật về đất đai và quá trình phối hợp quản lý giữa các cơ quan chức năng.