Ngân hàng có 2,9 triệu khách hàng đóng cửa, Tổng thống Paraguay tuyên bố từ chức

Tổng thống Paraguay Santiago Peña tuyên bố từ chức ngày 5/11, sau khi Ueno Bank – ngân hàng tư nhân có mối liên hệ kinh doanh với ông – rơi vào khủng hoảng và phải đóng cửa. Sự kiện khiến thị trường tài chính và đời sống người dân Paraguay chao đảo, bởi ngân hàng này có khoảng 2,9 triệu khách hàng, trong khi dân số cả nước chỉ vào khoảng 6,1 triệu người.

Thông báo từ chức được ông Peña đưa ra tại Văn phòng Tổng thống, trong bối cảnh Ueno Bank phải ngừng hoạt động vào nửa đêm do khủng hoảng thanh khoản. Việc đóng cửa ngân hàng khiến hàng triệu khách hàng không thể tiếp cận các khoản tiền gửi, đồng thời làm dấy lên lo ngại về khả năng thu hồi tiền tiết kiệm.

Tuy nhiên, đơn từ chức của ông Peña chưa được Quốc hội Paraguay chấp thuận. Hai viện Quốc hội đã triệu tập phiên họp chung để xem xét quyết định này, nhưng phải tạm dừng mà chưa đưa ra kết luận cuối cùng sau khi một số nghị sĩ rời khỏi phòng họp ngay giữa quá trình bỏ phiếu.

Trước đó, 35 nghị sĩ thuộc phe đối lập và nhóm bất đồng chính kiến trong đảng cầm quyền đã đưa ra các cáo buộc nhằm vào Tổng thống Peña, đề xuất bãi nhiệm ông vì những sai phạm liên quan đến Ueno Bank.

Hạ viện Paraguay sau đó thông qua việc khởi động quy trình luận tội, cáo buộc ông Peña đã "sao nhãng nhiệm vụ một cách nghiêm trọng và có hệ thống" trong các giao dịch với ngân hàng này. Thượng viện cũng thông báo tiến hành phiên xét xử luận tội.

Việc Quốc hội chấp thuận đơn từ chức hay phế truất tổng thống có ý nghĩa quan trọng đối với tình trạng pháp lý của ông Peña. Nếu đơn từ chức được thông qua, ông có thể được hưởng quyền miễn trừ và các biện pháp bảo vệ đặc biệt. Ngược lại, nếu bị phế truất thông qua quy trình luận tội, ông sẽ không được hưởng những quyền lợi này.

Các nghị sĩ phản đối khẳng định ông Peña vẫn là tổng thống và phải đối mặt với công lý.

Phiên xét xử luận tội tại Thượng viện bắt đầu vào tối 5/11 và dự kiến tiếp tục trong ngày 6/11 theo giờ địa phương. Văn phòng Tổng thống cho biết ông Peña sẽ tham dự để tự bào chữa.

"Tôi sẽ thực hiện điều đó bằng các lập luận và bằng chứng, với sự tôn trọng dành cho Hiến pháp và các thể chế của quốc gia", ông Peña tuyên bố.

Trong khi đó, một phát ngôn viên Văn phòng Tổng thống Paraguay bác bỏ tin đồn ông Peña đã bỏ trốn ra nước ngoài. Người này khẳng định tổng thống vẫn ở thủ đô nhưng không tiết lộ địa điểm cụ thể.

Song song với quy trình luận tội, Tổng Chưởng lý Paraguay Emiliano Rolón Fernández đã mở ba cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông Peña cùng một số cựu quan chức.

Các cuộc điều tra tập trung vào hoạt động giám sát và phương án xử lý Ueno Bank, việc các tổ chức nhà nước gửi tiền vào ngân hàng này, cũng như hành động của quan chức thuộc nhiều cơ quan công quyền.

Ông Peña nhậm chức tổng thống vào tháng 8/2023, khi mới 44 tuổi. Trước đó, ông từng giữ chức Bộ trưởng Tài chính Paraguay từ năm 2015 đến năm 2017 dưới thời Tổng thống Horacio Cartes, đồng thời từng là giám đốc ngân hàng trung ương nước này.

Ông cũng là một trong những đồng minh thân cận của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Trước thông tin ông Peña tuyên bố từ chức, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định quan hệ giữa Washington và Asunción vẫn bền chặt, đồng thời cho biết Mỹ mong muốn tiếp tục hợp tác với Paraguay trong các vấn đề hai bên cùng quan tâm.

Trong thông cáo, Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh cam kết duy trì mối quan hệ lâu dài giữa nhân dân hai nước.

Vụ việc bắt nguồn từ những vấn đề nghiêm trọng trong hoạt động của Ueno Bank. Theo Ngân hàng Trung ương Paraguay, tỷ lệ khả năng thanh toán của ngân hàng đã giảm xuống dưới 50% mức tối thiểu theo quy định. Nguyên nhân được xác định là các điều chỉnh được thực hiện đối với báo cáo tài chính của Ueno Bank trong quá trình chuẩn hóa.

Ngân hàng Trung ương Paraguay bắt đầu can thiệp vào Ueno Bank từ ngày 4/11. Cơ quan này đồng thời xác định ngân hàng đã vi phạm các hạn mức cho vay đối với một số công ty.

Ueno Bank có khoảng 2,9 triệu khách hàng, tương đương gần một nửa dân số Paraguay. Quy mô khách hàng lớn khiến việc ngân hàng ngừng hoạt động tác động đến một bộ phận đáng kể người dân, đặc biệt khi tiền gửi tiết kiệm bị phong tỏa trong quá trình triển khai các thủ tục xử lý hoặc giải thể.

Một điểm đáng chú ý khác là Ueno Bank từng nhận được những khoản tiền đáng kể từ các tổ chức công trong nhiệm kỳ của ông Peña. Trong số này có Viện An sinh Xã hội (IPS), cơ quan quản lý lương hưu cho phần lớn người lao động Paraguay.

Việc dòng tiền từ các tổ chức nhà nước được gửi vào ngân hàng đang gặp khủng hoảng trở thành một trong những nội dung được cơ quan chức năng tập trung điều tra. Trách nhiệm trong công tác giám sát, quản lý và xử lý ngân hàng cũng được đặt ra trong các cuộc điều tra hình sự đang triển khai.

Trong hai ngày trước khi ông Peña tuyên bố từ chức, người dân đã xếp hàng dài tại các ngân hàng, trong khi tâm lý bất an và các cuộc biểu tình lan rộng trên đường phố.

Tối 5/11, Ngân hàng Trung ương Paraguay thông báo sẽ bắt đầu chi trả tiền bảo đảm cho một số khách hàng của Ueno Bank theo từng giai đoạn. Đây là bước xử lý nhằm giải quyết quyền lợi của người gửi tiền sau khi ngân hàng phải đóng cửa.

Vụ việc hiện đặt ra đồng thời hai vấn đề tại Paraguay: xử lý quyền lợi của hàng triệu khách hàng Ueno Bank và xác định trách nhiệm của những cá nhân, cơ quan liên quan đến quá trình giám sát hoạt động của ngân hàng này.