Trái phiếu doanh nghiệp 2026: Hết “giải cứu”, bắt đầu cuộc chơi chất lượng

Năm 2025 khép lại với nhiều tín hiệu tích cực đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN). Giá trị phát hành mới vượt 600.000 tỷ đồng, trong khi khoảng 51.000 tỷ đồng trái phiếu chậm trả được xử lý hoặc thu hồi, góp phần hạ nhiệt rủi ro hệ thống. Giai đoạn “giải cứu niềm tin” cơ bản đã qua, thay vào đó là yêu cầu tái thiết cấu trúc thị trường theo chuẩn mực cao hơn.

Tính đến cuối năm 2025, quy mô thị trường đạt khoảng 1,4 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, so với dư nợ tín dụng toàn hệ thống ngân hàng khoảng 18,4 triệu tỷ đồng theo số liệu từ Cục Thống kê, TPDN mới chỉ tương đương khoảng 1/13 quy mô tín dụng. Điều này cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào kênh ngân hàng, trong khi thị trường vốn chưa phát huy đầy đủ vai trò dẫn vốn trung và dài hạn.

Sau năm 2025 hồi phục, thị trường trái phiếu đứng trước bước ngoặt lớn.

Một trong những vấn đề cốt lõi là cấu trúc kỳ hạn. Phần lớn trái phiếu hiện có kỳ hạn 1 - 3 năm, trong khi nhu cầu vốn cho hạ tầng và sản xuất thường kéo dài 10 - 20 năm. Sự lệch pha này khiến trái phiếu chưa thực sự trở thành công cụ tài trợ dài hạn. Doanh nghiệp có xu hướng mong muốn phát hành kỳ hạn 5 - 7 năm để ổn định kế hoạch tài chính, song nhà đầu tư vẫn thận trọng với kỳ hạn dài nếu thiếu xếp hạng tín nhiệm hoặc cơ chế bảo lãnh phù hợp.

Trong cơ cấu phát hành, nhóm ngân hàng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, chủ yếu để bổ sung vốn cấp 2 và đáp ứng chuẩn an toàn vốn. Bất động sản cũng dần chuyển từ mục đích đảo nợ sang tài trợ dự án cụ thể khi các vướng mắc pháp lý từng bước được tháo gỡ. Tuy vậy, việc ngân hàng đồng thời là nhà phát hành và nhà đầu tư lớn khiến dòng vốn luân chuyển nội khối mạnh nhưng không tạo đột biến về quy mô ròng.

Dư địa tăng trưởng dài hạn được nhìn nhận nằm ở trái phiếu hạ tầng. Theo định hướng phát triển đến năm 2030, nhu cầu vốn cho hạ tầng là rất lớn, trong khi ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 70%. Phần còn lại đòi hỏi huy động từ khu vực tư nhân và thị trường vốn. Nếu có cơ chế phân bổ rủi ro minh bạch và khung pháp lý ổn định, trái phiếu hạ tầng có thể thu hút các nhà đầu tư tổ chức như quỹ bảo hiểm, quỹ hưu trí - nhóm ưu tiên tài sản có dòng tiền ổn định và kỳ hạn dài.

Song song đó, xu hướng phát hành ra công chúng được thúc đẩy nhằm mở rộng tệp nhà đầu tư. Điều này kéo theo yêu cầu công bố thông tin nghiêm ngặt hơn và tăng cường vai trò giám sát của Bộ Tài chính. Các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập cũng được kỳ vọng đóng vai trò trung tâm trong việc chuẩn hóa đánh giá rủi ro, tạo cơ sở định giá minh bạch.

Mục tiêu đưa dư nợ TPDN đạt 25% GDP vào năm 2030 đồng nghĩa thị trường phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn đáng kể so với mức 7 - 8%/năm giai đoạn vừa qua. Tuy nhiên, tăng trưởng về lượng sẽ chỉ bền vững nếu đi kèm kỷ luật thị trường, minh bạch thông tin và cơ chế xử lý vi phạm rõ ràng.

Bước sang năm 2026, thị trường TPDN không còn ở trạng thái “chữa cháy”, mà chuyển sang giai đoạn tái cấu trúc chất lượng. Khả năng kéo dài kỳ hạn, đa dạng hóa sản phẩm như trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững và mở rộng tệp nhà đầu tư tổ chức sẽ quyết định mức độ trưởng thành của thị trường trong chu kỳ mới.