TP.HCM dự kiến quy hoạch 5 trung tâm vệ tinh lớn

TP.HCM hướng tới quy hoạch siêu đô thị đa cực

Sáng 29/10, tại kỳ họp thứ 6 HĐND TP.HCM khóa XI, UBND thành phố trình Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ địa giới hành chính thành phố sau hợp nhất, rộng khoảng 6.772,59 km² với 168 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có đặc khu Côn Đảo.

Một trong những thay đổi lớn nhất của phương án là chuyển từ cấu trúc cộng gộp các không gian đô thị sau hợp nhất sang mô hình một siêu đô thị thống nhất, đa cực và đa trung tâm. Dân số TP.HCM được dự báo đạt khoảng 18 triệu người vào năm 2030, 25 triệu người vào năm 2045 và hơn 27 triệu người vào năm 2050, bao gồm dân số thường trú, tạm trú trên 6 tháng và dân số quy đổi.

Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân tối thiểu 10%/năm, quy mô nền kinh tế đạt khoảng 200-225 tỷ USD. Kinh tế số được định hướng chiếm khoảng 40% GRDP vào năm 2030 và tiếp tục tăng trong các giai đoạn sau.

Theo phương án quy hoạch, cấu trúc phát triển mới của TP.HCM gồm 5 cực động lực, 5 trung tâm vệ tinh, 5 hệ liên kết chiến lược và 10 vùng quản trị phát triển.

Năm cực động lực được phân chia theo chức năng thay vì chỉ theo địa giới hành chính.

Cực thứ nhất là lõi trung tâm dịch vụ tài chính quốc tế, tập trung những chức năng tài chính, thương mại và dịch vụ cao cấp.

Cực phía Đông được xác định là không gian đổi mới sáng tạo, tiếp tục phát huy hệ sinh thái khoa học - công nghệ, nghiên cứu, đào tạo và kinh tế số.

Phía Bắc tập trung công nghiệp, công nghệ cao và logistics, khai thác hệ thống khu công nghiệp, khu công nghệ và các đầu mối giao thông lớn.

Phía Nam hướng tới cảng biển, thương mại tự do, logistics quốc tế và năng lượng, gắn với hệ thống cảng biển và không gian kinh tế biển.

Trong khi đó, phía Tây được định hướng phát triển đô thị, giáo dục và y tế, bổ sung thêm một cực dịch vụ xã hội và phân bố lại dân cư khỏi khu vực trung tâm.

Bên ngoài các cực động lực là 5 trung tâm vệ tinh gồm Côn Đảo, Long Hải - Hồ Tràm, Hóc Môn - Củ Chi, Bàu Bàng và Tân Uyên - Bắc Tân Uyên. Các trung tâm này được xác định có vai trò chia sẻ dân cư, việc làm, dịch vụ và hạ tầng với khu vực lõi, đồng thời khai thác lợi thế riêng của từng vùng.

Trong đó, Long Hải - Hồ Tràm và Côn Đảo gắn với kinh tế biển, du lịch và dịch vụ; Hóc Môn - Củ Chi nằm trên hướng mở rộng đô thị phía Tây Bắc; Bàu Bàng và Tân Uyên - Bắc Tân Uyên tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới công nghiệp - đô thị phía Bắc.

Để liên kết các cực và trung tâm vệ tinh, quy hoạch xác định 5 hệ kết nối chiến lược. Trục Bắc - Nam nối không gian kinh tế lục địa với biển; trục Đông - Tây tăng liên kết Đông Nam Bộ với Đồng bằng sông Cửu Long; cùng hệ thống công nghiệp - sản xuất - logistics đa phương thức, hạ tầng đô thị đa tầng và liên kết sinh thái “xanh - xanh dương” lấy sông Sài Gòn, sông Đồng Nai làm trục nền.

Metro, TOD trở thành “xương sống” của cấu trúc đô thị mới

Cùng với việc tổ chức lại các cực phát triển, phương án quy hoạch đặt hệ thống đường sắt đô thị và giao thông công cộng khối lượng lớn vào vị trí trung tâm.

TP.HCM định hướng chuyển dần từ mô hình đô thị lan tỏa, phụ thuộc mạnh vào phương tiện cá nhân sang đô thị nén, đa cực, trong đó khu vực quanh các nhà ga và đầu mối giao thông sẽ được phát triển theo mô hình TOD.

Các khu vực TOD được đề xuất tích hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ, văn phòng và không gian công cộng, đồng thời tổ chức các tiện ích thiết yếu trong khoảng cách có thể tiếp cận bằng đi bộ.

Theo định hướng, các hành lang metro số 1, metro số 2, Vành đai 3, Vành đai 4 cùng các tuyến giao thông chiến lược khác sẽ là nền tảng hình thành mạng lưới các điểm TOD, kết nối khu vực trung tâm với các cực tăng trưởng mới.

Không gian phát triển cũng không chỉ dừng trên mặt đất. Quy hoạch định hướng khai thác đồng thời không gian mặt đất, không gian ngầm và không gian trên cao, trong đó hệ thống ngầm được kết nối với nhà ga, bãi đỗ xe, trung tâm thương mại, các tuyến đi bộ và hạ tầng kỹ thuật.

Việc phát triển hạ tầng theo chiều sâu được đặt ra nhằm giảm áp lực quỹ đất tại khu vực trung tâm và tăng khả năng kết nối giữa các chức năng đô thị.

Đối với 10 vùng quản trị phát triển, thành phố dự kiến xây dựng các nhóm chỉ tiêu riêng về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, môi trường và kiểm soát phát triển, thay vì áp dụng một bộ tiêu chí đồng nhất trên toàn địa bàn.

Theo phương án đang trình HĐND, mô hình này sẽ trở thành cơ sở để thành phố phân bổ vốn, xác định thứ tự ưu tiên đầu tư và tổ chức thực hiện các dự án lớn trong những thập niên tới.