5 tuyến metro sẽ kết nối Nội Bài, Hòa Lạc và nhiều cực đô thị Hà Nội

5 tuyến metro cùng hướng tới mốc vận hành năm 2030

Đầu tháng 10, Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hà Nội ban hành nghị quyết về chủ trương ký kết, tạm ứng hợp đồng thực hiện 5 dự án đường sắt đô thị theo hình thức hợp đồng chìa khóa trao tay.

Các dự án gồm tuyến số 1, tuyến số 2, tuyến số 8, tuyến số 10 và tuyến số 14, với tổng chiều dài khoảng 303,5 km. Mục tiêu được đặt ra là hoàn thiện các thủ tục cần thiết, triển khai dự án và đưa cả 5 tuyến metro vào khai thác trong năm 2030.

Theo phương án hiện nay, tuyến số 1 kết nối từ khu vực Thường Tín - Tam Hưng - Thượng Phúc - Dân Hòa, qua khu công nghiệp đường sắt, Ngọc Hồi, ga Hà Nội, Yên Viên, Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm và kéo tới sân bay Nội Bài.

Tuyến số 2 bắt đầu từ sân bay Nội Bài, đi qua khu vực Trần Hưng Đạo, Thượng Đình rồi kéo về phía Nam qua Thường Tín, Tam Hưng, Thượng Phúc và Dân Hòa.

Ở phía Tây, tuyến số 8 được định hướng từ Hòa Lạc qua Sơn Đồng, Mai Dịch, Vành đai 3, Lĩnh Nam và kết thúc tại Dương Xá.

Tuyến số 10 tạo thêm một vòng kết nối từ Đông Anh qua Võ Chí Công, Vành đai 3, Vành đai 2,5, khu vực Times City rồi trở lại Đông Anh.

Trong khi đó, tuyến số 14 kết nối khu vực cầu Thăng Long với Hồng Hà và Gia Lâm.

Một nội dung đáng chú ý trong nghị quyết là phương án lựa chọn nhà thầu thực hiện các dự án. Theo báo cáo của Đảng ủy UBND thành phố, tại thời điểm báo cáo, liên danh Công ty CP Vinhomes và Công ty CP Đầu tư và Xây dựng SGC là nhóm doanh nghiệp duy nhất cam kết tập trung nguồn lực để hoàn thành các dự án trong năm 2030.

Trên cơ sở đó, Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố thống nhất chủ trương giao Đảng ủy UBND thành phố chỉ đạo UBND thành phố, chủ đầu tư và các cơ quan liên quan tiếp tục xem xét theo thẩm quyền việc lựa chọn liên danh này làm nhà thầu được chỉ định để đàm phán và ký hợp đồng chìa khóa trao tay.

Về nguồn vốn, Hà Nội thống nhất chủ trương ưu tiên bố trí đủ nguồn lực phục vụ tạm ứng và thực hiện dự án theo tiến độ, trong đó có vốn từ ngân sách thành phố năm 2026.

Việc tạm ứng, thanh toán được yêu cầu gắn với điều khoản hợp đồng, tiến độ dự án và khả năng cân đối ngân sách. Thành phố cũng đặt yêu cầu về bảo lãnh, thu hồi vốn tạm ứng, kiểm tra và giám sát việc sử dụng nguồn lực.

Cùng với ngân sách địa phương, Hà Nội sẽ rà soát nhu cầu vốn tổng thể, xác định phần còn thiếu để có phương án báo cáo, đề xuất Trung ương xem xét hỗ trợ hoặc ứng vốn theo quy định.

Metro trở thành “xương sống” của không gian đô thị mới

Theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm đã được phê duyệt, Hà Nội định hướng phát triển mạng lưới đường sắt đa cấp theo cấu trúc “vòng và tia”, với tổng chiều dài khoảng 1.200 km. Riêng hệ thống đường sắt đô thị có quy mô khoảng 979 km.

Quy hoạch xác định giao thông đường sắt là một trong những hạ tầng chủ chốt để tổ chức lại không gian đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm.

Thay vì phần lớn dân cư, việc làm và các hoạt động dịch vụ tiếp tục tập trung vào khu vực nội đô, mạng lưới metro được định hướng kết nối các khu đô thị mới, trung tâm việc làm và những cực phát triển bên ngoài lõi lịch sử.

Việc tuyến metro số 1 và số 2 cùng kết nối sân bay Nội Bài, tuyến số 8 kéo tới Hòa Lạc hay các tuyến số 10, 14 mở sang phía Đông và phía Bắc cũng phản ánh cấu trúc này.

Trong giai đoạn đầu, Hà Nội đặt mục tiêu triển khai hơn 300 km đường sắt đô thị, trước khi tiếp tục mở rộng mạng lưới theo quy hoạch dài hạn. Khối lượng đầu tư lớn đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức không gian đô thị quanh các nhà ga.

Nếu metro chỉ đảm nhận vai trò đưa hành khách từ ngoại vi vào khu vực trung tâm, áp lực dân cư, việc làm và dịch vụ vẫn có thể tiếp tục tập trung tại lõi đô thị. Vì vậy, quy hoạch Thủ đô đồng thời định hướng phát triển các khu vực TOD, gắn ga đường sắt với nhà ở, việc làm, thương mại, giáo dục, y tế và các dịch vụ công cộng.

Các khu vực xung quanh ga khi được tổ chức thành những trung tâm dân cư - dịch vụ hoàn chỉnh sẽ giúp phân bổ nhu cầu đi lại và hình thành thêm các điểm phát triển bên ngoài nội đô. Với 5 tuyến metro số 1, 2, 8, 10 và 14, Hà Nội đang đặt ra một bước triển khai có quy mô lớn hơn đáng kể so với phương thức đầu tư từng tuyến riêng lẻ trước đây.