Nóng: NHNN đề xuất nâng trần vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn lên 40%

Sau nhiều năm liên tục siết chặt các tỷ lệ an toàn, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa đề xuất một thay đổi đáng chú ý: nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%. Nếu được thông qua, đây sẽ là lần đầu tiên cơ quan quản lý đảo chiều lộ trình siết kéo dài nhiều năm qua. Đồng thời, động thái này cũng phát đi tín hiệu rõ ràng về ưu tiên mới của chính sách tiền tệ trong giai đoạn hiện nay: hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và thúc đẩy đầu tư.

Theo dự thảo sửa đổi Thông tư 22/2019, NHNN đề xuất đưa tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn trở lại mức 40%, tương đương giai đoạn 2020-2021. Đây là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất trong quản trị thanh khoản ngân hàng. Chỉ tiêu này phản ánh mức độ chênh lệch giữa kỳ hạn huy động và kỳ hạn cho vay.

Hiểu đơn giản, ngân hàng chủ yếu huy động tiền gửi ngắn hạn từ người dân nhưng lại cho vay các dự án bất động sản, hạ tầng, sản xuất hoặc đầu tư với thời hạn nhiều năm. Khoảng cách đó càng lớn thì rủi ro thanh khoản càng cao. Đó là lý do trong nhiều năm qua NHNN liên tục hạ tỷ lệ này từ 40% xuống 37%, rồi 34% và cuối cùng là 30% từ tháng 10/2023.

Mục tiêu của lộ trình đó là buộc các ngân hàng phải tăng nguồn vốn dài hạn, giảm tình trạng sử dụng tiền gửi ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay dài hạn. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi. Nền kinh tế đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng hai con số. Hàng loạt dự án hạ tầng, bất động sản, sản xuất và đầu tư quy mô lớn cần nguồn vốn trung và dài hạn rất lớn từ hệ thống ngân hàng.

Trong khi đó, cấu trúc huy động của thị trường vẫn chủ yếu tập trung ở các kỳ hạn ngắn. Điều này khiến nhiều ngân hàng đối mặt với giới hạn tăng trưởng tín dụng dù thanh khoản không quá thiếu hụt. Trong bối cảnh đó, việc nâng trần từ 30% lên 40% được xem là cách mở rộng không gian tín dụng mà không cần thay đổi các công cụ lãi suất hoặc nới lỏng chính sách tiền tệ trên diện rộng.

Không chỉ dừng lại ở tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, NHNN cũng tiếp tục điều chỉnh các quy định liên quan đến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR). Theo dự thảo mới, một phần tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước sẽ tiếp tục được tính vào nguồn vốn huy động khi xác định LDR. Trước đó, Thông tư 08/2026 đã cho phép tính 20% khoản tiền gửi này vào mẫu số.

Động thái này giúp cải thiện các chỉ tiêu thanh khoản của ngân hàng và tạo thêm dư địa mở rộng tín dụng. Đáng chú ý, NHNN không lựa chọn thay thế LDR bằng chỉ tiêu CDR như một số đề xuất trước đây. Thay vào đó, cơ quan quản lý chọn cách điều chỉnh các tham số hiện hành nhằm tạo thêm không gian cho hệ thống ngân hàng.

Nhìn từ góc độ dòng tiền, đề xuất lần này cho thấy cán cân chính sách đang có sự dịch chuyển. Nếu giai đoạn 2022-2024 ưu tiên ổn định hệ thống và kiểm soát rủi ro thanh khoản, thì giai đoạn hiện nay đang xuất hiện xu hướng cân bằng hơn giữa mục tiêu an toàn và mục tiêu tăng trưởng.

Tất nhiên, việc nới trần không đồng nghĩa rủi ro biến mất. Khi tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn tăng lên, áp lực quản trị thanh khoản cũng sẽ lớn hơn. Điều đó đòi hỏi các ngân hàng phải kiểm soát chặt chẽ hơn chất lượng tài sản và cơ cấu nguồn vốn.

Tuy nhiên, thông điệp quan trọng nhất có lẽ nằm ở chỗ khác. Sau nhiều năm thu hẹp dần các "van tín dụng", NHNN đang phát tín hiệu sẵn sàng mở rộng một phần không gian cho vay nhằm hỗ trợ nền kinh tế bước vào chu kỳ tăng trưởng mới.