Nhập siêu hạ nhiệt, Việt Nam vẫn có thể thâm hụt 5-7 tỷ USD năm nay

Theo số liệu của Cục Hải quan, trong nửa đầu tháng 6, Việt Nam nhập siêu 2,77 tỷ USD. Mức thâm hụt này thấp hơn đáng kể so với các kỳ báo cáo trước đó và đánh dấu sự thu hẹp của khoảng cách giữa xuất khẩu và nhập khẩu.

Động lực chính đến từ xuất khẩu. Trong 15 ngày đầu tháng 6, kim ngạch xuất khẩu đạt 24,21 tỷ USD, mức cao nhất của một kỳ báo cáo kể từ đầu năm. So với hai kỳ báo cáo liền trước, xuất khẩu đã tăng mạnh, cho thấy hoạt động giao hàng ra thị trường quốc tế đang được đẩy nhanh.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu vẫn duy trì ở mức rất cao, gần 27 tỷ USD. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã chậm lại đáng kể. So với nửa đầu tháng 5, nhập khẩu gần như đi ngang trong khi xuất khẩu tăng thêm hơn 3 tỷ USD. Điều đó giúp khoảng cách giữa hai chiều thương mại được thu hẹp nhanh chóng.

Dù vậy, bức tranh lũy kế vẫn phản ánh áp lực nhập siêu khá lớn. Tính từ đầu năm đến ngày 15/6, Việt Nam ghi nhận nhập siêu khoảng 17,4 tỷ USD, bất chấp xuất khẩu vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng hai chữ số so với cùng kỳ năm trước.

Điểm đáng chú ý là phần lớn mức thâm hụt này đến từ một nhóm ngành duy nhất. Trong nửa đầu tháng 6, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục là lĩnh vực gây nhập siêu lớn nhất với giá trị khoảng 3,5 tỷ USD, trong khi kim ngạch xuất khẩu của nhóm này đạt hơn 7 tỷ USD.

Lũy kế từ đầu năm đến giữa tháng 6, thâm hụt thương mại riêng của ngành điện tử đã lên tới khoảng 22 tỷ USD, cao hơn cả mức nhập siêu chung của toàn nền kinh tế. Điều này cho thấy phần lớn áp lực nhập siêu hiện nay đang tập trung vào nhóm hàng hóa phục vụ sản xuất công nghệ cao.

Theo các chuyên gia của VinaCapital và Maybank, đây chủ yếu là hiệu ứng ngắn hạn của quá trình tích lũy nguyên vật liệu và linh kiện phục vụ sản xuất. Nhiều doanh nghiệp đang tăng cường nhập khẩu tư liệu sản xuất, đặc biệt trong các lĩnh vực điện tử và công nghệ cao, nhằm chuẩn bị cho nhu cầu xuất khẩu dự kiến gia tăng trong những quý tới.

Dữ liệu hải quan phần nào cho thấy xu hướng này. Sau nhiều tháng tăng mạnh, nhập khẩu máy tính, sản phẩm điện tử và linh kiện trong tháng 6 đã có dấu hiệu đi ngang. Trong khi đó, xuất khẩu của chính nhóm hàng này lại tăng thêm khoảng 1,3 tỷ USD. Điều này cho thấy lượng hàng hóa và linh kiện được nhập khẩu trước đó đang dần được chuyển hóa thành sản phẩm xuất khẩu.

Bối cảnh bên ngoài cũng đang tạo thêm động lực cho ngành điện tử Việt Nam. Nhu cầu toàn cầu đối với thiết bị công nghệ, trung tâm dữ liệu và hạ tầng trí tuệ nhân tạo tiếp tục gia tăng, kéo theo làn sóng đầu tư mới vào lĩnh vực bán dẫn, linh kiện và sản xuất điện tử. Việt Nam đang là một trong những mắt xích hưởng lợi từ quá trình dịch chuyển đó.

Theo dự báo của MBS, xuất khẩu của Việt Nam trong năm 2026 có thể tăng từ 17,5-20%, nhờ sự phục hồi của nhu cầu điện tử toàn cầu và làn sóng đầu tư liên quan đến AI. Tuy nhiên, nhập khẩu được dự báo tăng nhanh hơn, khoảng 22-24%, phản ánh nhu cầu mở rộng sản xuất của doanh nghiệp.

Trên cơ sở đó, MBS ước tính Việt Nam có thể ghi nhận nhập siêu từ 5-7 tỷ USD trong cả năm 2026. Nếu dự báo này trở thành hiện thực, đây sẽ là một trong số ít năm Việt Nam quay trở lại trạng thái nhập siêu sau nhiều năm liên tiếp xuất siêu. Tuy nhiên, khác với các giai đoạn trước, phần lớn mức thâm hụt hiện nay lại đến từ máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Nói cách khác, nền kinh tế đang nhập khẩu nhiều hơn không phải vì nhu cầu tiêu dùng tăng đột biến, mà bởi doanh nghiệp đang chuẩn bị cho năng lực sản xuất lớn hơn trong tương lai. Trong bối cảnh chu kỳ AI và điện tử toàn cầu tiếp tục mở rộng, khoản nhập siêu của năm 2026 có thể được nhìn nhận như chi phí để mua trước tăng trưởng của những năm tiếp theo.