Dự án điện phải dừng vì thay đổi quy hoạch, EVN được dùng lợi nhuận xử lý chi phí

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 407/2026 quy định cơ chế hoạt động và cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Công ty mẹ - Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ chế xử lý chi phí đầu tư tại các dự án, công trình điện lực không thể triển khai do những thay đổi từ phía cơ quan quản lý nhà nước.

Theo nghị định, EVN được sử dụng nguồn lợi nhuận sau thuế để xử lý chi phí đầu tư thất bại tại các dự án điện có tính chất đặc thù, rủi ro cao. Đây là những khoản chi phí không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.

Các khoản chi phí được xem xét xử lý bao gồm chi phí chuẩn bị đầu tư và chi phí đầu tư đã thực hiện theo quy định pháp luật.

Cơ chế này áp dụng trong hai trường hợp. Thứ nhất, dự án, công trình điện lực không đủ điều kiện triển khai do cơ quan nhà nước có thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch.

Thứ hai, dự án không thể tiếp tục thực hiện do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành hoặc sửa đổi chính sách, làm thay đổi điều kiện đầu tư. Trong trường hợp này, việc thay đổi chính sách phải là nguyên nhân trực tiếp và mang tính quyết định khiến dự án không còn đủ điều kiện triển khai.

Để được xác định là chi phí đầu tư thất bại, EVN phải chuẩn bị hồ sơ gồm các văn bản, báo cáo đánh giá ảnh hưởng của việc điều chỉnh quy hoạch hoặc thay đổi chính sách; hồ sơ nghiệm thu, thanh quyết toán và báo cáo kiểm toán độc lập tương ứng với từng trường hợp.

Căn cứ báo cáo kiểm toán độc lập chấp nhận toàn phần về giá trị thanh quyết toán, EVN được quyết định thời gian phân bổ chi phí nhưng không quá 5 năm. Thời gian này được tính từ khi Hội đồng thành viên phê duyệt đủ điều kiện quyết toán.

Bên cạnh cơ chế xử lý chi phí đầu tư thất bại, Nghị định 407/2026 cũng cho phép EVN phân bổ một số khoản chi phí đặc thù trong hoạt động đầu tư và kinh doanh điện lực qua nhiều năm.

Cụ thể, chênh lệch tỷ giá phát sinh trong quá trình đầu tư các công trình điện lực thuộc Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia được phản ánh lũy kế, sau đó phân bổ vào doanh thu hoặc chi phí tài chính. Thời gian phân bổ chi phí tối đa 5 năm kể từ khi công trình đi vào hoạt động.

Riêng đối với các dự án quan trọng quốc gia, thời gian phân bổ khoản chi phí này không vượt quá thời gian trả nợ khoản vay.

Chi phí công tơ điện cũng được phép phân bổ trong thời gian tối đa 5 năm kể từ thời điểm phát sinh, phù hợp với tình hình sản xuất, kinh doanh của EVN.

Đối với chi phí sửa chữa, khắc phục sự cố công trình điện lực do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn, EVN được phân bổ trong thời gian không quá 3 năm kể từ thời điểm phát sinh nếu khoản chi làm giảm lợi nhuận so với kế hoạch hoặc khiến tập đoàn bị lỗ.

Phần chi phí được phân bổ là giá trị còn lại sau khi trừ tiền bồi thường bảo hiểm và các nguồn hỗ trợ khác, nếu có.

Về quản lý tài sản, Hội đồng thành viên EVN được quyền quyết định việc chuyển giao dự án đầu tư, tài sản và công trình điện lực giữa tập đoàn với các công ty con do EVN nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Việc chuyển giao được thực hiện theo nguyên trạng, căn cứ giá trị ghi sổ kế toán và không phải đánh giá lại giá trị tài sản. Việc ghi tăng, giảm vốn được thực hiện theo quy định.

Đối với các công trình điện lực đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) mà EVN nhận chuyển giao, trường hợp không có thông tin về nguyên giá và giá trị còn lại của tài sản, giá trị công trình được tạm xác định bằng 20% giá trị vốn đầu tư công trình điện.

Sau đó, EVN tiếp tục thực hiện các bước xác định giá trị tài sản theo quy định.

Đối với những công trình đã được EVN nhận chuyển giao trước ngày nghị định có hiệu lực nhưng chưa hoàn tất việc xác định giá trị để tạm ghi tăng tài sản và vốn đầu tư của chủ sở hữu, tập đoàn cũng được áp dụng cơ chế tạm ghi nhận giá trị tài sản kể từ thời điểm nhận bàn giao.