Hormuz tắc nghẽn, tàu dầu né tuyến vận tải 20% năng lượng thế giới
Hơn một tuần sau khi căng thẳng Trung Đông bùng phát, tuyến dầu huyết mạch qua Strait of Hormuz vẫn gần như đóng băng. Ngày 4/3, lần hiếm hoi trong nhiều năm, không một tàu dầu nào đi qua tuyến vận chuyển 20% năng lượng thế giới.
Khi rủi ro chiến tranh khiến tàu dừng bánh
Martín Izaguirre Salgado vẫn giữ vài mảnh kim loại trong nhà – những mảnh vỡ từ vụ nổ tên lửa xảy ra gần con tàu LNG nơi anh làm việc khi đi qua Red Sea hai năm trước. Ký ức đó khiến anh và nhiều thủy thủ khác ngày càng dè chừng trước những tuyến hàng hải đang nóng lên vì xung đột.
Với những người làm việc trên tàu thương mại như Salgado, lời kêu gọi tiếp tục di chuyển qua Strait of Hormuz lúc này khó có sức thuyết phục. Chính quyền United States đã đề xuất hỗ trợ bảo hiểm và triển khai hải quân hộ tống tàu thương mại, nhưng việc Iran đe dọa tấn công tàu thuyền trong khu vực khiến nhiều thủy thủ và hãng vận tải vẫn do dự.
“Chừng nào còn tên lửa hoặc máy bay không người lái nhắm vào tàu thương mại, cảm giác không an toàn vẫn còn,” Salgado nói với CNN. Hiện con tàu chở khí đốt nơi anh làm việc đang neo ngoài khơi Iraq, chờ tín hiệu an toàn để tiếp tục hành trình.
Tuyến vận tải 20% dầu thế giới gần như tê liệt
Tác động đã xuất hiện ngay lập tức. Ngày 4/3, không có tàu chở dầu nào đi qua eo biển Hormuz, trong khi thông thường hơn 60 tàu mỗi ngày vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu qua tuyến này.
Hơn một tuần qua, khu vực gần như rơi vào tình trạng tắc nghẽn, với hàng trăm tàu thương mại mắc kẹt. Một trong số đó là tàu chở khí đốt nơi Salgado đang làm việc, hiện neo ngoài khơi Iraq cách eo biển khoảng 740 km.
Tuyến vận tải chiến lược bị đóng băng khiến thị trường phản ứng nhanh chóng. Sáng 9/3, giá dầu thô vượt 110 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 7/2022.
Eo biển Hormuz – “yết hầu năng lượng” của thế giới nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman, nơi mỗi ngày hàng chục tàu chở dầu đi qua
Các hãng vận tải và bảo hiểm rút lui
Rủi ro leo thang khiến nhiều doanh nghiệp logistics tạm dừng hoạt động tại khu vực.
Hai hãng vận tải container lớn là Maersk và Hapag-Lloyd đã ngừng nhận phần lớn hàng hóa vận chuyển tới các quốc gia Vịnh Ba Tư. Đồng thời, nhiều công ty bảo hiểm hàng hải cũng hủy bảo hiểm rủi ro chiến tranh đối với tàu hoạt động trong khu vực.
Theo Gene Seroka – Giám đốc Port of Los Angeles, khi xung đột còn tiếp diễn, rất khó thuyết phục các hãng tàu quay trở lại. “Không hãng nào muốn đặt thủy thủ đoàn vào rủi ro để trở thành mục tiêu giữa biển”, ông nói.
Hộ tống hải quân: giải pháp khó khả thi
Chính quyền United States cho biết đang cân nhắc triển khai hải quân hộ tống tàu thương mại qua Hormuz. Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn chưa có mốc thời gian cụ thể.
Theo Jakob Larsen tại BIMCO, việc bảo vệ tất cả tàu dầu trong khu vực là nhiệm vụ gần như bất khả thi.
Hormuz là tuyến vận tải đông đúc, với hàng chục tàu thương mại mỗi ngày. Để hộ tống toàn bộ đội tàu này cần số lượng rất lớn tàu chiến và khí tài quân sự – điều mà ngay cả các cường quốc hải quân cũng khó đáp ứng.
Rủi ro lan sang chuỗi cung ứng toàn cầu
Ngoài tác động tới thị trường dầu, giới logistics cảnh báo nguy cơ tắc nghẽn chuỗi cung ứng.
Sanne Manders – Chủ tịch công ty logistics Flexport – cho rằng doanh nghiệp hiện quan tâm trước hết tới an toàn của thủy thủ và giá trị tàu, vốn có thể lên tới hàng trăm triệu USD.
Trong khi đó, các hãng vận tải lớn như Mediterranean Shipping Company đã áp thêm phụ phí nhiên liệu ít nhất tới tháng 4, chi phí cuối cùng nhiều khả năng sẽ chuyển sang doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Nếu xung đột kéo dài, tình trạng tàu mắc kẹt có thể gây tắc nghẽn cảng tại châu Á, nơi nhiều cảng biển vốn đã hoạt động gần hết công suất.
Điểm nghẽn chiến lược của thương mại toàn cầu
Hormuz từ lâu được coi là “yết hầu năng lượng” của thế giới. Sáu quốc gia Vùng Vịnh – Oman, Saudi Arabia, UAE, Qatar, Bahrain và Kuwait – cũng phụ thuộc mạnh vào tuyến vận tải này để nhập khẩu hàng hóa, trong đó khoảng 85% thực phẩm phải nhập từ nước ngoài.
Với những thủy thủ như Salgado, khủng hoảng hiện tại không chỉ là câu chuyện địa chính trị. Tàu của anh đã neo ngoài khơi gần hai tuần, hợp đồng dự kiến kết thúc ngày 7/3 vẫn chưa thể khép lại.
“Cảm giác của chúng tôi lúc này là bị mắc kẹt và không biết khi nào mới có thể rời tàu,” anh nói.
Vương Anh
