Cách nâng giá trị cho cà phê địa phương

Mở rộng vùng trồng, thay đổi cách thu hoạch cà phê

Diện tích cà phê Sơn La đã tăng mạnh trong khoảng vài năm trở lại đây, hiện đạt khoảng 45.000 ha trong năm nay. Bên cạnh việc mở rộng quy mô, địa phương đang tập trung nâng chất lượng nguyên liệu và phát triển sản phẩm gắn với vùng trồng. Toàn tỉnh hiện duy trì nhiều chuỗi cà phê, cùng 5 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP và 8 tổ chức được cấp quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý.

Tại xã Mường Chanh, Hợp tác xã (HTX) Ara-Tay Coffee đang canh tác khoảng 70 ha, đồng thời liên kết với khoảng 300 hộ dân. Thay đổi lớn trong hoạt động sản xuất của HTX bắt đầu từ khâu thu hoạch, khi người trồng chuyển từ hái đồng loạt sang lựa chọn quả chín.

Theo một thành viên HTX, trước đây gia đình thường thu hoạch cà phê gần như trong một lượt, khiến quả xanh và quả chín lẫn nhau. Hiện nay, người trồng phải quay lại vườn nhiều lần để lựa chọn quả đạt độ chín phù hợp. Dù mất thêm công lao động, cà phê thu hoạch đồng đều hơn và bán được giá cao hơn.

Phương thức này được HTX từng bước áp dụng từ năm 2019, sau khi các thành viên học tập kinh nghiệm tại những vùng cà phê phía Nam. Cùng với thay đổi kỹ thuật thu hái, HTX còn đầu tư nhà màng phơi sấy, máy rửa quả, máy xát vỏ và thiết bị rang, xay, đóng gói nhằm hoàn thiện quy trình chế biến.

Việc tham gia các công đoạn sau thu hoạch giúp HTX không chỉ tập trung vào sản xuất nguyên liệu mà còn phát triển những dòng sản phẩm mang đặc trưng của vùng cà phê Mường Chanh.

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu, đẩy mạnh số hóa dữ liệu vùng trồng

Tại Quảng Trị, vùng cà phê Khe Sanh hiện có hơn 4.000 ha, trong đó hơn 3.700 ha đang cho sản phẩm, với sản lượng gần 5.000 tấn cà phê nhân mỗi năm. Hoạt động sản xuất gắn với hơn 8.620 hộ dân, trong đó hơn một nửa là đồng bào Bru-Vân Kiều và Pa Kô.

Tuy nhiên, sản xuất chủ yếu vẫn phân tán theo quy mô hộ gia đình. Kỹ thuật chăm sóc, phương thức thu hoạch và bảo quản chưa đồng đều giữa các hộ, ảnh hưởng đến chất lượng nguyên liệu.

Để khắc phục những hạn chế này, HTX Nông sản Khe Sanh đang tổ chức vùng nguyên liệu hơn 300 ha thông qua 8 tổ nhóm sản xuất, đồng thời vận hành 3 nhà xưởng chế biến. Mỗi năm, HTX thu mua khoảng 2.000 tấn cà phê quả tươi, góp phần duy trì hoạt động sản xuất cho hơn 100 hộ, trong đó có 70 hộ đồng bào Bru-Vân Kiều.

Ngoài thu mua, HTX hướng dẫn người dân chăm sóc cây theo quy trình, sử dụng phân bón phù hợp và nâng tỷ lệ quả chín khi thu hoạch để cải thiện chất lượng nguyên liệu đầu vào.

Ở cấp chính quyền, xã Khe Sanh cũng đang triển khai cải tạo diện tích cà phê già cỗi và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý vùng trồng.

Theo chính quyền UBND xã Khe Sanh, địa phương hiện có gần 750 ha cà phê, sản lượng hơn 9.000 tấn quả tươi mỗi năm. Đến nay, khoảng 53% diện tích đã được thu thập thông tin để từng bước số hóa, xây dựng bản đồ vùng cà phê và phục vụ truy xuất nguồn gốc sản phẩm.