ECB có thể tăng lãi suất trở lại khi Eurozone đối mặt nguy cơ đình lạm mới

Quyết định lãi suất tháng 6 của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) đang trở thành tâm điểm chú ý của thị trường toàn cầu. Sau nhiều tháng duy trì trạng thái chờ đợi, ECB có thể buộc phải lựa chọn giữa kiểm soát lạm phát và bảo vệ tăng trưởng của Eurozone đang suy yếu vì cú sốc năng lượng từ Trung Đông.

Bên lề cuộc họp Bộ trưởng Tài chính G7 tại Paris ngày 19/5, ông Mathias Cormann, Tổng Thư ký Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), cảnh báo xung đột Trung Đông đang tạo áp lực giảm tăng trưởng và đẩy lạm phát toàn cầu đi lên. OECD dự kiến cập nhật dự báo kinh tế mới vào ngày 3/6, chỉ ít ngày trước cuộc họp chính sách quan trọng của ECB.

Tại cuộc họp ngày 30/4, ECB quyết định giữ nguyên lãi suất ở mức 2%, đánh dấu lần thứ ba liên tiếp không thay đổi chính sách. Tuy nhiên, phía sau quyết định này là một bức tranh ngày càng khó xử hơn của Eurozone: lạm phát tăng trở lại trong khi tăng trưởng gần như chững lại.

Lạm phát khu vực đồng euro đã lên 3% trong tháng 4, chủ yếu do giá năng lượng leo thang sau căng thẳng Iran và gián đoạn nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz. Trong khi đó, GDP Eurozone quý I/2026 chỉ tăng 0,1%, phản ánh đà phục hồi rất yếu của nền kinh tế khu vực.

Điểm giúp ECB chưa phải hành động ngay nằm ở lạm phát cơ bản vẫn duy trì quanh 2,2%. Tuy nhiên, ông Cormann cảnh báo nếu giá năng lượng cao bắt đầu lan sang tiền lương và mặt bằng giá chung, các ngân hàng trung ương sẽ buộc phải siết chính sách mạnh hơn, ngay cả khi tăng trưởng tiếp tục suy yếu.

Nội bộ ECB hiện cũng bắt đầu xuất hiện tranh luận về hướng đi chính sách. Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho biết hội đồng điều hành đã cân nhắc nhiều phương án, bao gồm cả khả năng tăng lãi suất. Theo bà Lagarde, ECB đang “rời xa kịch bản cơ sở” vốn được xây dựng trước khi xung đột Trung Đông bùng phát.

Thị trường vì thế bắt đầu xem cuộc họp tháng 6 là bước ngoặt thực sự. Một số nhà kinh tế dự báo ECB có thể nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản nếu lạm phát tiếp tục nóng lên và giá dầu duy trì ở vùng cao. Đây sẽ là thay đổi lớn sau nhiều tháng thị trường còn nghiêng về kỳ vọng nới lỏng tiền tệ.

Áp lực hiện không chỉ nằm ở giá dầu. OECD dự báo tăng trưởng toàn cầu năm 2026 chỉ đạt 2,9%, trong khi lạm phát nhóm G20 có thể lên tới 4%. Cùng lúc, lợi suất trái phiếu chính phủ tại Mỹ và châu Âu đồng loạt tăng mạnh do lo ngại thâm hụt ngân sách, chi tiêu quốc phòng và trợ cấp năng lượng leo thang.

Với Việt Nam, diễn biến tại Eurozone mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. EU hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam, đặc biệt với các ngành điện tử, dệt may, da giày và nông sản. Khi người tiêu dùng châu Âu chịu áp lực từ giá năng lượng và lạm phát, nhu cầu nhập khẩu hàng tiêu dùng thường là nhóm bị cắt giảm sớm nhất.

Ngân hàng Thế giới từng cảnh báo Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao và rất nhạy cảm với sự giảm tốc của các đối tác lớn như Mỹ, EU và Trung Quốc. Dù xu hướng “Trung Quốc+1” tiếp tục hỗ trợ dòng vốn FDI, điều đó chưa đủ để triệt tiêu tác động ngắn hạn nếu sức cầu từ châu Âu suy yếu.

Cuộc họp tháng 6 của ECB vì thế không còn chỉ là câu chuyện lãi suất của Eurozone. Nếu ECB buộc phải duy trì chính sách tiền tệ cứng rắn lâu hơn, áp lực tăng trưởng toàn cầu có thể kéo dài sang nửa cuối năm 2026. Khi đó, xuất khẩu sẽ tiếp tục là biến số nhạy cảm nhất của kinh tế Việt Nam.