Điều gì thực sự quyết định tỷ giá USD/VND hiện nay?
Nhập siêu kéo dài nhưng tỷ giá vẫn ổn định, một nghịch lý đang xuất hiện trên thị trường ngoại hối. Theo giới phân tích, câu chuyện hiện không còn nằm ở cán cân thương mại mà ở những dòng vốn đang vận động phía sau.
Theo số liệu của cơ quan thống kê và hải quan, cán cân thương mại của Việt Nam chuyển sang trạng thái thâm hụt từ tháng 12/2025 và kéo dài đến nửa đầu tháng 5/2026. Trong điều kiện thông thường, nhập siêu đồng nghĩa lượng USD chi cho nhập khẩu lớn hơn lượng ngoại tệ thu về từ xuất khẩu, qua đó tạo áp lực lên tỷ giá.
Tuy nhiên, tỷ giá USD/VND trên thị trường chính thức vẫn duy trì tương đối ổn định trong suốt giai đoạn này. Theo giới phân tích, một phần nguyên nhân đến từ cơ cấu nhập khẩu.
Phần lớn mức nhập siêu thời gian qua đến từ nhóm điện tử, linh kiện và máy móc thiết bị - những mặt hàng phục vụ hoạt động sản xuất và xuất khẩu. Điều này đồng nghĩa lượng ngoại tệ chi ra hiện nay chủ yếu được sử dụng cho các đơn hàng xuất khẩu trong tương lai thay vì phản ánh sự gia tăng mạnh của nhu cầu tiêu dùng trong nước.
Yếu tố mùa vụ cũng góp phần lý giải diễn biến trên. Trong ngành điện tử, hoạt động nhập khẩu đầu vào thường diễn ra trước mùa cao điểm xuất khẩu từ hai đến ba tháng. Vì vậy, theo nhiều chuyên gia, nhập siêu trong ngắn hạn chưa nhất thiết phản ánh sự mất cân đối kéo dài của cung - cầu ngoại tệ.
Dù vậy, thương mại hàng hóa chỉ là một phần của câu chuyện tỷ giá. Theo các chuyên gia theo dõi thị trường ngoại hối, diễn biến của USD/VND hiện chịu tác động đồng thời từ nhiều dòng vốn khác trong cán cân thanh toán như đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), thu nhập đầu tư chuyển ra nước ngoài, nghĩa vụ trả nợ quốc tế hay các dòng ngoại tệ chưa được phản ánh đầy đủ trong thống kê chính thức.
Trong số này, FDI tiếp tục là một nguồn cung ngoại tệ quan trọng. Dữ liệu cán cân thanh toán cho thấy đầu tư trực tiếp ròng vào Việt Nam trong năm 2025 duy trì trạng thái dương, dao động từ 3,8-7,1 tỷ USD mỗi quý. Theo giới phân tích, dòng vốn này không chỉ bổ sung nguồn cung USD cho nền kinh tế mà còn tạo ra nguồn thu ngoại tệ trong các chu kỳ xuất khẩu tiếp theo.
Ở chiều ngược lại, áp lực lên tỷ giá cũng không chỉ đến từ nhập siêu. Dữ liệu cán cân thanh toán cho thấy khoản mục thu nhập đầu tư ròng ghi nhận mức âm từ 2,4-5,7 tỷ USD mỗi quý trong năm 2025, phản ánh lượng lợi nhuận, cổ tức và các khoản thu nhập đầu tư được doanh nghiệp có vốn nước ngoài chuyển về công ty mẹ. Đây được xem là một trong những dòng ngoại tệ ra có quy mô đáng kể nhưng thường ít được thị trường chú ý hơn cán cân thương mại.
Một chỉ báo khác được giới phân tích theo dõi sát là khoản mục "lỗi và sai sót" trong cán cân thanh toán. Riêng quý III và quý IV/2025, khoản mục này lần lượt âm 11,3 tỷ USD và 12,4 tỷ USD. Dù không thể quy đổi trực tiếp thành một loại giao dịch cụ thể, nhiều chuyên gia cho rằng đây là khu vực phản ánh một phần các dòng ngoại tệ chưa được ghi nhận đầy đủ trong hệ thống thống kê chính thức.
Bên cạnh các dòng vốn, chênh lệch lãi suất cũng đang hỗ trợ cho tỷ giá. Theo dữ liệu thị trường, lãi suất USD trên thị trường liên ngân hàng quốc tế hiện duy trì quanh mức 3,7%/năm, trong khi mặt bằng lãi suất VND cao hơn khoảng 2,5 điểm phần trăm.
Theo giới phân tích, khoảng cách này góp phần duy trì sức hấp dẫn tương đối của các tài sản bằng tiền đồng và làm giảm động cơ nắm giữ USD đơn thuần vì mục đích hưởng lợi suất. Nhìn tổng thể, nhập siêu kéo dài từ cuối năm 2025 đến nay đã tạo ra áp lực nhất định lên thị trường ngoại hối nhưng chưa đủ để quyết định xu hướng tỷ giá.
Theo nhiều chuyên gia, câu hỏi quan trọng trong những tháng tới không phải là Việt Nam còn nhập siêu bao lâu, mà là liệu các dòng vốn đang bù đắp cho thâm hụt thương mại có tiếp tục duy trì hay không. Đây mới là yếu tố có khả năng quyết định sức ép thực sự lên tỷ giá USD/VND trong bối cảnh đồng USD toàn cầu vẫn biến động mạnh và môi trường quốc tế còn nhiều bất định.
Nguyễn Huyền
