CASA giảm diện rộng, cuộc đua giữ dòng tiền giá rẻ nóng lên
Tính đến cuối quý II/2026, CASA tại nhiều ngân hàng tiếp tục suy giảm khi khách hàng chuyển tiền sang các kênh sinh lời cao hơn. Cuộc đua vốn giá rẻ vì vậy đang chuyển từ giữ tiền gửi sang kiểm soát dòng tiền giao dịch.
Dữ liệu từ VietstockFinance cho thấy, đến ngày 30/6/2026, tổng tiền gửi khách hàng tại 29 ngân hàng đạt khoảng 12,95 triệu tỷ đồng, tăng 5% so với đầu năm. Tuy nhiên, CASA chỉ còn gần 3 triệu tỷ đồng, giảm 2%, cho thấy dòng tiền đang dịch chuyển khỏi tài khoản không kỳ hạn dù quy mô tiền gửi vẫn tăng.
Có tới 18/29 ngân hàng ghi nhận CASA giảm so với đầu năm. BaoVietBank giảm mạnh nhất 36%, KienlongBank giảm 26%, LPBank giảm 22% và Saigonbank giảm 20%. Ở chiều ngược lại, Vietbank tăng 78%, OCB tăng 17%, Sacombank tăng 15% và PGBank tăng 13%, cho thấy khả năng giữ dòng tiền đang phân hóa rõ giữa các ngân hàng.
Xét về quy mô, nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn nắm lượng CASA lớn nhất. Vietcombank có 559.194 tỷ đồng, BIDV 455.240 tỷ đồng và VietinBank 429.532 tỷ đồng. Trong khối tư nhân, MB dẫn đầu với 324.046 tỷ đồng, tiếp đến là Techcombank 223.945 tỷ đồng và ACB 123.478 tỷ đồng.
Sự phân hóa cũng thể hiện ở tỷ lệ CASA. Cuối quý II, Techcombank dẫn đầu với 33,81%, sát phía sau là MB với 33,62% và Vietcombank 32,35%. Tuy nhiên, tỷ lệ CASA bình quân của 28 ngân hàng được thống kê chỉ đạt 13,83%, giảm từ 14,87% đầu năm, dù đã nhích lên so với mức 13,47% cuối quý I.
Theo ông Bùi Văn Huy, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Khối Nghiên cứu Đầu tư tại FIDT, một nguyên nhân quan trọng khiến CASA giảm là chi phí cơ hội của việc giữ tiền không kỳ hạn đã tăng lên. Khi chênh lệch giữa lãi suất CASA gần 0% và tiền gửi có kỳ hạn ngày càng lớn, khách hàng có động lực chuyển tiền nhàn rỗi sang các kỳ hạn ngắn để tối ưu lợi suất.
Tuy nhiên, CASA giảm không đồng nghĩa toàn bộ nguồn vốn giá rẻ đã rời khỏi ngân hàng. Theo NCS.Ths. Nguyễn Thái Bình, dòng tiền có thể chỉ dịch chuyển từ tài khoản thanh toán sang tiền gửi có kỳ hạn khi khách hàng tận dụng mặt bằng lãi suất cao hơn.
Một phần khác có thể được sử dụng để thanh toán các khoản vay, lãi vay, tiền lương, nguyên vật liệu hoặc các nghĩa vụ tài chính. Vì vậy, cần phân biệt tiền chuyển từ CASA sang tiền gửi có kỳ hạn, tiền được sử dụng để trả nợ và tiền thực sự rời khỏi ngân hàng; chỉ trường hợp cuối mới phản ánh rõ việc ngân hàng mất nguồn vốn.
Ở góc độ vận hành nền kinh tế, CASA còn biến động theo tốc độ luân chuyển tiền. Khi doanh nghiệp tăng nhập hàng, trả lương, thanh toán nhà cung cấp hoặc đẩy mạnh đầu tư, tiền trên tài khoản thanh toán được sử dụng nhiều hơn, khiến số dư CASA giảm dù hoạt động giao dịch của khách hàng vẫn tăng.
Chính vì vậy, cuộc đua CASA đang chuyển từ câu chuyện “giữ tiền” sang “giữ dòng tiền”. Theo ông Bùi Văn Huy, ngân hàng muốn tăng CASA bền vững phải trở thành nơi dòng tiền của khách hàng đi qua nhiều nhất, thay vì chỉ dựa vào miễn phí giao dịch hay các chương trình hoàn tiền.
Với khách hàng cá nhân, nền tảng CASA bền vững nằm ở khả năng tích hợp tài khoản nhận lương, thanh toán, thẻ, tiết kiệm, đầu tư và các dịch vụ tài chính khác. Khi tài khoản trở thành trung tâm của các giao dịch hàng ngày, số dư CASA sẽ có xu hướng ổn định hơn thay vì phụ thuộc vào lượng tiền nhàn rỗi tạm thời.
Với doanh nghiệp, dư địa còn lớn hơn ở các dịch vụ quản lý dòng tiền, thu hộ - chi hộ, trả lương, thanh toán cho nhà cung cấp và chấp nhận thanh toán. Việc ngân hàng nắm được các dòng tiền có tính định kỳ sẽ tạo ra CASA có chất lượng cao hơn so với việc thu hút một khoản tiền gửi ngắn hạn bằng lãi suất.
Ông Nguyễn Thái Bình cũng chỉ ra ba hướng để ngân hàng cải thiện CASA gồm phát triển ngân hàng số gắn với hệ sinh thái Fintech, chiếm các dòng tiền định kỳ và tối ưu trải nghiệm giao dịch trên ứng dụng. Điểm chung của các giải pháp này là đưa tài khoản ngân hàng vào đúng nơi khách hàng phát sinh nhu cầu thanh toán.
Điều này cũng lý giải vì sao CASA ngày càng phản ánh năng lực cạnh tranh về hệ sinh thái hơn là quy mô tài sản. Ngân hàng có nhiều khách hàng nhưng ít giao dịch thường xuyên chưa chắc sở hữu CASA tốt; ngược lại, ngân hàng kiểm soát được các dòng tiền nhận lương, thanh toán, thu hộ, chi hộ và vận hành doanh nghiệp có thể duy trì nguồn vốn giá rẻ ngay cả khi mặt bằng lãi suất thay đổi.
Trong bối cảnh lãi suất tiền gửi còn tạo sức hút đối với tiền nhàn rỗi, CASA khó có thể phục hồi mạnh trên diện rộng trong ngắn hạn. Sự phân hóa nhiều khả năng sẽ tiếp tục nghiêng về những ngân hàng có hệ sinh thái giao dịch đủ sâu, thay vì những nhà băng chủ yếu cạnh tranh bằng lãi suất huy động.
CASA vì thế không đơn thuần là một chỉ tiêu về tiền gửi không kỳ hạn. Đó là dấu vết của dòng tiền khách hàng. Ngân hàng nào càng chiếm được nhiều điểm chạm trong vòng quay tài chính của khách hàng, ngân hàng đó càng có cơ sở duy trì nguồn vốn giá rẻ một cách bền vững.
Nguyễn Huyền
