Bộ Xây dựng đề xuất chặn mua bán nhà ở xã hội theo giá thị trường
Nhà ở xã hội có thể sắp không còn được mua bán tự do sau 5 năm sở hữu nếu đề xuất mới của Bộ Xây dựng được thông qua. Quy định này nhằm chặn đầu cơ và đưa loại hình nhà ở này trở lại đúng mục tiêu phục vụ người thu nhập thấp.
Bộ Xây dựng đang đề xuất sửa đổi Luật Nhà ở theo hướng siết chặt việc mua bán, chuyển nhượng nhà ở xã hội, một động thái nhằm đưa loại hình này quay về đúng mục tiêu an sinh. Điểm đáng chú ý là sau 5 năm sở hữu, người mua sẽ không còn được bán tự do theo cơ chế thị trường như hiện nay.
Theo dự thảo, nhà ở xã hội sau thời hạn 5 năm chỉ được phép chuyển nhượng cho 11 nhóm đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách, bao gồm người thu nhập thấp, công nhân, cán bộ công chức, lực lượng vũ trang, hộ nghèo, người bị thu hồi đất… Điều này đồng nghĩa với việc thị trường thứ cấp của nhà ở xã hội sẽ bị “đóng khung”, thay vì vận hành như nhà ở thương mại.
Quy định hiện hành của Luật Nhà ở 2023 cho phép người sở hữu sau 5 năm được bán theo giá thị trường. Thực tế, nhiều căn hộ đã được sang tay với mức giá cao hơn đáng kể, khiến nhà ở xã hội dần mất đi vai trò hỗ trợ nhóm thu nhập thấp. Đây chính là lý do cơ quan soạn thảo muốn “khóa lại” cơ chế chuyển nhượng.
Không chỉ dừng ở giao dịch mua bán, dự thảo còn bổ sung quy định thu hồi nhà ở xã hội nếu không còn nhu cầu sử dụng. Người mua hoặc thuê phải trả lại nhà cho cơ quan quản lý, thay vì cho thuê lại hoặc sử dụng sai mục đích – một tình trạng đã diễn ra phổ biến thời gian qua.
Về bản chất, đề xuất này nhằm giải quyết hai vấn đề cốt lõi: hạn chế đầu cơ và đảm bảo nguồn cung nhà ở xã hội đến đúng người cần. Khi kênh chuyển nhượng bị giới hạn, động lực mua để “lướt sóng” gần như bị triệt tiêu, qua đó giữ ổn định giá và tăng khả năng tiếp cận của người thu nhập thấp.
Tuy nhiên, việc siết giao dịch cũng đồng nghĩa với giảm tính thanh khoản của tài sản. Nhà ở xã hội sẽ không còn là một tài sản có thể linh hoạt chuyển đổi thành tiền theo nhu cầu, mà mang tính chất “sử dụng đúng mục đích” nhiều hơn là đầu tư.
Nhìn tổng thể, đề xuất của Bộ Xây dựng cho thấy một sự thay đổi rõ rệt trong tư duy chính sách: nhà ở xã hội không phải là một sản phẩm của thị trường mà là một công cụ an sinh, nơi yếu tố phân bổ quan trọng hơn yếu tố mua bán.
Nguyễn Huyền
