Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn: Chi phí vốn cao, chưa phải thời điểm phát hành trái phiếu quốc tế

Tại phiên chất vấn sáng 12/11, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết thời điểm hiện tại chưa phù hợp để Việt Nam phát hành trái phiếu Chính phủ ra quốc tế. Nguyên nhân chủ yếu là chi phí vốn đang ở mức cao, trong khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm duy trì quanh 4,8–4,9%.

Thông tin được Bộ trưởng đưa ra khi trả lời vấn đề huy động vốn cho các dự án trọng điểm quốc gia, trong đó có đường sắt tốc độ cao và điện hạt nhân, do đại biểu Nguyễn Thanh Ngân (đoàn Khánh Hòa) chất vấn.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ định hướng và giải pháp huy động vốn vay nước ngoài cho các công trình quy mô lớn, nhằm đáp ứng nhu cầu vốn, bảo đảm hiệu quả đầu tư và an toàn nợ công. Đồng thời, đại biểu đặt câu hỏi về khả năng phát hành trái phiếu quốc tế của Chính phủ từ nay đến năm 2030.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, vốn trong nước tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, là nguồn lực quan trọng để thực hiện các mục tiêu phát triển. Bên cạnh đó, Việt Nam vẫn cần huy động vốn nước ngoài nhưng phải bảo đảm nguyên tắc an ninh, an toàn tài chính quốc gia.

Hiện nợ công của Việt Nam ở mức hơn 33% GDP, thấp hơn đáng kể so với trần 60% GDP. Nợ Chính phủ khoảng 32% GDP, trong khi mức trần là 50%.

Đối với các dự án có nhu cầu vốn lớn như điện hạt nhân và đường sắt tốc độ cao, Bộ trưởng cho rằng việc đàm phán vay vốn cần được đặt trong tổng thể lợi ích quốc gia, bắt đầu từ khâu lựa chọn công nghệ.

Hai tuyến đường sắt tốc độ cao đang được tính toán có tổng mức đầu tư sơ bộ rất lớn. Trong đó, tuyến Bắc – Nam có vốn đầu tư hơn 1,7 triệu tỷ đồng, còn tuyến Hà Nội – Lào Cai – Hải Phòng khoảng 290.000 tỷ đồng.

Bộ trưởng nhấn mạnh các khoản vay của Chính phủ cần có thời hạn hợp lý, lãi suất an toàn và tuân thủ nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”. Việc huy động vốn không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển hạ tầng mà còn phải gắn với mục tiêu từng bước xây dựng nền công nghiệp đường sắt quốc gia.

Về phương án phát hành trái phiếu Chính phủ ra thị trường quốc tế, Việt Nam từng thực hiện ba đợt vào các năm 2005, 2007 và 2014. Đến năm 2024, toàn bộ trái phiếu quốc tế đã được thanh toán đầy đủ cả gốc và lãi khi đến hạn, hiện không còn trái phiếu lưu hành trên thị trường.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định Bộ Tài chính không loại bỏ phương án phát hành trái phiếu quốc tế. Cơ quan này tiếp tục theo dõi diễn biến thị trường, duy trì trao đổi với các nhà đầu tư để sẵn sàng huy động vốn khi điều kiện thuận lợi và chi phí hợp lý hơn.

Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến chi phí phát hành là diễn biến lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ. Theo Bộ trưởng, những gián đoạn trong chuỗi cung ứng xăng dầu đã đẩy lạm phát tăng, khiến lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm có thời điểm lên 5,2%, hiện duy trì quanh 4,8–4,9%.

Nếu phát hành trong điều kiện hiện nay, Việt Nam có thể phải chịu chi phí vay vốn rất cao. Vì vậy, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục cân nhắc, lựa chọn thời điểm phù hợp và báo cáo Thủ tướng xem xét phương án triển khai.