Vì sao giá cổ phiếu trên HOSE và HNX có mức biến động khác nhau?

Cổ phiếu trên HNX có thể tăng mạnh hơn HOSE

Trên bảng điện chứng khoán Việt Nam, nhà đầu tư có thể bắt gặp một cổ phiếu tăng trần 7%, trong khi mã khác lại tăng tới 10%. Dù đều là cổ phiếu niêm yết, mức biến động tối đa trong ngày của hai mã có thể khác nhau đáng kể. Nguyên nhân trước hết nằm ở quy định về biên độ dao động giá của từng sở giao dịch.

Theo Quy chế niêm yết và giao dịch chứng khoán niêm yết ban hành kèm Quyết định số 22/QĐ-HĐTV ngày 16/3/2026 của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), biên độ dao động giá cổ phiếu trong phiên giao dịch thông thường trên HOSE là ±7%, còn HNX là ±10% so với giá tham chiếu.

Điều này có nghĩa cổ phiếu trên HOSE có thể tăng hoặc giảm tối đa khoảng 7% trong một phiên thông thường. Trong khi đó, cổ phiếu niêm yết trên HNX có khoảng biến động rộng hơn, lên tới khoảng 10%.

Chẳng hạn, hai cổ phiếu A và B cùng có giá tham chiếu 20.000 đồng, nhưng A niêm yết trên HOSE, còn B niêm yết trên HNX. Như vậy, nếu cùng tăng trần, cổ phiếu B trên HNX có thể tăng thêm 2.000 đồng, trong khi cổ phiếu A trên HOSE tăng 1.400 đồng. Chênh lệch là 600 đồng/cổ phiếu chỉ trong một phiên.

Tương tự, khi thị trường diễn biến bất lợi, nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu trên HNX cũng có thể chứng kiến mức giảm tối đa trong ngày lớn hơn so với cổ phiếu trên HOSE.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng biên độ giao dịch chỉ xác định giới hạn giá được phép khớp trong phiên, không phải dự báo giá cổ phiếu chắc chắn sẽ tăng hoặc giảm đến mức đó.

Ngoài biên độ, một yếu tố khác tạo ra sự khác biệt là đơn vị yết giá, thường được gọi là bước giá.

Trên HOSE, bước giá khớp lệnh cổ phiếu được chia theo ba khoảng: 10 đồng đối với mức giá dưới 10.000 đồng, 50 đồng đối với mức giá từ 10.000 đến dưới 50.000 đồng và 100 đồng đối với mức giá từ 50.000 đồng trở lên.

Trong khi đó, cổ phiếu niêm yết trên HNX áp dụng bước giá khớp lệnh 100 đồng, không phân chia theo thị giá như HOSE.

Ví dụ, một cổ phiếu đang ở mức 8.000 đồng trên HOSE có thể dịch chuyển từng bước 10 đồng, tương đương 0,125% thị giá. Với cổ phiếu cùng mức giá trên HNX, mỗi bước 100 đồng tương đương 1,25%.

Do đó, ở những cổ phiếu có thị giá thấp, mức thay đổi tính theo tỷ lệ phần trăm giữa hai bước giá liên tiếp trên HNX có thể lớn hơn đáng kể.

Bước giá cũng ảnh hưởng đến cách tính giá trần, giá sàn. Theo quy chế hiện hành, giá trần được làm tròn xuống, còn giá sàn được làm tròn lên theo đơn vị yết giá áp dụng. Vì vậy, mức biến động tối đa thực tế của một số cổ phiếu có thể không đúng chính xác 7% hoặc 10%.

Nhà đầu tư cần lưu ý gì khi giao dịch trên hai sàn?

Một điều quan trọng là biên độ 7% trên HOSE và 10% trên HNX chỉ áp dụng cho những phiên giao dịch thông thường.

Trong một số trường hợp đặc biệt, biên độ có thể được mở rộng. Chẳng hạn, đối với ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu mới niêm yết, HOSE áp dụng biên độ ±20%, trong khi HNX áp dụng ±30%. Quy định cũng có cơ chế biên độ riêng đối với cổ phiếu giao dịch trở lại sau thời gian tạm ngừng, đình chỉ từ 25 ngày giao dịch liên tiếp trở lên và một số sự kiện doanh nghiệp khác.

Điều này lý giải vì sao đôi khi nhà đầu tư nhìn thấy một cổ phiếu tăng hơn 20% trong phiên đầu tiên niêm yết mà không phải do hệ thống giao dịch xảy ra sai sót.

Bên cạnh đó, cần phân biệt HNX với UPCoM. Dù cùng do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội tổ chức và vận hành, UPCoM là thị trường dành cho cổ phiếu đăng ký giao dịch, chưa niêm yết. Biên độ thông thường trên UPCoM là ±15%, rộng hơn cả hai sàn niêm yết.

Đối với nhà đầu tư cá nhân, khác biệt về biên độ có ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính toán mức độ rủi ro.

Giả sử một người đầu tư 50 triệu đồng vào cổ phiếu trên HOSE và một người khác cũng đầu tư 50 triệu đồng vào cổ phiếu trên HNX. Nếu hai mã cùng giảm sàn trong một phiên thông thường, khoản lỗ theo thị giá lần lượt khoảng 3,5 triệu đồng và 5 triệu đồng, giả định giá giảm đúng 7% và 10%, chưa tính chi phí giao dịch.

Tuy nhiên, không thể kết luận cổ phiếu trên HNX luôn rủi ro hơn HOSE chỉ vì biên độ lớn hơn. Rủi ro thực tế còn phụ thuộc vào thanh khoản, kết quả kinh doanh, mức định giá và mức độ biến động của từng doanh nghiệp.

Một cổ phiếu trên HOSE có thanh khoản thấp hoặc tình hình tài chính suy yếu vẫn có thể đối mặt với rủi ro lớn hơn một doanh nghiệp hoạt động ổn định đang niêm yết trên HNX.

Nhà đầu tư cũng cần lưu ý biên độ giá không phải cơ chế bảo đảm hạn chế tổng mức thua lỗ. Nếu cổ phiếu liên tục giảm sàn qua nhiều phiên, khoản lỗ cộng dồn có thể vượt xa mức 7% hoặc 10%.