Nâng cao chất lượng thị trường trái phiếu, đáp ứng nhu cầu vốn trung và dài hạn

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị. Dự Hội nghị có Phó Chủ tịch UBCKNN Nguyễn Hoàng Dương, đại diện lãnh đạo một số đơn vị của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Kho bạc Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Hiệp hội Thị trường trái phiếu và các thành viên thị trường.

Thị trường trái phiếu duy trì ổn định

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết nhu cầu vốn cho đầu tư hạ tầng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và hoạt động sản xuất, kinh doanh đang đặt ra yêu cầu phát triển thị trường trái phiếu cả về quy mô và chất lượng. Trong năm 2026, thị trường nhìn chung duy trì hoạt động ổn định, huy động vốn qua phát hành trái phiếu tiếp tục được củng cố và giao dịch trên thị trường thứ cấp có chuyển biến tích cực.

Đến cuối tháng 10/2026, quy mô toàn thị trường trái phiếu đạt khoảng 4,47 triệu tỷ đồng, tương đương 34,8% GDP năm 2025. Khối lượng phát hành trái phiếu Chính phủ tăng khoảng 11% so với năm 2025, đạt mức cao nhất từ trước đến nay, trong khi lãi suất phát hành được duy trì tương đối ổn định. Quy mô thị trường trái phiếu Chính phủ tương đương khoảng 22,7% GDP năm 2025. Phát hành trái phiếu Chính phủ đáp ứng khoảng 70% nhu cầu huy động vốn của ngân sách trung ương và chiếm khoảng 80% tổng vốn huy động trong nước của Chính phủ từ năm 2021 đến nay.

Trên thị trường thứ cấp, giá trị giao dịch bình quân trái phiếu Chính phủ đạt khoảng 17,5 nghìn tỷ đồng, tăng 13,34% so với cùng kỳ. Giao dịch mua lại có kỳ hạn (repo) trái phiếu của Kho bạc Nhà nước đạt khoảng 2,7 lần so với cùng kỳ năm trước.

Đối với trái phiếu doanh nghiệp, đến tháng 9/2026, tổng giá trị phát hành đạt gần 430.000 tỷ đồng. Trong đó, phát hành riêng lẻ đạt khoảng 370.000 tỷ đồng, chiếm 86%, còn chào bán ra công chúng đạt khoảng 60.000 tỷ đồng, chiếm 14%.

Theo Phó Chủ tịch UBCKNN, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về trái phiếu doanh nghiệp đã làm rõ hơn mục đích phát hành, trách nhiệm sử dụng vốn đúng phương án và nghĩa vụ công bố thông tin cho đến khi trái phiếu không còn dư nợ. UBCKNN cũng đã cải thiện quy trình thẩm định hồ sơ chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra công chúng. Đối với hồ sơ đầy đủ, hoàn chỉnh, thời gian thẩm định khoảng một tháng.

Ông Nguyễn Hoàng Dương lưu ý cơ cấu tổ chức phát hành và cơ sở nhà đầu tư còn thiếu đa dạng, thanh khoản trên thị trường thứ cấp chưa đồng đều, trong khi chất lượng tín dụng và khả năng thanh toán của một bộ phận doanh nghiệp còn tiềm ẩn rủi ro. Trước nhu cầu vốn ngày càng lớn trong giai đoạn 2026–2030, thị trường cần mở rộng khả năng huy động vốn đi đôi với nâng cao chất lượng tổ chức phát hành, tăng cường minh bạch, kỷ luật thị trường và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhà đầu tư.

Tại Hội nghị, các đại biểu đã nghe tham luận về kết quả huy động vốn qua trái phiếu Chính phủ năm 2026 và giải pháp cho năm 2027, các nhiệm vụ tăng cường huy động vốn qua trái phiếu doanh nghiệp và những cải tiến trên thị trường thứ cấp. Đại diện Vụ Các định chế tài chính, Kho bạc Nhà nước, UBCKNN, HNX đã trao đổi, giải đáp các vấn đề thành viên thị trường quan tâm.

Phối hợp triển khai các giải pháp phát triển thị trường trái phiếu

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đánh giá thị trường trái phiếu năm 2026 duy trì hoạt động ổn định, an toàn và thông suốt trong bối cảnh thị trường tài chính, tiền tệ trong nước và quốc tế có nhiều biến động. Thị trường tiếp tục đáp ứng nhu cầu huy động vốn của Chính phủ, hỗ trợ các ngân hàng chính sách triển khai chương trình tín dụng và tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh. Thứ trưởng ghi nhận đóng góp của UBCKNN, HNX, các đơn vị chức năng thuộc Bộ Tài chính và các thành viên thị trường trong tổ chức, vận hành và nâng cao tính công khai, minh bạch của thị trường.

Thứ trưởng cho biết năm 2026 là năm đầu thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030 với yêu cầu tăng trưởng cao. Nhu cầu vốn trong giai đoạn này đặt ra nhiệm vụ phát triển cả thị trường trái phiếu Chính phủ và thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Việc mở rộng kênh huy động vốn qua trái phiếu sẽ giúp chia sẻ nhu cầu cung ứng vốn trung và dài hạn với hệ thống ngân hàng, qua đó góp phần giảm rủi ro kỳ hạn trong hoạt động tín dụng.

Thứ trưởng nhấn mạnh sự đồng thuận và phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, các cơ quan liên quan, đơn vị vận hành thị trường, tổ chức phát hành và nhà đầu tư là điều kiện để triển khai các giải pháp đã thống nhất. Sự phối hợp cần được duy trì từ khâu xác định vướng mắc, xây dựng giải pháp đến tổ chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị.

Đối với trái phiếu Chính phủ, Thứ trưởng yêu cầu tiếp tục cải tiến quy trình, kỹ thuật phát hành và chủ động điều hành phát hành phù hợp với nhu cầu huy động vốn của ngân sách nhà nước, diễn biến thị trường và công tác quản lý ngân quỹ. Cùng với đa dạng hóa sản phẩm, cần tăng cường phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ để huy động vốn với chi phí hợp lý, góp phần ổn định mặt bằng lãi suất và kinh tế vĩ mô.

Thứ trưởng đề nghị mở rộng cơ sở nhà đầu tư, chú trọng các quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm và quỹ hưu trí, đồng thời từng bước khuyến khích nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư dài hạn. Việc phát triển thị trường sơ cấp và thứ cấp cần đi cùng với cải tiến hoạt động giao dịch, đăng ký, lưu ký, thanh toán và bù trừ.

Về đối thoại với thành viên thị trường, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị chức năng thuộc Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam duy trì đối thoại vào dịp sơ kết sáu tháng và tổng kết năm, tổ chức theo quý nếu điều kiện cho phép. Sau mỗi kỳ đối thoại, các bên cần xác định rõ những vướng mắc cần tháo gỡ, thống nhất giải pháp và đánh giá kết quả thực hiện tại kỳ họp tiếp theo.

Đối với trái phiếu doanh nghiệp, Thứ trưởng yêu cầu tập trung nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và tiếp tục nâng cấp hệ thống giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Cơ quan quản lý cần giám sát việc thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Thứ trưởng cũng đề nghị tăng cường phổ biến quy định pháp luật, nâng cao năng lực đánh giá rủi ro và khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các quỹ đầu tư chứng khoán.

Đối với trái phiếu chính quyền địa phương, Thứ trưởng cho biết việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng tăng cường phân cấp, phân quyền tạo điều kiện để các địa phương chủ động huy động vốn cho các dự án đầu tư công và phát triển kinh tế – xã hội. Thứ trưởng đề nghị Ngân hàng Nhà nước sớm đưa trái phiếu chính quyền địa phương vào danh mục giấy tờ có giá được phép giao dịch với Ngân hàng Nhà nước để hỗ trợ thanh khoản và tạo thuận lợi cho nhà đầu tư tham gia.

Đối với trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh, Thứ trưởng đánh giá đây tiếp tục là kênh huy động vốn quan trọng của các ngân hàng chính sách trong giai đoạn 2027–2030, trong đó có Ngân hàng Chính sách xã hội và Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Việc phát hành cần gắn với giám sát quy mô huy động, năng lực tài chính của tổ chức phát hành và trách nhiệm bảo lãnh.

Thứ trưởng đề nghị các cơ quan, đơn vị và thành viên thị trường ưu tiên triển khai những giải pháp đã đủ điều kiện thực hiện, đồng thời phối hợp tháo gỡ từng bước các vướng mắc còn lại. Kết quả triển khai cần được đánh giá cụ thể để tiếp tục cải thiện thanh khoản và nâng cao khả năng huy động vốn trung và dài hạn của thị trường trái phiếu.