ACBS: Dư nợ tín dụng vượt huy động khoảng 2,7 triệu tỷ đồng

Theo báo cáo phân tích mới công bố của Chứng khoán ACB (ACBS), mặt bằng lãi suất huy động và cho vay đã duy trì ở mức cao trong suốt 7 tháng đầu năm 2026, trong khi thời điểm lãi suất có thể hạ nhiệt vẫn còn là dấu hỏi lớn. Áp lực đến từ cả môi trường quốc tế lẫn diễn biến thanh khoản trong nước khiến khả năng nới lỏng chính sách tiền tệ trở nên khó khăn hơn.

Ở bên ngoài, ACBS cho rằng chiến sự tại Iran kéo dài cùng những tác động tiềm tàng của hiện tượng Super El Niño có thể khiến lạm phát toàn cầu duy trì ở mức cao, qua đó thu hẹp dư địa giảm chi phí vốn, bao gồm lãi suất điều hành và lợi suất trái phiếu chính phủ. Đây là yếu tố khiến nhiều ngân hàng trung ương tiếp tục thận trọng với chính sách tiền tệ.

Xu hướng tăng lãi suất cũng đang diễn ra tại nhiều nền kinh tế lớn. Theo ACBS, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), Nhật Bản, Indonesia, Philippines và New Zealand đều đã có động thái thắt chặt trong thời gian gần đây, trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) vẫn duy trì uan điểm thận trọng với việc nới lỏng chính sách tiền tệ trong bối cảnh lạm phát còn hiện hữu.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cũng chịu tác động gián tiếp khi phải đồng thời cân bằng mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát tỷ giá và duy trì ổn định vĩ mô. ACBS nhận định việc giảm lãi suất huy động và cho vay sẽ ngày càng thách thức do các ngân hàng thương mại phải đảm bảo các tỷ lệ an toàn vốn và thanh khoản.

Đáng chú ý, tính đến ngày 10/7, tăng trưởng tín dụng đã đạt 7,91% so với đầu năm, trong khi huy động vốn chỉ tăng 6,07%. Chênh lệch này khiến khoảng cách giữa dư nợ cho vay và huy động vốn của toàn hệ thống lên khoảng 2,7 triệu tỷ đồng, phản ánh nhu cầu tín dụng tiếp tục vượt khả năng huy động.

Theo ACBS, khoảng trống này khiến hệ thống ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào nguồn thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng cũng như các đợt đấu thầu tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại nhóm ngân hàng quốc doanh. Hiện số dư tiền gửi Kho bạc được cho là liên tục duy trì trên 700.000 tỷ đồng, tiệm cận ngưỡng giới hạn theo quy định.

Các chuyên gia cũng cho rằng Thông tư 25 đã góp phần cải thiện thanh khoản khi nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40%, đồng thời cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Tuy nhiên, mắt xích còn thiếu là văn bản chính thức nới giới hạn tiền gửi Kho bạc tại các ngân hàng thương mại.

Ở chiều tích cực, ACBS đánh giá tỷ giá tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. Tính đến ngày 17/7, đồng VND mới mất giá khoảng 0,4% so với đầu năm, tạo dư địa để cơ quan điều hành bơm thêm thanh khoản VND thông qua nhiều công cụ khác nhau mà vẫn duy trì mục tiêu kiểm soát biến động tỷ giá dưới 3% vào cuối năm.

Theo ACBS, nhà điều hành vẫn còn một số dư địa hỗ trợ thanh khoản hệ thống thông qua các công cụ như hoán đổi ngoại tệ, gia tăng tiền gửi Kho bạc tại các ngân hàng quốc doanh hoặc tiếp tục hoàn thiện thị trường trái phiếu doanh nghiệp nhằm giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.

Bên cạnh các yếu tố trong nước, diễn biến chính sách của Fed vẫn được xem là biến số quan trọng đối với thị trường tài chính. Theo kịch bản cơ sở của ACBS, Fed nhiều khả năng sẽ giữ nguyên lãi suất vì điều kiện tài chính vẫn đủ thắt chặt, trong khi lạm phát chưa giảm đủ để bắt đầu chu kỳ nới lỏng. Tuy vậy, cơ quan này cũng lưu ý khả năng Fed tăng lãi suất thêm một lần trong tháng 9 hoặc 10 vẫn là kịch bản cần theo dõi nếu áp lực lạm phát tiếp tục kéo dài.

Sau cuộc họp ngày 29/7, Fed đã giữ nguyên lãi suất lần thứ năm liên tiếp ở mức 3,5-3,75%, đúng với kỳ vọng của thị trường. Dù vậy, việc có tới ba thành viên FOMC bỏ phiếu phản đối quyết định này cho thấy quan điểm về hướng đi của chính sách tiền tệ tại Mỹ vẫn còn nhiều khác biệt, đồng nghĩa áp lực lên lãi suất và tỷ giá tại các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam, khó sớm giảm bớt.