8 cổ phiếu ngân hàng lọt rổ FTSE: Giới phân tích đánh giá thế nào về triển vọng?

Cụ thể, FTSE Russell vừa hoàn tất kỳ rà soát bán niên tháng 9/2026 đối với FTSE GEIS tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, trong đó 27 cổ phiếu Việt Nam được bổ sung vào FTSE Global Equity Index Series, chính thức có hiệu lực từ ngày 21/9. Đây được xem là một trong những bước cụ thể hóa quá trình nâng hạng thị trường Việt Nam và cũng tạo thêm dư địa cho dòng vốn ngoại tiếp cận các cổ phiếu đáp ứng tiêu chí của bộ chỉ số.

Trong nhóm được bổ sung, 8 cổ phiếu ngân hàng gồm VCB thuộc nhóm Large Cap; BID và VPB thuộc Mid Cap; HDB, SHB, STB, SSB và MSB thuộc Small Cap. Theo ước tính của SSI Research trong kịch bản tích cực, VPB có thể thu hút dòng vốn thụ động lớn nhất, gần 188 triệu USD, tương đương khoảng 4.690 tỷ đồng. Xếp sau lần lượt là VCB với 153,5 triệu USD, STB 129,6 triệu USD, HDB 113 triệu USD, SHB 50,3 triệu USD, SSB 48,3 triệu USD, BID 48,1 triệu USD và MSB 45,6 triệu USD.

Điểm đáng chú ý là dòng tiền này không được giải ngân đồng thời. Theo SSI Research, vốn mua vào dự kiến được phân bổ thành 4 đợt, lần lượt 10% - 20% - 35% - 35%, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Điều đó khiến tác động của FTSE có thể trở thành một lực đỡ theo thời gian, thay vì tạo ra một cú hích duy nhất tại thời điểm danh mục chính thức có hiệu lực.

Với VCB, câu chuyện FTSE xuất hiện đúng thời điểm ngân hàng đang cho thấy sự cải thiện đáng kể về hiệu quả kinh doanh. Vietcombank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm đạt 29.222 tỷ đồng, tăng 33,5% so với cùng kỳ và hoàn thành hơn 63% kế hoạch cả năm. Riêng quý II, lợi nhuận đạt 17.420 tỷ đồng, tăng 58%, mức cao nhất từ trước đến nay.

MBS dự báo lợi nhuận sau thuế của Vietcombank trong giai đoạn 2026-2027 sẽ tăng trưởng hai chữ số, với động lực từ tăng trưởng tín dụng khoảng 14%, NIM cải thiện nhờ lợi thế chi phí vốn và CASA cao, cùng khả năng mở rộng danh mục cho vay trung và dài hạn. Mức định giá mục tiêu P/B được MBS đưa ra ở 2,2 lần, phản ánh chất lượng tài sản và vị thế của ngân hàng trong hệ thống.

BID lại có câu chuyện thận trọng hơn. Lợi nhuận trước thuế 6 tháng đạt 18.905 tỷ đồng, tăng 17,9%, trong khi tín dụng tăng 5,4% và tiền gửi chỉ tăng 1,7% so với đầu năm. SSI dự báo lợi nhuận trước thuế năm 2026 đạt 41.400 tỷ đồng, tăng 9,4%, với tăng trưởng tín dụng khoảng 11-12%.

Ở mức P/B dự phóng 2026 khoảng 1,4 lần, SSI cho rằng thị giá BID đã phản ánh một phần kỳ vọng NIM tạo đáy và tăng trưởng lợi nhuận ở mức vừa phải trong giai đoạn 2026-2027. SSI đưa giá mục tiêu 12 tháng ở 42.000 đồng/cổ phiếu, tương ứng khuyến nghị trung lập. Dù vậy, trong ngắn hạn, dòng vốn FTSE vẫn có thể tạo thêm lực hỗ trợ cho cổ phiếu sau nhịp điều chỉnh.

VPB là trường hợp nổi bật nhất nếu xét riêng quy mô dòng vốn thụ động dự kiến. Ngân hàng ghi nhận lợi nhuận trước thuế 6 tháng đạt 18.880 tỷ đồng, tăng 68% so với cùng kỳ, trong khi tổng tài sản hợp nhất vượt 1,5 triệu tỷ đồng và tín dụng ngân hàng mẹ tăng 24,6%.

MBS kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận VPBank trong giai đoạn 2026-2027 tiếp tục được hỗ trợ bởi hạn mức tín dụng, sự phục hồi nhu cầu vốn của doanh nghiệp và khả năng mở rộng hệ sinh thái tài chính. Vì vậy, với VPB, câu chuyện FTSE không đứng riêng lẻ mà đang cộng hưởng với nền tăng trưởng lợi nhuận và tín dụng ở mức cao.

Ở nhóm Small Cap, HDB nổi lên nhờ chất lượng tăng trưởng tương đối tích cực. Lợi nhuận trước thuế 6 tháng đạt 13.202 tỷ đồng, tăng 31%, tổng tài sản vượt 1 triệu tỷ đồng. SHS đánh giá triển vọng của HDBank được hỗ trợ bởi hạn mức tín dụng cao, khả năng sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu cùng các câu chuyện tăng vốn và IPO công ty thành viên.

Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng nhanh cũng đi kèm yêu cầu theo dõi chất lượng tài sản. Theo SSI Research, nợ xấu của HDB tăng 17,6% trong quý II so với quý trước. HDB đồng thời ghi nhận gần 1.000 tỷ đồng lợi nhuận từ các khoản góp vốn vào công ty con, cho thấy một phần kết quả kinh doanh không chỉ đến từ hoạt động ngân hàng cốt lõi.

SHB có bức tranh khác khi lợi nhuận trước thuế 6 tháng đạt hơn 9.000 tỷ đồng, tăng 1,6%. Động lực đáng chú ý nằm ở hoạt động dịch vụ khi lãi thuần đạt 3.825 tỷ đồng, gấp 3,8 lần cùng kỳ. TCBS dự phóng lợi nhuận trước thuế năm 2026 đạt 18.943 tỷ đồng, nhờ chi phí dự phòng trở về mức bình thường sau khi ngân hàng xử lý phần lớn nợ tồn đọng trong quý II.

Ngoài ra, SHB có khả năng ghi nhận gần 1.000 tỷ đồng lợi nhuận từ thương vụ chuyển nhượng SHBFinance cho Krungsri trong quý III. Với P/B khoảng 0,7 lần tại thời điểm TCBS đánh giá, thấp hơn đáng kể trung vị ngành, cổ phiếu có câu chuyện định giá riêng bên cạnh tác động từ dòng vốn FTSE.

MSB thận trọng hơn khi lợi nhuận trước thuế 6 tháng đạt 3.423 tỷ đồng, tăng 7,9% và hoàn thành 51,5% kế hoạch năm. TCBS dự phóng lợi nhuận trước thuế năm 2026 đạt 7.612 tỷ đồng, tương đương 95,2% kế hoạch, chưa tính khoản phải thu khoảng 1.500 tỷ đồng từ hợp đồng bán nợ mà ngân hàng dự kiến thu hồi trong năm.

Nếu khoản phải thu được ghi nhận đầy đủ, lợi nhuận cả năm của MSB có thể tăng lên khoảng 8.500-9.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, TCBS cho rằng P/B 1,1 lần của MSB vẫn chưa được xem là rẻ, khi mức chiết khấu so với ngành chưa đủ lớn để bù cho chênh lệch về khả năng sinh lời.

STB là trường hợp có mức kỳ vọng lớn nhưng cũng đi kèm nhiều biến số. Lợi nhuận ròng 6 tháng đầu năm giảm gần một nửa so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận quý II cũng giảm mạnh. Dù vậy, MBS kỳ vọng triển vọng lợi nhuận có thể cải thiện mạnh từ sau năm 2027 khi chi phí giảm và áp lực trích lập dự phòng hạ nhiệt.

Đáng chú ý, việc xử lý khoản nợ tồn đọng liên quan đến 32,5% cổ phần của ông Trầm Bê được kỳ vọng hoàn tất trong năm 2026 và đầu năm 2027. Nếu tiến độ xử lý diễn ra đúng kỳ vọng, ngân hàng có thể ghi nhận khoản thu hồi nợ và hoàn nhập dự phòng đáng kể. MBS đưa giá mục tiêu STB ở mức 86.300 đồng/cổ phiếu, cao hơn khoảng 15,2% so với thị giá được ghi nhận trong báo cáo.

Với SSB, dữ liệu trong các báo cáo được cung cấp ít hơn so với những mã còn lại, nhưng việc được đưa vào nhóm Small Cap của FTSE vẫn tạo thêm một kênh tiếp cận vốn thụ động đối với cổ phiếu. Đây cũng là điểm cho thấy tác động của quá trình nâng hạng không chỉ tập trung ở những ngân hàng có vốn hóa lớn, mà đang mở rộng xuống các cổ phiếu có quy mô nhỏ hơn nhưng đáp ứng bộ tiêu chí của chỉ số.

Nhìn rộng hơn, dòng vốn FTSE đang tạo ra một lực đỡ mang tính cấu trúc cho nhóm ngân hàng, nhưng không phải yếu tố đủ để san bằng khác biệt về chất lượng tăng trưởng. SSI Research cho biết trong nhóm Small Cap được FTSE đưa vào danh mục, HDB ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận quý II nổi bật, trong khi STB và MSB có kết quả thấp hơn kỳ vọng.

Bên cạnh lợi nhuận, diễn biến tín dụng và chất lượng tài sản sẽ tiếp tục là biến số quan trọng. Tín dụng đang dịch chuyển trở lại những lĩnh vực thế mạnh của từng ngân hàng, trong đó VPB, HDB và một số ngân hàng có dư địa tín dụng lớn đang đẩy mạnh cho vay doanh nghiệp, bất động sản, thương mại, bán buôn, bán lẻ và dịch vụ tài chính. Trong khi đó, cho vay mua nhà có dấu hiệu chững lại trên toàn ngành.

Áp lực chất lượng tài sản cũng chưa biến mất khi nợ xấu toàn ngành tăng 21,4% từ đầu năm, tương đương tăng 9,5% trong quý II. STB và HDB đều ghi nhận nợ xấu tăng so với quý trước. Điều này cho thấy dòng tiền FTSE có thể hỗ trợ thanh khoản và định giá trong ngắn hạn, nhưng khả năng duy trì mặt bằng giá cao hơn vẫn phụ thuộc vào việc tăng trưởng tín dụng có chuyển hóa thành lợi nhuận bền vững hay không.

Ở chiều tích cực, một số ngân hàng đang mở thêm động lực từ nguồn thu ngoài lãi. STB ghi nhận thu nhập từ phí tăng 248% so với quý trước, nhờ các nguồn thu mới liên quan đến hệ sinh thái như thư tín dụng, thu hộ - chi hộ và quản lý dòng tiền. HDB cũng ghi nhận khoản đóng góp đáng kể từ các khoản góp vốn vào công ty con.

Như vậy, 8 cổ phiếu ngân hàng được FTSE đưa vào danh mục đang đứng trước cùng một chất xúc tác là dòng vốn ngoại, nhưng không có cùng một câu chuyện đầu tư. VPB nổi bật về quy mô dòng vốn thụ động và tăng trưởng lợi nhuận; VCB có nền tảng chất lượng tài sản và hiệu quả sinh lời; HDB và SHB có thêm câu chuyện tăng trưởng riêng; trong khi BID, MSB và STB vẫn cần được nhìn cùng với định giá, chất lượng tài sản và các yếu tố đặc thù.

FTSE có thể tạo thêm lực cầu cho nhóm cổ phiếu ngân hàng, nhưng dòng vốn chỉ là một phần của câu chuyện. Khi hiệu ứng nâng hạng dần được phản ánh vào giá, sự phân hóa nhiều khả năng sẽ quay trở lại với trọng tâm nằm ở tăng trưởng lợi nhuận, khả năng kiểm soát nợ xấu và mức định giá mà nhà đầu tư phải trả cho từng câu chuyện.