7 doanh nghiệp được chuyên gia lưu ý trước làn sóng cơ cấu lại vốn Nhà nước

Sau thời gian dài bán ròng, khối ngoại gần đây bất ngờ tăng mua trên thị trường chứng khoán Việt Nam, tập trung vào một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Diễn biến này xuất hiện khi kỳ vọng nâng hạng ngày càng rõ nét, khiến dòng vốn ngoại và những cổ phiếu có khả năng hưởng lợi được chú ý trở lại.

Theo ông Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu Ngành & Cổ phiếu, Chứng khoán MB (MBS), dòng vốn ngoại gần đây có một số đặc tính tương đồng với P-Notes, một dạng dòng vốn mang tính đầu cơ cao. Việc dòng vốn này xuất hiện trước thời điểm thị trường Việt Nam được nâng hạng, theo ông, cũng có cơ sở để lý giải.

Số liệu trong phiên 28/7 cho thấy khối ngoại mua ròng đột biến 922 tỷ đồng thông qua khớp lệnh trên HOSE. Trong 6 phiên gần nhất tính đến ngày 4/8, khối ngoại có 5 phiên mua ròng, với tổng giá trị khoảng 3.400 tỷ đồng, tương đương khoảng 130 triệu USD.

Lực mua tập trung vào nhóm cổ phiếu trụ cột, tương đồng với “dấu chân” P-Notes từng được quan sát tại một số cổ phiếu như FPT, VIC, HPG. Trong khi đó, dòng vốn qua các quỹ ETF khá hạn chế, chỉ khoảng 0,12 triệu USD, tạo ra sự lệch pha đáng chú ý giữa hai kênh.

Từ diễn biến này, ông Dũng cho rằng có cơ sở để đặt giả thuyết về sự trở lại của dòng vốn P-Notes. Tuy nhiên, đây vẫn là nhận định của chuyên gia, bởi đặc tính ẩn danh của P-Notes khiến dòng vốn này không thể được xác định trực tiếp chỉ từ số liệu mua bán của khối ngoại.

Theo ông Dũng, P-Notes chưa bao giờ là động lực dài hạn cho thị trường. Dòng vốn này thường tạo ra những nhịp sóng ngắn và trung hạn, mang lại cơ hội nhưng đồng thời cũng có thể khiến thị trường biến động mạnh khi dòng tiền đảo chiều.

Ở câu chuyện nâng hạng, chuyên gia MBS cho rằng kỳ vọng đã được phản ánh một phần nhưng chưa hoàn toàn vào giá cổ phiếu. Những mã vốn hóa lớn, thanh khoản cao và có khả năng được mua nhiều khi vào các bộ chỉ số đã phần nào phản ánh kỳ vọng này.

Phần còn lại nằm ở dòng vốn chủ động sau khi thị trường chính thức được nâng hạng. Theo ông Dũng, dòng vốn này sẽ ưu tiên các doanh nghiệp lớn, có triển vọng kinh doanh vững chắc, bảng cân đối lành mạnh và mức định giá còn hấp dẫn, tập trung chủ yếu ở ngân hàng cùng một số doanh nghiệp đầu ngành thép, tiêu dùng - bán lẻ và công nghệ.

Bên cạnh câu chuyện nâng hạng, một chủ đề khác được ông Dũng lưu ý là nhóm doanh nghiệp Nhà nước. Chính phủ đã ban hành Quyết định 40/2026/QĐ-TTg về tiêu chí phân loại doanh nghiệp và cơ cấu lại vốn Nhà nước giai đoạn 2026-2030, qua đó cụ thể hóa định hướng xác định những lĩnh vực Nhà nước tiếp tục nắm giữ chi phối và những doanh nghiệp có thể cơ cấu lại hoặc thoái vốn.

Theo ông Dũng, trong ngắn hạn, nhà đầu tư có thể quan tâm tới những doanh nghiệp Nhà nước vẫn đang có tỷ lệ sở hữu rất cao. Với một số trường hợp, câu chuyện trước mắt có thể là giảm tỷ lệ sở hữu xuống mức không quá 90%, qua đó mở thêm tỷ lệ cổ phần cho nhà đầu tư bên ngoài và hỗ trợ yêu cầu về công ty đại chúng, niêm yết.

Từ góc nhìn này, ông Dũng lưu ý 7 doanh nghiệp lớn gồm GAS, GVR, BSR, BCM, ACV, VGI và PHP. Đây là những cái tên được chuyên gia đánh giá đáng theo dõi trong bối cảnh cơ cấu lại vốn Nhà nước bước sang giai đoạn mới, chứ không phải danh sách thoái vốn chính thức được cơ quan quản lý công bố.

Với kế hoạch thoái vốn ở tỷ lệ cao hơn, ông Dũng cho rằng cần thêm thời gian để các bộ, ngành xây dựng và triển khai lộ trình cụ thể cho từng doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu được thực hiện theo hướng mở rộng tỷ lệ sở hữu cho nhà đầu tư bên ngoài, quá trình này có thể tạo thêm dư địa cho thanh khoản và sự tham gia của dòng vốn trên thị trường.

Trong số các mã được nhắc tới, câu chuyện thoái vốn có thể được nhìn nhận khác nhau tùy đặc điểm sở hữu và vai trò của từng doanh nghiệp. Vì vậy, việc xuất hiện trong nhóm được chuyên gia lưu ý không đồng nghĩa tất cả 7 doanh nghiệp sẽ cùng lúc thực hiện một phương án thoái vốn hay giảm sở hữu về cùng một tỷ lệ.

Ở góc độ thị trường, dòng tiền ngoại và câu chuyện thoái vốn có thể tạo thêm chất xúc tác cho nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn. Tuy nhiên, ông Dũng cho rằng nhà đầu tư vẫn cần ưu tiên diễn biến thực tế của thị trường thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng về nâng hạng hay các thương vụ cơ cấu vốn.

Với nhà đầu tư đang nắm nhiều tiền mặt, ông Dũng cho rằng có thể giải ngân thăm dò khoảng 20-30% phần vốn dự kiến đầu tư vào những nhóm cổ phiếu đã được phân tích. Phần vốn còn lại chỉ nên bổ sung khi thị trường xuất hiện tín hiệu xác nhận như giữ được vùng hỗ trợ, thanh khoản tăng trong các phiên hồi phục và độ rộng thị trường cải thiện.

Theo chuyên gia, nhà đầu tư không nên mua đuổi khi chỉ số tăng nhanh nhưng thanh khoản thấp hoặc mức tăng chủ yếu đến từ một vài cổ phiếu trụ. Trong bối cảnh dòng tiền có thể tạo ra những nhịp biến động mạnh, ưu tiên bảo toàn tài sản và duy trì lượng tiền mặt đủ lớn vẫn là yếu tố quan trọng trước khi chờ những tín hiệu rõ ràng hơn từ thị trường.