Chứng khoán trước sóng nâng hạng: Điều gì khiến giới chuyên gia dè chừng?

Theo lộ trình công bố, các quỹ chỉ số sẽ giải ngân theo 4 đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027, với tỷ trọng tăng dần từ 10% lên 35%. Ước tính ban đầu, Việt Nam có thể chiếm khoảng 0,35–0,40% trong rổ FTSE Emerging All Cap Index, tương ứng dòng vốn thụ động 0,8–1,5 tỷ USD, trong khi tổng dòng vốn ngoại có thể đạt 6–8 tỷ USD theo tính toán của Công ty Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam.

Dữ liệu từ Bloomberg cho thấy các thị trường sau nâng hạng thường ghi nhận dòng vốn ngoại tăng gấp 5–7 lần so với trước đó. Điều này củng cố kỳ vọng về một chu kỳ tái định giá thanh khoản, đặc biệt khi Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) nhận định dòng vốn từ cả quỹ thụ động và chủ động có thể dịch chuyển mạnh vào Việt Nam.

Ở góc độ thanh khoản, Công ty Chứng khoán BIDV (BSC) dự báo giá trị giao dịch có thể đạt 1,3–2,1 tỷ USD/phiên giai đoạn 2026–2030. Trước đó, World Bank từng ước tính thị trường có thể thu hút tới 25 tỷ USD nếu nâng hạng thành công, cho thấy quy mô cơ hội không nhỏ.

Tuy nhiên, dòng tiền lớn luôn đi kèm rủi ro tâm lý. Khi thị trường tăng nhanh, hiện tượng “đu đỉnh” thường xuất hiện do nhà đầu tư cá nhân bị cuốn theo kỳ vọng, bỏ qua yếu tố cơ bản. Sự hưng phấn quá mức có thể khiến định giá bị đẩy lên cao hơn giá trị thực.

Một đặc điểm khác là dòng tiền không phân bổ đồng đều mà tập trung vào nhóm cổ phiếu dẫn dắt. Điều này tạo ra sự phân hóa mạnh, khiến nhiều nhà đầu tư dễ bị “mắc kẹt” ở các cổ phiếu tăng nóng nhưng thiếu nền tảng bền vững.

Rủi ro chu kỳ cũng cần được tính đến. Khi lãi suất toàn cầu tăng trở lại hoặc áp lực lạm phát gia tăng, dòng vốn ngoại có thể đảo chiều nhanh chóng. Trong kịch bản đó, thị trường có thể đối mặt với các nhịp điều chỉnh mạnh.

Theo ông Nguyễn Trọng Đình Tâm, Giám đốc Khối Tư vấn đầu tư KHCN của Chứng khoán Thiên Việt, nâng hạng là yếu tố tích cực dài hạn nhưng không đồng nghĩa dòng vốn sẽ vào ngay. Quyết định giải ngân còn phụ thuộc vào địa chính trị, tỷ giá và triển vọng kinh tế toàn cầu.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Đức Khang, Trưởng phòng Phân tích của Chứng khoán Pinetree cho rằng nâng hạng giống như “chiếc áo mới”, nhưng nếu nội tại thị trường chưa cải thiện, hiệu ứng sẽ không đến ngay lập tức.

Ông Phạm Lưu Hưng, Kinh tế trưởng kiêm Giám đốc Phân tích của SSI Research, nhấn mạnh nâng hạng là động lực trung hạn. Diễn biến thị trường vẫn phụ thuộc vào nền tảng như tăng trưởng lợi nhuận, vĩ mô và định giá, thay vì các yếu tố kỳ vọng ngắn hạn.

Trong bối cảnh đó, chiến lược đầu tư cần đặt trọng tâm vào chất lượng doanh nghiệp thay vì chạy theo dòng tiền. Khi kỳ vọng và thực tế chưa đồng thuận, việc giữ “đầu lạnh” không chỉ là lựa chọn, mà là điều kiện cần để tồn tại trên thị trường.