Vinaconex (VCG) lãi nghìn tỷ nhưng dòng tiền âm sâu, hé mở khoản cho vay gần 6.300 tỷ đồng

Lợi nhuận quý III giảm gần 89%, vẫn gần hoàn thành kế hoạch năm

Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, Tổng Công ty CP Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex, HoSE: VCG) ghi nhận doanh thu thuần gần 3.296 tỷ đồng, giảm 25,6% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận gộp giảm 28,2%, còn 438,6 tỷ đồng, kéo biên lợi nhuận gộp thu hẹp từ khoảng 13,8% xuống 13,3%. Biến động lớn nhất nằm ở doanh thu hoạt động tài chính khi khoản mục này giảm từ 3.186,1 tỷ đồng xuống 219,7 tỷ đồng, tương ứng hụt gần 2.966,4 tỷ đồng. Theo giải trình của Vinaconex, lợi nhuận quý III/2025 có đóng góp từ khoản lãi chuyển nhượng vốn đầu tư tại công ty con. Bên cạnh việc hụt nguồn thu này, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ quý III năm nay giảm cũng khiến lợi nhuận đi xuống.

Trong kỳ, chi phí tài chính giảm 6,5%, còn gần 130 tỷ đồng. Tuy nhiên, riêng chi phí lãi vay tăng khoảng 33%, lên 113,1 tỷ đồng. Chi phí quản lý doanh nghiệp cũng tăng khoảng 29%, lên hơn 92 tỷ đồng. Kết quả, lợi nhuận sau thuế hợp nhất quý III đạt 371,1 tỷ đồng, giảm 88,8%; phần thuộc về cổ đông công ty mẹ còn gần 306 tỷ đồng, giảm khoảng 91%.

Lũy kế 9 tháng đầu năm, Vinaconex đạt doanh thu thuần gần 10.536 tỷ đồng, giảm 8% so với cùng kỳ. Xây lắp tiếp tục là nguồn thu chủ lực với hơn 7.600 tỷ đồng, giảm khoảng 5%. Doanh thu sản xuất công nghiệp đạt gần 1.000 tỷ đồng, tăng 24%, trong khi kinh doanh bất động sản mang về hơn 600 tỷ đồng, giảm 53%. Sự tăng trưởng của mảng sản xuất công nghiệp chưa đủ bù đắp mức sụt giảm tại hai lĩnh vực còn lại.

Lợi nhuận sau thuế hợp nhất 9 tháng đạt hơn 1.015 tỷ đồng, giảm 73%; lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ đạt gần 878 tỷ đồng, giảm 76%. Với kế hoạch tổng doanh thu 15.423 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 1.037 tỷ đồng trong năm 2026, Vinaconex đã thực hiện gần 98% mục tiêu lợi nhuận sau 3 quý.

Dòng tiền kinh doanh của Vinaconex âm hơn 1.800 tỷ đồng, giảm nợ vay vẫn tăng chi phí lãi

Dù ghi nhận lợi nhuận hơn nghìn tỷ đồng, lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp âm khoảng 1.822 tỷ đồng trong 9 tháng. Trong kỳ, Vinaconex chi khoảng 960 tỷ đồng nộp thuế thu nhập doanh nghiệp. Đây là khoản chi đáng kể, nhưng không phải toàn bộ phần chênh lệch giữa lợi nhuận và dòng tiền kinh doanh.

Nguồn tiền bù đắp đến từ hoạt động đầu tư với lưu chuyển tiền thuần dương 3.050,2 tỷ đồng. Trong đó, tiền thu hồi cho vay, bán lại các công cụ nợ đạt 6.917,9 tỷ đồng, cao hơn khoản chi 4.076 tỷ đồng để cho vay, mua công cụ nợ. Ở hoạt động tài chính, Vinaconex nhận về 6.005,1 tỷ đồng tiền vay, đồng thời chi 7.073,8 tỷ đồng trả nợ gốc vay và 626,9 tỷ đồng trả cổ tức, lợi nhuận cho chủ sở hữu. Sau các biến động dòng tiền, tiền và tương đương tiền cuối kỳ còn 1.807,4 tỷ đồng, giảm khoảng 492,6 tỷ đồng so với đầu năm.

Việc chi trả nợ gốc cao hơn tiền vay nhận về đi cùng sự thu hẹp dư nợ trên bảng cân đối kế toán. Tại ngày 30/9/2026, tổng vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn và dài hạn đạt khoảng 6.073,1 tỷ đồng, giảm 1.346,8 tỷ đồng, tương đương 18,2% so với đầu năm. Tuy nhiên, chi phí lãi vay lũy kế 9 tháng vẫn tăng 35,4% so với cùng kỳ, lên 341,4 tỷ đồng. Như vậy, dư nợ tại thời điểm cuối kỳ giảm nhưng chi phí lãi vay ghi nhận trong kỳ vẫn gia tăng.

Gần 6.300 tỷ đồng cho vay chưa rõ danh tính

Tổng tài sản Vinaconex cuối tháng 9 đạt 28.450,8 tỷ đồng, giảm 2.817,9 tỷ đồng, tương đương 9% so với đầu năm. Nợ phải trả còn hơn 15.600 tỷ đồng, giảm khoảng 17%, chiếm gần 55% tổng nguồn vốn. Trong cơ cấu tài sản, các khoản cho vay ngắn hạn đối với các đối tượng khác đạt gần 6.300 tỷ đồng, tương đương khoảng 22% tổng tài sản, đi kèm khoản dự phòng phải thu khó đòi gần 112 tỷ đồng. Thuyết minh khoản mục này chưa nêu chi tiết danh tính các bên vay. Với quy mô chiếm hơn 1/5 tổng tài sản, tiến độ thu hồi các khoản cho vay có ý nghĩa đáng kể đối với khả năng luân chuyển vốn của doanh nghiệp.

Ở nhóm công nợ khách hàng, tổng phải thu ngắn hạn giảm từ 3.281,1 tỷ đồng xuống 2.849 tỷ đồng. Riêng khoản phải thu từ Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam – CTCP (ACV) tăng từ 470,9 tỷ đồng lên gần 529 tỷ đồng, tương đương tăng 12,3%. Theo đó, tỷ trọng khoản phải thu ACV trong tổng phải thu ngắn hạn của khách hàng tăng từ khoảng 14,4% lên 18,6%.

Trong khi phải thu khách hàng thu hẹp, phải thu ngắn hạn khác tăng từ 1.013,1 tỷ đồng lên 1.298,9 tỷ đồng. Đáng chú ý, khoản phải thu liên quan đến các hợp đồng hợp tác kinh doanh đồng kiểm soát và được hưởng lợi ích từ lợi nhuận sau thuế tăng từ 204,4 tỷ đồng lên 498,7 tỷ đồng, tương đương tăng khoảng 144%. Mức tăng 294,3 tỷ đồng của khoản mục này lớn hơn mức tăng ròng của cả nhóm phải thu ngắn hạn khác, cho thấy đây là yếu tố chính làm thay đổi quy mô khoản mục.

Về chất lượng công nợ, tổng giá gốc các khoản được trình bày tại mục nợ xấu đạt gần 730,9 tỷ đồng, giảm 476,6 tỷ đồng so với đầu năm. Dù quy mô đã thu hẹp, giá trị có thể thu hồi được ghi nhận chỉ khoảng 154,1 tỷ đồng, tương đương 21,1% giá gốc. Trong đó, khoản nợ của Công ty CP Xi măng Cẩm Phả có giá gốc gần 65,5 tỷ đồng, còn cột giá trị có thể thu hồi được ghi dấu gạch ngang. Các đối tượng khác có tổng giá gốc công nợ khoảng 665,4 tỷ đồng, với giá trị có thể thu hồi khoảng 154,1 tỷ đồng.

Ngoài các khoản phải thu, tiền hạn chế sử dụng tăng từ 30,9 tỷ đồng lên 134,5 tỷ đồng, gấp khoảng 4,35 lần đầu năm. Vinaconex còn ghi nhận gần 70,9 tỷ đồng kinh phí giải phóng mặt bằng đã chi cho dự án cải tạo đường Láng – Hòa Lạc mở rộng. Theo thuyết minh, khoản kinh phí này sẽ được bù trừ với nguồn kinh phí sau khi được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Hàng tồn kho cũng có diễn biến cần phân biệt giữa giá gốc và giá trị sau dự phòng. Cuối kỳ, giá trị ghi sổ tăng từ 5.656,6 tỷ đồng lên 5.845,9 tỷ đồng, trong khi giá gốc giảm từ 6.062,4 tỷ đồng xuống 5.880,5 tỷ đồng. Nguyên nhân nằm ở việc dự phòng giảm giá hàng tồn kho giảm từ 405,8 tỷ đồng xuống 34,6 tỷ đồng. Vì vậy, mức tăng giá trị ghi sổ không đồng nghĩa với việc Vinaconex gia tăng quy mô tồn kho theo giá gốc.

Trong 9 tháng, doanh nghiệp đồng thời thực hiện nhiều giao dịch cơ cấu danh mục đầu tư. Vinaconex chi hơn 481 tỷ đồng để sở hữu hơn 24% vốn Công ty CP Giầy Thượng Đình (UPCoM: GTD) và gần 209 tỷ đồng mua 18% vốn Công ty CP Y tế Aegis. Bên chuyển nhượng cổ phần Aegis gồm ông Nguyễn Xuân Đông cùng vợ là bà Đỗ Thị Thanh và con trai là ông Nguyễn Xuân Tùng.

Ở chiều thoái vốn, Vinaconex chuyển nhượng toàn bộ phần vốn sở hữu 50% tại đơn vị đầu tư xây dựng cấp thoát nước Suối Dầu, có giá trị đầu tư ghi sổ hơn 46 tỷ đồng. Doanh nghiệp cũng bán gần 35,4 triệu cổ phiếu Tổng Công ty Đầu tư Nước và Môi trường Việt Nam (UPCoM: VIW) trong giai đoạn 28/5–10/6, giảm tỷ lệ sở hữu từ 86% xuống 25%, chuyển VIW từ công ty con thành công ty liên kết.

Cuối tháng 9/2026, giá trị đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết đạt 1.554,8 tỷ đồng, gấp khoảng 3,3 lần mức 477,2 tỷ đồng đầu năm. Ngược lại, giá trị bất động sản đầu tư giảm từ gần 997 tỷ đồng xuống 180,2 tỷ đồng.