Từ gáo dừa, xơ mướp đến lục bình, nông dân Đồng Tháp đang tạo thêm nguồn thu

Nông dân Đồng Tháp tận dụng để giảm chi phí

Tại xã Ba Sao, mô hình trồng mít kết hợp nuôi dê đang được triển khai theo hướng tuần hoàn. Thay vì chỉ thu hoạch trái để bán, người dân tận dụng phần phụ phẩm từ cây mít làm thức ăn cho đàn dê. Ngược lại, chất thải chăn nuôi được xử lý thành phân hữu cơ để bón cho cây trồng.

Cách tổ chức này giúp kết nối hai hoạt động sản xuất trên cùng diện tích đất, vừa tận dụng nguồn thức ăn tại chỗ, vừa giảm nhu cầu sử dụng phân bón mua từ bên ngoài. Đây cũng là hướng sản xuất được địa phương ghi nhận về khả năng tiết giảm chi phí và nâng hiệu quả kinh tế.

Không chỉ tại các hộ nông dân, việc xử lý phụ phẩm từ hoạt động chế biến nông sản cũng đang được một số doanh nghiệp tại Đồng Tháp đầu tư.

Tại xã Tân Phước 1, một cơ sở chế biến đang sử dụng vỏ sầu riêng, vỏ xoài và các loại vỏ trái cây khác để sản xuất giá thể hữu cơ. Trung bình mỗi ngày, cơ sở xử lý khoảng 40–50 tấn nguyên liệu, những thời điểm cao điểm có thể đạt 100 tấn.

Theo quy trình đang áp dụng, cứ 100 tấn vỏ trái cây đưa vào xử lý có thể thu được khoảng 20 tấn giá thể hữu cơ. Sản phẩm được cung cấp cho nông dân sử dụng hoặc bán cho các đơn vị sản xuất phân bón để phối trộn thành phân hữu cơ. Riêng kênh tiêu thụ qua các nhà máy phân bón hiện chiếm khoảng 60% sản lượng giá thể của cơ sở.

Một nguồn phụ phẩm khác là gáo dừa cũng đang được chế biến thành than sinh học. Tại phường Trung An, cơ sở sản xuất thu mua gáo dừa từ các hộ dân và điểm thu gom với giá khoảng 4.500–6.000 đồng/kg.

Trung bình mỗi tấn gáo dừa có thể sản xuất khoảng 270 kg than. Cơ sở hiện đạt sản lượng khoảng 50–60 tấn than mỗi tháng, với giá bán dao động 22.000–23.000 đồng/kg. Sau khi trừ các khoản chi phí, kể cả khấu hao, lợi nhuận được ghi nhận khoảng 2 triệu đồng cho mỗi tấn than thành phẩm.

Sản phẩm sau đó được cung cấp cho đối tác tiếp tục gia công thành than hoạt tính, than shisha và một số sản phẩm khác, trong đó phần lớn sản phẩm sau gia công được xuất khẩu.

Nguyên liệu dân dã trở thành sản phẩm có doanh thu hàng tỷ đồng

Bên cạnh tận dụng phụ phẩm, một số mô hình tại Đồng Tháp còn phát triển sản phẩm thương mại từ những loại cây quen thuộc với đời sống nông thôn.

Tại phường Mỹ Trà, xơ mướp được sử dụng để sản xuất nhiều mặt hàng phục vụ sinh hoạt như đồ dùng nhà tắm, nhà bếp, vật dụng gia đình, đồ trang trí và quà tặng.

Thay vì chỉ sản xuất thủ công với quy mô nhỏ, mô hình này đã hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến gia công, đóng gói và tiêu thụ sản phẩm. Người trồng được hướng dẫn kỹ thuật canh tác, thu hoạch, sơ chế và kiểm soát chất lượng nguyên liệu trước khi chuyển vào sản xuất.

Hoạt động chế biến cũng được tổ chức theo từng công đoạn, kết hợp ứng dụng công nghệ để quản lý kho, theo dõi nguyên liệu và mở rộng các kênh bán hàng trực tuyến.

Theo thông tin công bố, năm 2025, doanh nghiệp phát triển sản phẩm từ xơ mướp đạt doanh thu 3,3 tỷ đồng. Mô hình đồng thời tạo việc làm cho 10 lao động thường xuyên và khoảng 20 lao động thời vụ, liên kết.

Cùng với xơ mướp, cây lục bình cũng được khai thác để sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ. Tại xã Mỹ Thọ, một cơ sở đã phát triển khoảng 50 dòng sản phẩm với nhiều mẫu mã và công năng khác nhau.

Hoạt động sản xuất không chỉ diễn ra tại xưởng mà còn được tổ chức thông qua mạng lưới gia công tại nhà. Bình quân mỗi tháng, doanh nghiệp cung cấp hơn 20 container hàng cho các đối tác xuất khẩu, góp phần tạo việc làm cho gần 2.000 lao động trên địa bàn. Trong đó, hơn 1.000 lao động nữ tham gia gia công tại nhà.

Từ việc tận dụng phụ phẩm trong vườn mít, sản xuất phân hữu cơ từ vỏ trái cây đến phát triển hàng tiêu dùng từ xơ mướp và lục bình, các mô hình tại Đồng Tháp đang cho thấy những cách khai thác khác nhau đối với nguồn nguyên liệu nông nghiệp.