Khi cổ phiếu phân bón bùng nổ, LAS vẫn chưa thoát vùng 17.000-21.000 đồng

Thị trường phân bón thời gian gần đây ghi nhận diễn biến tích cực khi nhiều cổ phiếu trong ngành tăng mạnh. Bất ổn địa chính trị tại Trung Đông khiến nguồn cung một số loại hóa chất và phân bón trên thế giới trở nên khó lường, qua đó hỗ trợ giá nhiều mặt hàng phân bón tăng trở lại.

Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp trong nước được hưởng lợi nhờ chủ động nguồn nguyên liệu hoặc sở hữu lượng hàng tồn kho lớn tích lũy từ giai đoạn giá thấp. Một số cổ phiếu phân bón như DCM hay BFC đã tăng khoảng 50% trong thời gian qua.

Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, CTCP Phân bón Dầu khí Cà Mau ghi nhận khoảng 4.800 tỷ đồng hàng tồn kho tại thời điểm cuối năm 2025, tăng 63% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí cũng sở hữu khoảng 3.400 tỷ đồng hàng tồn kho, gần gấp đôi so với năm trước.

Lượng tồn kho lớn giúp các doanh nghiệp này hưởng lợi khi giá phân bón tăng. Theo dữ liệu thị trường, giá urê - sản phẩm chủ lực của nhiều doanh nghiệp phân đạm - đã tăng khoảng 29% chỉ trong vòng một tháng, qua đó cải thiện triển vọng lợi nhuận của ngành.

Tuy nhiên, cổ phiếu của CTCP Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao lại có diễn biến khá trầm lắng. Trong suốt năm qua, thị giá LAS chủ yếu dao động trong vùng 17.000-21.000 đồng/cổ phiếu và gần như không theo kịp đà tăng của nhiều mã khác trong ngành. Tính chung cả năm 2025, cổ phiếu này thậm chí còn giảm nhẹ, cùng với một số mã khác như CSV hay DGC nằm trong nhóm giảm giá của ngành hóa chất - phân bón.

Một trong những nguyên nhân đến từ sự khác biệt về cơ cấu sản phẩm. LAS chủ yếu sản xuất phân lân SSP (supe lân), dòng phân bón có giá trị thấp hơn so với các loại phân lân hàm lượng cao như DAP hay MAP và chủ yếu phục vụ thị trường trong nước.

Trong khi giá urê tăng mạnh thời gian gần đây, giá các loại phân lân trên thị trường quốc tế lại biến động khá hạn chế. Chẳng hạn, giá DAP chỉ tăng khoảng 1-3% trong tháng gần đây và hiện vẫn thấp hơn khoảng 21% so với mức đỉnh ghi nhận vào tháng 08/2025. Vì vậy, LAS gần như không được hưởng lợi đáng kể từ chu kỳ tăng giá phân bón toàn cầu như các doanh nghiệp phân đạm.

Bên cạnh đó, lợi thế về hàng tồn kho của doanh nghiệp cũng không quá nổi bật. Trong năm 2025, giá trị hàng tồn kho của LAS chỉ tăng khoảng 370 tỷ đồng, chủ yếu là nguyên vật liệu và chi phí sản xuất kinh doanh dở dang, đưa tổng tồn kho lên khoảng 1.700 tỷ đồng.

Theo báo cáo tài chính quý IV/2025, LAS ghi nhận doanh thu 368 tỷ đồng, giảm khoảng 39% so với mức 604 tỷ đồng cùng kỳ. Lũy kế cả năm 2025, doanh nghiệp đạt doanh thu 3.743 tỷ đồng, tăng khoảng 8% so với năm 2024.

Tuy nhiên, giá vốn bán hàng tăng nhanh hơn tốc độ tăng doanh thu khiến lợi nhuận gộp giảm xuống còn 604 tỷ đồng, thấp hơn mức 638 tỷ đồng của năm trước. Sau khi trừ các chi phí, lợi nhuận sau thuế đạt 164 tỷ đồng, giảm nhẹ so với năm 2024.

Một điểm đáng chú ý là dòng tiền từ hoạt động kinh doanh âm 353 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ biến động vốn lưu động khi các khoản phải thu tăng trở lại 24 tỷ đồng, trong khi năm trước doanh nghiệp thu hồi được khoảng 180 tỷ đồng công nợ. Đồng thời, hàng tồn kho tăng thêm 369 tỷ đồng, chủ yếu ở nguyên vật liệu và chi phí sản xuất dở dang.

Trong năm 2025, LAS cũng phát sinh nhiều giao dịch với các bên liên quan trong Tập đoàn Hóa chất Việt Nam, chủ yếu với CTCP DAP - Vinachem và Công ty TNHH MTV Apatit Việt Nam, đều tăng so với năm trước.

Sản phẩm phân lân của LAS sử dụng quặng apatit làm nguyên liệu chính. Tuy nhiên, theo lãnh đạo doanh nghiệp, chất lượng quặng apatit cấp cho nhà máy đang suy giảm theo từng năm. Hàm lượng P₂O₅ năm 2024 đã giảm khoảng 1% so với năm 2022 và 1,75% so với năm 2020, đồng thời có xu hướng tiếp tục đi xuống.

Việc chất lượng quặng suy giảm khiến hàm lượng P₂O₅ trong nguyên liệu không ổn định, kéo theo khó khăn trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm supe lân. Các biện pháp xử lý và tuyển chọn nguyên liệu để duy trì tiêu chuẩn sản phẩm cũng khiến chi phí sản xuất gia tăng.

Bên cạnh đó, hệ thống tài sản cố định của doanh nghiệp cũng cho thấy dấu hiệu già cỗi. LAS hiện sở hữu khối tài sản cố định hữu hình có nguyên giá hơn 1.700 tỷ đồng nhưng giá trị còn lại chỉ khoảng 371 tỷ đồng. Phần lớn dây chuyền sản xuất đã được khấu hao sau nhiều thập kỷ vận hành, trong đó có khoảng 756 tỷ đồng tài sản đã hết khấu hao nhưng vẫn đang sử dụng.

Trong bối cảnh các dòng phân bón thế hệ mới như DAP, MAP hay NPK ngày càng phổ biến, phân lân truyền thống dần mất lợi thế cạnh tranh, buộc doanh nghiệp phải tìm kiếm hướng đi mới.

Từ năm 2024, LAS đã khởi động dự án đầu tư dây chuyền sản xuất SOP (kali sunfat) với tổng mức đầu tư gần 120 tỷ đồng và công suất thiết kế 20.000 tấn mỗi năm. Nếu đi vào vận hành thành công, đây sẽ là dây chuyền SOP thứ hai tại Việt Nam và là nhà máy đầu tiên tại miền Bắc cung cấp sản phẩm này.

Theo kế hoạch, LAS chỉ vay khoảng 36 tỷ đồng cho dự án, phần còn lại sử dụng vốn tự có. Nguyên liệu kali sẽ được nhập khẩu và kết hợp với axit sulfuric để sản xuất kali sunfat. Ngoài sản phẩm chính là SOP, quá trình phản ứng còn tạo ra phụ phẩm HCl, có thể mang lại thêm nguồn thu nếu tìm được đầu ra phù hợp.

SOP được xem là loại phân bón kali cao cấp do không chứa clo, phù hợp với nhiều loại cây trồng giá trị cao như sầu riêng, cà phê, thuốc lá, khoai tây hay các loại cây ăn trái. Việc mở rộng sang dòng sản phẩm này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp đa dạng hóa sản phẩm và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, hiệu quả của dự án SOP vẫn cần thêm thời gian kiểm chứng. Trong bối cảnh thị trường phân bón cạnh tranh ngày càng gay gắt và chi phí nguyên liệu đầu vào còn nhiều biến động, khả năng cải thiện triển vọng kinh doanh của LAS sẽ phụ thuộc lớn vào việc doanh nghiệp có thành công trong quá trình chuyển dịch sang các dòng sản phẩm giá trị cao hơn hay không.