Trung Quốc mở chiến dịch săn dòng tiền hải ngoại lớn nhất nhiều thập kỷ

Trung Quốc đang phát động chiến dịch kiểm soát dòng tiền hải ngoại và truy thu thuế quy mô lớn nhất trong nhiều thập kỷ, nhắm vào giới siêu giàu, các cấu trúc tài sản ở nước ngoài và những kênh đầu tư xuyên biên giới từng phát triển mạnh trong nhiều năm qua. Động thái này phản ánh nỗ lực tìm kiếm nguồn thu mới của Bắc Kinh trong bối cảnh ngân sách địa phương chịu áp lực ngày càng lớn từ cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài.

Mọi chuyện không bắt đầu bằng một chiến dịch rầm rộ, mà từ những hóa đơn thuế bất ngờ xuất hiện trong hộp thư của nhiều nhà đầu tư Trung Quốc. Tom, một giám đốc công nghệ tại Bắc Kinh, vừa nhận được yêu cầu nộp khoảng 100.000 Nhân dân tệ tiền thuế liên quan đến lợi nhuận từ giao dịch chứng khoán nước ngoài.

Trong nhiều năm, việc đầu tư ra nước ngoài thông qua các kênh trung gian vẫn diễn ra khá phổ biến dù pháp luật Trung Quốc hạn chế công dân mua bán trực tiếp cổ phiếu ngoại. Chính sự tồn tại kéo dài của những “vùng xám” này khiến không ít người tin rằng hoạt động đó ít nhất cũng được ngầm chấp nhận.

Nhưng hóa đơn thuế chỉ là bước khởi đầu. Cuối tháng 5, hàng loạt cơ quan quản lý gồm Ủy ban Chứng khoán Trung Quốc, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc và Bộ Công an đồng loạt công bố kế hoạch siết chặt các hoạt động đầu tư xuyên biên giới trái phép. Chỉ ít phút sau, ba nền tảng môi giới phổ biến nhất với nhà đầu tư đại lục là Futu, Tiger Brokers và Long Bridge bị cáo buộc hoạt động không phép tại Trung Quốc.

Giới chức tuyên bố sẽ tịch thu toàn bộ khoản thu nhập bị cho là bất hợp pháp của các doanh nghiệp này. Thị trường phản ứng ngay lập tức khi cổ phiếu Futu và Tiger Brokers lao dốc, kéo theo làn sóng bán tháo nhiều doanh nghiệp Trung Quốc niêm yết tại Mỹ. Tuy nhiên, mục tiêu lớn hơn của chiến dịch không chỉ là các công ty môi giới.

Trong nhiều tháng qua, cơ quan thuế tại Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu đã âm thầm mở rộng điều tra đối với những cá nhân sở hữu khối tài sản lớn ở nước ngoài. Nhiều trường hợp được yêu cầu giải trình các giao dịch từ năm 2018, khai báo chi tiết tài sản toàn cầu và đối mặt với nguy cơ bị truy thu thuế lên tới 20% trên lợi nhuận đầu tư, chưa kể các khoản phạt do chậm nộp.

Những người bị nhắm tới chủ yếu là giới siêu giàu, nhiều người sở hữu hàng chục triệu USD tài sản ở nước ngoài hoặc sử dụng các quỹ tín thác quốc tế để quản lý tài sản. Đằng sau chiến dịch này là áp lực tài khóa ngày càng lớn của chính quyền địa phương Trung Quốc.

Trong nhiều năm, doanh thu bán đất là một trong những nguồn thu quan trọng nhất của các địa phương. Nhưng khi thị trường bất động sản lao dốc, nguồn tiền này cũng nhanh chóng co hẹp. Theo số liệu được Bloomberg dẫn lại, doanh thu liên quan đến bất động sản của chính quyền địa phương đã giảm gần 48% trong 5 năm tính đến năm 2025.

Điều trớ trêu là chính cuộc khủng hoảng bất động sản lại trở thành một trong những nguyên nhân khiến dòng tiền chảy mạnh ra nước ngoài. Khi giá nhà liên tục giảm và niềm tin vào triển vọng kinh tế suy yếu, ngày càng nhiều người Trung Quốc tìm cách đa dạng hóa tài sản bằng cổ phiếu Mỹ, tài sản tài chính quốc tế hoặc các cấu trúc đầu tư đặt ngoài lãnh thổ.

Theo ước tính của Viện Tài chính Quốc tế (IIF), các hộ gia đình, doanh nghiệp và tổ chức Trung Quốc đã chuyển khoảng 807 tỷ USD ra nước ngoài trong năm 2025, mức cao nhất từ trước tới nay. Đó cũng là lý do Bắc Kinh ngày càng quyết liệt trong việc bịt các lỗ hổng vốn tồn tại nhiều năm.

Không chỉ giới siêu giàu, các quỹ đầu tư, quỹ tín thác hải ngoại và những cấu trúc tài chính từng được sử dụng để nắm giữ tài sản nước ngoài cũng đang chịu áp lực lớn hơn. Một số nhà đầu tư nước ngoài tham gia các quỹ đầu tư tại Trung Quốc thậm chí bị áp dụng cách tính thuế mới với mức thuế suất cao hơn đáng kể so với trước đây, trong một số trường hợp còn bị yêu cầu rà soát và điều chỉnh các hồ sơ đã hoàn tất nhiều năm trước.

Những động thái này đang tạo ra hiệu ứng lan rộng tới Hong Kong – trung tâm quản lý tài sản xuyên biên giới lớn nhất thế giới hiện nay. Nhiều ngân hàng bắt đầu tăng cường thẩm định khách hàng đại lục, siết điều kiện mở tài khoản và rà soát chặt hơn các giao dịch xuyên biên giới nhằm tránh rủi ro pháp lý.

Với Bắc Kinh, chiến dịch hiện nay không đơn thuần là một cuộc truy thu thuế. Đây là nỗ lực nhằm mở rộng cơ sở thu ngân sách, kiểm soát dòng vốn và khôi phục quyền giám sát đối với khối tài sản khổng lồ đã dịch chuyển ra bên ngoài lãnh thổ trong nhiều năm qua. Khi cuộc khủng hoảng bất động sản vẫn chưa hoàn toàn khép lại và áp lực tài khóa tiếp tục gia tăng, chiến dịch săn tìm dòng tiền hải ngoại nhiều khả năng mới chỉ ở giai đoạn bắt đầu.