Chuyên gia gợi ý ba tiêu chí chọn cổ phiếu cho thế hệ nhà đầu tư mới

Một cuộc chuyển giao tài sản quy mô lớn đang diễn ra trên toàn cầu, đưa ngày càng nhiều tài sản vào tay thế hệ trẻ. Cùng với sự dịch chuyển đó, cách nhìn về đầu tư cũng thay đổi. Lợi nhuận vẫn quan trọng, nhưng không còn là tiêu chí duy nhất khi nhà đầu tư ngày càng quan tâm tới tính bền vững, giá trị xã hội và mức độ phù hợp của danh mục với từng mục tiêu tài chính.

Trao đổi trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk), ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Công ty CP Chứng khoán An Bình cho rằng thế hệ tiếp nhận tài sản hiện nay được đào tạo bài bản hơn, tiếp cận công nghệ từ sớm và có xu hướng đòi hỏi cao hơn về minh bạch, dữ liệu cũng như khả năng cá nhân hóa trong đầu tư.

Từ tìm lợi nhuận cao sang tìm doanh nghiệp có thể đi đường dài

Theo ông Minh, cuộc chuyển giao tài sản hiện nay có thể xem là một trong những cuộc dịch chuyển tài sản lớn nhất trong lịch sử hiện đại. UBS ước tính khoảng 83.500 tỷ USD sẽ được chuyển sang thế hệ kế cận trên toàn cầu trong hai thập kỷ tới.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô tài sản, mà ở cách thế hệ mới sử dụng số tài sản được chuyển giao.

Nếu thế hệ trước thường đặt ưu tiên hàng đầu vào bảo toàn và gia tăng tài sản, nhà đầu tư trẻ có xu hướng đặt thêm câu hỏi về tác động của khoản đầu tư đối với môi trường và xã hội. Theo khảo sát Sustainable Signals 2025 của Morgan Stanley, 88% nhà đầu tư được hỏi quan tâm tới đầu tư bền vững; tỷ lệ này ở Gen Z và Millennials lần lượt lên tới 99% và 97%.

Theo chuyên gia, đây không đơn thuần là một trào lưu. Những nhà đầu tư trẻ trưởng thành trong bối cảnh biến đổi khí hậu, chuyển dịch năng lượng và yêu cầu về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp ngày càng cao. Đồng thời, họ cũng nhìn ESG dưới góc độ quản trị rủi ro.

Một doanh nghiệp thiếu minh bạch, gây tác động tiêu cực tới môi trường hoặc quản trị yếu có thể đối mặt với chi phí pháp lý, khó tiếp cận vốn, mất khách hàng hoặc suy giảm lợi thế cạnh tranh. Trong khi đó, những doanh nghiệp chuẩn bị tốt cho quá trình chuyển đổi xanh, sử dụng tài nguyên hiệu quả và có hệ thống quản trị minh bạch có thể có sức chống chịu tốt hơn trong dài hạn.

Với thị trường chứng khoán, cách tiếp cận này đồng nghĩa nhà đầu tư không chỉ nhìn vào tăng trưởng lợi nhuận quý tới, mà cần xem xét chất lượng của chính mức tăng trưởng đó.

Một doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhưng phải đánh đổi bằng nợ vay cao, rủi ro môi trường lớn hoặc chất lượng quản trị kém có thể không phù hợp với chiến lược dài hạn. Ngược lại, doanh nghiệp có khả năng tạo dòng tiền ổn định, quản trị tốt và thích ứng với các tiêu chuẩn mới có thể được hưởng mức định giá tốt hơn khi dòng vốn tổ chức ngày càng quan tâm đến ESG.

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng đang dần hình thành khi thị trường được nâng hạng và tiếp cận sâu hơn với các quỹ quốc tế. Theo ông Minh, dòng vốn từ các tổ chức có tiêu chí ESG sẽ tạo thêm sức ép tích cực đối với doanh nghiệp niêm yết trong việc cải thiện minh bạch, quản trị và công bố thông tin.

Dù vậy, ông lưu ý nhà đầu tư không nên đồng nhất mọi doanh nghiệp gắn nhãn “xanh” hoặc “bền vững” với một cơ hội đầu tư tốt. Hiện tượng “tẩy xanh”, khi doanh nghiệp quảng bá mạnh yếu tố ESG nhưng thay đổi thực chất còn hạn chế, là rủi ro cần được lưu ý.

Bền vững vì vậy vẫn phải đi cùng hiệu quả kinh doanh. Một khoản đầu tư chỉ thực sự hấp dẫn khi doanh nghiệp vừa đáp ứng những tiêu chuẩn dài hạn, vừa có khả năng tạo lợi nhuận và dòng tiền cho cổ đông.

Một danh mục cho tất cả đang dần trở nên lỗi thời

Bên cạnh đầu tư bền vững, cá nhân hóa được ông Nguyễn Thế Minh đánh giá là thay đổi lớn thứ hai trong cách người trẻ quản lý tài sản.

Nếu trước đây nhà đầu tư thường được chia thành một số nhóm tương đối đơn giản như thận trọng, cân bằng hoặc tăng trưởng rồi áp dụng những danh mục gần giống nhau, cách tiếp cận mới bắt đầu từ mục tiêu của từng cá nhân.

Một người muốn nghỉ hưu sớm, một người chuẩn bị mua nhà và một người tích lũy để con du học có thể có cùng số tiền nhưng cần những danh mục hoàn toàn khác nhau.

Do đó, câu hỏi đầu tiên không còn là “mua cổ phiếu nào”, mà là khoản tiền này phục vụ mục tiêu gì, thời gian đầu tư bao lâu và mức biến động nào người sở hữu có thể chấp nhận.

Hệ giá trị cá nhân cũng tác động ngày càng lớn tới danh mục. Hai nhà đầu tư có mức chịu rủi ro giống nhau nhưng một người có thể ưu tiên công nghệ, y tế và giáo dục, trong khi người còn lại muốn loại bỏ những ngành gây tác động lớn tới môi trường.

Công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang giúp việc cá nhân hóa trở nên khả thi ở quy mô lớn. Dữ liệu có thể hỗ trợ theo dõi danh mục, phân tích khẩu vị rủi ro và điều chỉnh phân bổ theo từng mục tiêu thay vì sử dụng một mô hình chung cho tất cả khách hàng.

Tại Việt Nam, nền tảng cho xu hướng này đang hình thành khá nhanh. Đến cuối tháng 9/2026, thị trường có hơn 14 triệu tài khoản chứng khoán, trong đó phần lớn thuộc nhà đầu tư cá nhân. Thế hệ nhà đầu tư mới quen với ứng dụng số, yêu cầu khả năng tiếp cận thông tin nhanh và có xu hướng muốn chủ động hơn trong quyết định tài chính.

Tuy nhiên, công nghệ không thay thế được kỷ luật đầu tư. Theo ông Minh, cá nhân hóa không có nghĩa danh mục phải chiều theo mọi sở thích của nhà đầu tư. Vai trò của tư vấn vẫn là giữ nguyên tắc phân bổ tài sản, cảnh báo những rủi ro mà khách hàng có thể bỏ qua và thậm chí phải khuyến nghị không thực hiện một quyết định nếu mức rủi ro quá cao.

Ở góc độ nhà đầu tư cá nhân, điều này cũng gợi mở một thay đổi quan trọng: thay vì đánh giá thành công bằng từng thương vụ lãi hay lỗ, nên nhìn toàn bộ danh mục trong mối liên hệ với mục tiêu tài chính dài hạn.

Một khoản đầu tư có thể không mang lại mức sinh lời cao nhất trên thị trường, nhưng nếu phù hợp với thời gian nắm giữ, khả năng chịu rủi ro và mục tiêu của người sở hữu, nó vẫn có thể là lựa chọn tốt.

Theo chuyên gia, thị trường quản lý tài sản Việt Nam hiện còn nhiều dư địa khi tỷ lệ tài sản được quản lý chuyên nghiệp vẫn thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực. Điều này đồng nghĩa nhà đầu tư sẽ có thêm nhiều sản phẩm, công cụ và hình thức phân bổ vốn trong thời gian tới.