Nóng: Hàng loạt nền kinh tế vào tầm ngắm trong kế hoạch thuế quan mới của ông Trump

Chỉ vài tháng sau khi Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ một phần chương trình thuế quan của Tổng thống Donald Trump, chính quyền Washington đang tìm cách quay trở lại với một công cụ pháp lý khác. Đề xuất mới nhất của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cho thấy nguy cơ về một làn sóng thuế quan mới đối với hàng hóa nhập khẩu đang hiện hữu trở lại.

Theo đề xuất được công bố ngày 3/6, Mỹ dự kiến áp mức thuế nhập khẩu tối thiểu 10% đối với hàng hóa từ phần lớn các đối tác thương mại lớn như Canada, Mexico, Liên minh châu Âu (EU), Đài Loan (Trung Quốc), Anh và nhiều nền kinh tế khác. Trong khi đó, hàng hóa từ Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Brazil và Thụy Sĩ có thể chịu mức thuế cao hơn, ở mức 12,5%.

Khác với các biện pháp trước đây dựa trên quyền hạn khẩn cấp của Tổng thống, đề xuất lần này được xây dựng trên cơ sở các cuộc điều tra theo Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Đây là cơ chế từng được Mỹ sử dụng trong nhiều tranh chấp thương mại quốc tế và được đánh giá có nền tảng pháp lý vững chắc hơn.

Về mặt hình thức, cuộc điều tra tập trung vào vấn đề lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng đây cũng là cách để chính quyền Tổng thống Trump tái thiết chương trình thuế quan diện rộng sau khi các công cụ pháp lý trước đó bị hạn chế.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho rằng nhiều đối tác thương mại lớn chưa xử lý hiệu quả vấn đề hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức, tạo ra môi trường cạnh tranh bất bình đẳng đối với người lao động Mỹ. Đây được xem là cơ sở để Washington mở rộng phạm vi áp dụng thuế quan đối với hàng nhập khẩu.

Nếu được triển khai, đề xuất mới sẽ đánh dấu bước leo thang đáng chú ý trong chính sách thương mại của Mỹ. Khác với các biện pháp nhằm vào một số quốc gia cụ thể trước đây, phạm vi lần này có thể ảnh hưởng tới phần lớn các đối tác thương mại quan trọng của Washington.

Điều đáng chú ý là các mức thuế mới chưa có hiệu lực ngay lập tức. Theo lộ trình hiện nay, Mỹ sẽ tiếp tục lấy ý kiến công chúng đến ngày 6/7 trước khi tổ chức các phiên điều trần công khai từ ngày 7/7. Điều này đồng nghĩa các đối tác thương mại vẫn còn cơ hội vận động và đàm phán trước khi quyết định cuối cùng được đưa ra.

Tuy nhiên, động thái mới cho thấy chính quyền Trump chưa từ bỏ mục tiêu tái thiết lập hàng rào thuế quan quy mô lớn. Sau khi các biện pháp áp thuế dựa trên quyền hạn khẩn cấp bị Tòa án Tối cao bác bỏ hồi đầu năm, Điều khoản 301 đang trở thành con đường pháp lý thay thế để Nhà Trắng tiếp tục theo đuổi chương trình thương mại của mình.

Đối với kinh tế toàn cầu, đây là tín hiệu cần được theo dõi chặt chẽ. Mỹ hiện vẫn là thị trường nhập khẩu lớn nhất thế giới, trong khi nhiều nền kinh tế, đặc biệt tại châu Á, phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu sang thị trường này. Việc Washington mở rộng áp thuế có thể làm gia tăng bất ổn thương mại, ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu và tạo thêm áp lực đối với tăng trưởng kinh tế thế giới trong thời gian tới.

Câu hỏi hiện nay không còn là liệu chính quyền Trump có muốn khôi phục chương trình thuế quan hay không, mà là liệu con đường pháp lý mới này có đủ sức giúp Nhà Trắng đưa các mức thuế trở lại sau những rào cản pháp lý đã xuất hiện trong thời gian qua.