Chính sách thuế quan mới của ông Trump thay đổi ra sao?

Việc Nhà Trắng công bố biểu thuế mới trong tuần qua được xem là bước đi nhằm duy trì cuộc chiến thuế quan sau khi cơ sở pháp lý cũ không còn hiệu lực. Thay vì thay đổi mạnh mức thuế, Washington lựa chọn thay đổi căn cứ pháp lý để bảo đảm chính sách tiếp tục được thực thi, mở ra một giai đoạn mới trong chiến lược thương mại của Tổng thống Donald Trump.

Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ một loạt biện pháp thuế toàn cầu, bao gồm thuế đối ứng. Chính quyền ông Trump sau đó áp mức thuế tạm thời 10% trong thời hạn 150 ngày, nhưng chính sách này đã hết hiệu lực vào ngày 24/7. Ngày 23/7, Mỹ tiếp tục công bố biểu thuế mới gồm hai mức 10% và 12,5% đối với hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ, dựa trên Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Theo chính quyền Mỹ, việc áp thuế theo Mục 301 nhằm ứng phó với thiệt hại mà doanh nghiệp Mỹ được cho là phải gánh chịu do tình trạng sử dụng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng hàng hóa xuất khẩu sang nước này. So với các biện pháp trước đây, đây cũng là cơ sở pháp lý được đánh giá vững chắc hơn sau những tranh cãi tại tòa án.

Dù thay đổi căn cứ pháp lý, tác động thực tế của biểu thuế mới được dự báo không khác biệt quá lớn. Wall Street Journal dẫn ước tính của các nhà phân tích cho rằng mức thuế hiệu lực đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ vẫn quanh 10%, tương đương giai đoạn 5 tháng vừa qua. Ông Thomas Ryan, chuyên gia kinh tế của Capital Economics, cũng nhận định chính sách mới khó làm gia tăng đáng kể tác động tiêu cực đối với kinh tế Mỹ.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Mỹ đã có sự chuẩn bị tốt hơn so với giai đoạn đầu của cuộc chiến thương mại. Ông Rich Lesser, Chủ tịch Boston Consulting Group (BCG), cho biết kinh nghiệm từ đại dịch Covid-19 và thời kỳ lạm phát cao đã giúp nhiều doanh nghiệp linh hoạt hơn trong điều chỉnh chuỗi cung ứng cũng như chiến lược định giá để hạn chế tác động từ thuế quan.

Thực tế cho thấy chi phí phát sinh vẫn rất lớn. General Motors (GM) ước tính thuế quan sẽ khiến hãng thiệt hại 2,5-3,5 tỷ USD trong năm nay, song CEO Mary Barra vẫn kỳ vọng lợi nhuận cả năm vượt dự báo ban đầu. Điều này phản ánh xu hướng nhiều doanh nghiệp lựa chọn thích nghi thay vì chờ chính sách thay đổi.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đồng tình với cách tiếp cận của Nhà Trắng. Ông Rick Woldenberg, CEO Learning Resources, cho rằng Mỹ chưa chứng minh được mối liên hệ giữa lao động cưỡng bức ở nước ngoài và thiệt hại của doanh nghiệp trong nước. Công ty này, từng thắng kiện trong vụ thuế quan trước đó, đã tiếp tục đệ đơn kiện đối với chính sách mới.

Trong khi tranh cãi pháp lý vẫn tiếp diễn, những tác động kinh tế của thuế quan ngày càng rõ hơn. Theo Kelley Blue Book, chi phí thuế quan đã khiến giá xe mới tại Mỹ tăng thêm 1.600-9.000 USD/xe. Fed ước tính đến tháng 2/2026, thuế quan đã làm giá hàng hóa trong rổ lạm phát lõi tăng khoảng 3,1%, tương đương mức đóng góp khoảng 0,8 điểm phần trăm vào lạm phát lõi.

Dù vậy, những mục tiêu lớn mà chính quyền ông Trump đặt ra vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Nền kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng 2,7% trong giai đoạn từ quý I/2025 đến quý I/2026 nhờ tiêu dùng và đầu tư AI, trong khi chỉ số S&P 500 tăng 31% kể từ khi cuộc chiến thương mại bắt đầu. Ngược lại, thâm hụt thương mại vẫn ở mức 297,91 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm 2026, còn lĩnh vực sản xuất dù tăng sản lượng 3,1% lại giảm khoảng 75.000 việc làm so với đầu năm 2025.

Việc tiếp tục mở rộng các biện pháp thương mại cho thấy thuế quan vẫn là công cụ trung tâm trong chính sách kinh tế của Nhà Trắng. Ngoài biểu thuế toàn cầu mới, Mỹ đang chuẩn bị áp thêm thuế với hàng hóa Canada, điều tra tình trạng dư thừa công suất sản xuất theo Mục 301, xem xét các biện pháp mới đối với Liên minh châu Âu (EU), duy trì mức thuế 25% với Brazil và để ngỏ khả năng áp thuế cao đối với thuốc phiên bản. Điều đó đồng nghĩa cuộc chiến thuế quan nhiều khả năng chưa dừng lại và sẽ tiếp tục là biến số quan trọng đối với thương mại cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu.