Tòa án Tối cao Mỹ bác thuế khẩn cấp, cục diện thương mại đảo chiều
Việc hủy bỏ các mức thuế khẩn cấp của chính quyền ông Donald Trump khiến nhiều nền kinh tế như Trung Quốc, Brazil được giảm gánh nặng thuế, trong khi một số nước từng chốt thỏa thuận sớm có nguy cơ bất lợi.
Phán quyết mới đây của Tòa án Tối cao Mỹ đã làm thay đổi đáng kể bức tranh thuế quan do Tổng thống Donald Trump khởi xướng, khi bác bỏ các mức thuế “khẩn cấp” áp theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Động thái này diễn ra ngay trước thời điểm mức thuế toàn cầu mới 15% có hiệu lực, buộc thị trường và các đối tác thương mại của Mỹ phải nhanh chóng đánh giá lại lợi – hại.
Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil hưởng lợi từ mặt bằng thuế mới
Theo Bloomberg và Financial Times, các nền kinh tế từng chịu mức thuế cao theo cơ chế “khẩn cấp” nay được hưởng lợi khi các mức thuế này bị hủy bỏ.
Các nhà kinh tế của Morgan Stanley cho biết tại châu Á, mức thuế bình quân gia quyền dự kiến giảm từ 20% xuống còn 17%. Riêng thuế trung bình áp lên hàng hóa Trung Quốc giảm từ 32% xuống 24%.
Tổ chức giám sát thương mại Global Trade Alert, được Financial Times dẫn lại, ước tính Brazil là nước được giảm thuế nhiều nhất, với mức giảm trung bình 13,6 điểm phần trăm; Trung Quốc giảm khoảng 7,1 điểm phần trăm.
Đáng chú ý, việc tòa án bãi bỏ mức thuế 10% liên quan đến fentanyl cũng giúp Trung Quốc, Canada và Mexico giảm gánh nặng thuế khi xuất khẩu sang Mỹ.
Theo nhận định của các nhà kinh tế tại Goldman Sachs, nhập khẩu từ các quốc gia được giảm thuế đáng kể có khả năng tăng trong những tháng tới.
Những nước từng “chốt sớm” có nguy cơ bất lợi
Trong khi một số nền kinh tế được hưởng lợi từ việc thiết lập lại mặt bằng thuế 15%, các quốc gia từng chấp nhận mức thuế cao hơn để đổi lấy thỏa thuận song phương có thể rơi vào thế kém cạnh tranh tương đối.
Ông Steven Okun, Giám đốc điều hành APAC Advisors, nhận định những nước đã ký thỏa thuận với mức thuế trên 15% có thể phải cân nhắc lại chiến lược đàm phán.
Trước đó, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan đạt được mức thuế 15% đổi lại các cam kết đầu tư quy mô lớn vào Mỹ. Indonesia, Malaysia và Campuchia chấp nhận mức thuế 19% kèm cam kết mua thêm hàng hóa Mỹ và mở cửa một số lĩnh vực.
Sau phán quyết của tòa án, lợi thế tương đối giữa các nhóm quốc gia thay đổi đáng kể.
Theo ông Paul Nadeau, nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), những quốc gia chưa hoàn tất thỏa thuận hoặc chưa đưa ra cam kết tài chính lớn có thể đang ở vị thế linh hoạt hơn.
Mỹ ngừng thu thuế theo IEEPA
Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) thông báo sẽ ngừng thu các khoản thuế áp theo IEEPA từ 0h01 ngày 24/2 (giờ miền đông nước Mỹ), hơn ba ngày sau phán quyết của Tòa án Tối cao.
Việc dừng thu thuế theo cơ chế khẩn cấp diễn ra đồng thời với việc áp dụng mức thuế toàn cầu 15%, tạo ra một cấu trúc thuế quan mới dựa nhiều hơn vào phân loại theo ngành và theo từng nền kinh tế.
Cục diện thương mại bước sang giai đoạn mới
Dù chính quyền Tổng thống Trump vẫn có thể triển khai các mức thuế theo ngành hoặc theo từng đối tác, phán quyết của Tòa án Tối cao đã làm thay đổi đáng kể đòn bẩy đàm phán.
Theo các nhà kinh tế của Morgan Stanley, mức độ bất định đỉnh điểm về thuế quan có thể đã qua, song môi trường thương mại toàn cầu vẫn trong trạng thái điều chỉnh.
Việc thiết lập lại mặt bằng thuế 15% đang tái phân bổ lợi thế cạnh tranh giữa các nền kinh tế xuất khẩu lớn. Ai hưởng lợi và ai chịu bất lợi sẽ phụ thuộc vào cấu trúc thuế cuối cùng và khả năng điều chỉnh chiến lược của từng quốc gia trong giai đoạn tới.
Mạnh Huyền
