25 bang khởi kiện đợt thuế quan mới của ông Trump

Theo Bloomberg, chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục đối mặt với thách thức pháp lý khi liên minh 25 bang, gồm New York, California và Illinois, ngày 3/8 đã đệ đơn kiện lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ tại Manhattan nhằm phản đối đợt thuế quan toàn cầu mới có hiệu lực từ tháng trước.

Theo đơn kiện, các bang cho rằng Nhà Trắng và các quan chức liên bang đã sử dụng không đúng Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 để tái áp đặt các mức thuế quan có phạm vi rộng, sau khi những biện pháp trước đây dựa trên các cơ sở pháp lý khác đã bị tòa án bác bỏ hoặc hết hiệu lực.

Tổng chưởng lý bang New York Letitia James cho rằng sau khi thất bại trong vụ kiện liên quan đến thuế quan trước đây, chính quyền tiếp tục tìm cách tăng thuế đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng bằng một cơ sở pháp lý mới. Theo bà Letitia James, Hiến pháp và luật pháp Mỹ không trao cho tổng thống quyền đơn phương áp đặt thuế quan diện rộng đối với các quốc gia theo ý muốn.

Theo quy định mới, chính quyền Mỹ đang áp mức thuế từ 10% đến 12,5% đối với hàng hóa nhập khẩu từ phần lớn các đối tác thương mại lớn. Nhà Trắng cho biết các biện pháp này được triển khai sau cuộc điều tra đối với khoảng 60 nền kinh tế, với cáo buộc các quốc gia này chưa ngăn chặn hiệu quả tình trạng lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng, gây bất lợi cho người lao động Mỹ.

Tuy nhiên, các bang cho rằng chính quyền đã áp dụng Mục 301 không đúng mục đích của đạo luật. Theo đơn kiện, các mức thuế mới thực chất đang được sử dụng như một công cụ để thực hiện chính sách thuế quan trên diện rộng của Tổng thống Donald Trump, thay vì là biện pháp xử lý các hành vi thương mại cụ thể của từng quốc gia như tinh thần của Mục 301.

Đây là lần thứ ba chính sách thuế quan của ông Trump trở thành đối tượng của các vụ kiện lớn. Trước đó, Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết các mức thuế toàn cầu được ban hành theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là không phù hợp với quy định pháp luật, buộc chính quyền phải chuyển sang áp dụng Mục 122 của Đạo luật Thương mại.

Tuy nhiên, các mức thuế theo Mục 122 chỉ có hiệu lực trong thời gian giới hạn và đã hết hiệu lực vào tháng trước. Sau đó, Nhà Trắng tiếp tục chuyển sang sử dụng Mục 301 làm cơ sở pháp lý cho đợt thuế quan mới, mở ra vòng tranh chấp pháp lý mới giữa chính quyền liên bang với các bang và cộng đồng doanh nghiệp.

Song song với vụ kiện của các bang, hai doanh nghiệp nhập khẩu là Burlap and Barrel Inc. và Collective Horology LLC trước đó cũng đã khởi kiện dưới hình thức vụ kiện tập thể. Hai doanh nghiệp cho rằng cuộc điều tra theo Mục 301 không thực hiện việc đánh giá riêng đối với từng quốc gia mà chỉ dựa trên các lập luận mang tính khái quát về lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo các nguyên đơn, Đại diện Thương mại Mỹ chưa giải thích đầy đủ mối liên hệ giữa hành vi của từng nền kinh tế với những thiệt hại cụ thể đối với thương mại Mỹ, trong khi đây là một trong những yêu cầu cốt lõi khi áp dụng Mục 301.

Làn sóng kiện tụng mới diễn ra trong bối cảnh chính quyền Mỹ vẫn đang xử lý hậu quả từ các mức thuế trước đây theo IEEPA. Sau khi Tòa án Tối cao tuyên các biện pháp này vô hiệu, Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) đang giải quyết các yêu cầu hoàn trả thuế của hàng nghìn doanh nghiệp nhập khẩu đối với khoảng 166 tỷ USD tiền thuế đã được thu trong thời gian các biện pháp này còn hiệu lực.