Nông dân Hà Tĩnh tăng thu nhập từ vườn rau, đất trồng bí và ao nuôi ốc

Nông dân tìm nhiều cách khai thác để tăng nguồn thu

Tại thôn Đức Xá, xã Đức Quang, nhiều hộ nông dân đang áp dụng mô hình sản xuất hai tầng trên cùng diện tích đất vườn. Phía trên là giàn bầu, bí, mướp. Bên dưới bố trí những luống rau gia vị như húng, tía tô, kinh giới và ngò gai. Cách trồng xen này vừa tận dụng không gian canh tác, vừa tạo nguồn nông sản thu hoạch thường xuyên.

Đức Xá nằm ngoài đê La Giang, thường xuyên chịu ảnh hưởng của mưa lũ. Vì vậy, các hộ ưu tiên cây ngắn ngày, có khả năng phục hồi nhanh sau thiên tai. Việc bố trí giàn cây phía trên cũng giúp che nắng, giữ ẩm cho đất và hạn chế cỏ dại ở những luống rau bên dưới.

Trên diện tích vườn hơn 500 m², một hộ dân duy trì nhiều loại rau theo mùa, ghi nhận khoản thu bình quân khoảng 300.000–400.000 đồng mỗi ngày. Một mô hình khác có nguồn thu khoảng 300.000–350.000 đồng/ngày từ rau gia vị, chủ yếu bán trực tiếp tại vườn.

Theo thống kê tại địa phương, thôn Đức Xá có 410 hộ sở hữu vườn sản xuất rau, với diện tích phổ biến từ 300 m² trở lên. Trong đó, hàng trăm khu vườn kết hợp trồng rau gia vị và các loại cây leo lấy quả, góp phần duy trì nguồn thu từ sản xuất nông nghiệp.

Không chỉ tận dụng không gian vườn, một số địa phương tại Hà Tĩnh còn chuyển đổi đất canh tác sang cây trồng có thời gian sinh trưởng ngắn, gắn với liên kết tiêu thụ.

Tại xã Mai Hoa, mô hình trồng bí đỏ theo hướng hữu cơ được triển khai thử nghiệm trên diện tích 5 ha với 3 hộ tham gia. Cây được xuống giống từ giữa tháng 12/2025 và bắt đầu thu hoạch sau khoảng hai tháng rưỡi.

Theo kết quả ghi nhận cuối tháng 2/2026, năng suất dự kiến khoảng 23 tấn/ha. Sản phẩm được hợp tác xã liên kết bao tiêu với giá 3.000 đồng/kg, lợi nhuận bình quân ước gần 20 triệu đồng/ha.

Đáng chú ý, quá trình sản xuất có sự tham gia hướng dẫn kỹ thuật của hợp tác xã, từ làm đất, chăm sóc đến phân loại sản phẩm sau thu hoạch. Theo đánh giá của chính quyền địa phương, hiệu quả kinh tế dự kiến của mô hình cao hơn khoảng 3–4 lần so với một số cây trồng truyền thống trên địa bàn.

Cải tạo ao hồ, phát triển mô hình nuôi thủy sản trên diện tích nhỏ

Bên cạnh trồng trọt, việc tận dụng ao hồ sẵn có cũng đang mang lại nguồn thu bổ sung cho một số hộ nông dân Hà Tĩnh.

Tại thôn Tiến Hòa, xã Đức Quang, một diện tích hồ khoảng 600 m² trước đây chủ yếu phục vụ tưới rau và nuôi cá nhưng hiệu quả chưa cao đã được chuyển sang nuôi ốc bươu đen từ năm 2023.

Ban đầu, mô hình thả khoảng 60.000 con giống, sau đó tiếp tục mở rộng và từng bước chủ động nguồn giống tại chỗ. Thời gian nuôi khoảng 3 tháng, mỗi 10.000 con giống cho sản lượng bình quân 150–160 kg ốc thương phẩm.

Với giá bán được ghi nhận khoảng 80.000 đồng/kg, mô hình mang lại lợi nhuận ròng trên 20 triệu đồng mỗi năm. Đây là nguồn thu bổ sung từ diện tích mặt nước vốn chưa được khai thác hiệu quả.

Một trong những đặc điểm của mô hình là có thể tận dụng bèo, cỏ và các loại rau, lá cây sẵn có làm thức ăn. Tuy nhiên, người nuôi vẫn phải chú trọng cải tạo ao, kiểm soát chất lượng nước và theo dõi quá trình sinh trưởng để hạn chế rủi ro.

Từ hiệu quả của mô hình ban đầu, thôn Tiến Hòa đã có 3 hộ phát triển nuôi ốc bươu đen. Hội Nông dân địa phương đang hướng tới việc kết nối các hộ thành nhóm sản xuất, qua đó hỗ trợ trao đổi kỹ thuật, con giống và tìm kiếm đầu ra.

Dù hiệu quả kinh tế khác nhau, điểm chung của các mô hình là tận dụng điều kiện sản xuất hiện có và điều chỉnh phương thức canh tác. Khả năng nhân rộng sẽ phụ thuộc vào đặc điểm đất đai, nguồn nước, vốn đầu tư và nhu cầu thị trường tại từng địa phương.