Nhập khẩu vàng nguyên liệu phải được thực hiện theo cơ chế "có kiểm soát"

Trong quá trình lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 232/2025/NĐ-CP), Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam đề xuất nới lỏng cơ chế nhập khẩu vàng nguyên liệu phục vụ sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ.

Cụ thể, Hiệp hội đề xuất bổ sung quy định cho doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu vàng trang sức mỹ nghệ được nhập khẩu vàng nguyên liệu theo khối lượng ký hợp đồng với nhà cung cấp nước ngoài và đăng ký với ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp mở tài khoản giao dịch (tương tự như các doanh nghiệp nhập nguyên liệu để sản xuất của các ngành như: dệt may, da giày, cơ khí ...) khi có nhu cầu nhập nguyên liệu chỉ cần xuất trình bộ chứng từ nhập khẩu với ngân hàng thương mại.

Doanh nghiệp cần đăng ký kế hoạch hàng năm và báo cáo định kỳ về tình hình nhập khẩu vàng nguyên liệu; sử dụng cho sản xuất để bán cho thị trường trong nước và cho xuất khẩu gửi NHNN, Bộ Công thương để theo dõi cán cân thương mại; tình hình cung cầu ngoại tệ và cho yêu cầu quản lý nhà nước của các cơ quan liên quan.

Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước không đồng tình với đề xuất cấp phép nhập khẩu theo cơ chế mở như trên.

Theo cơ quan quản lý, Thông báo kết luận số 211/TB-VPTW của Tổng Bí thư đã xác định chủ trương mở rộng quyền nhập khẩu vàng theo hướng "có kiểm soát" nhằm tăng nguồn cung vàng, góp phần thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới, đồng thời hạn chế tình trạng buôn lậu qua biên giới.

Ngân hàng Nhà nước cho rằng, cụm từ "có kiểm soát" đồng nghĩa với việc chỉ lựa chọn những doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đáp ứng đầy đủ điều kiện để tham gia nhập khẩu vàng nguyên liệu. Việc cấp phép đại trà cho hàng nghìn doanh nghiệp nhỏ lẻ có thể làm gia tăng nguy cơ lợi dụng hoạt động nhập khẩu để buôn lậu, rửa tiền hoặc phát sinh các rủi ro trong quản lý ngoại hối.

NHNN cho biết, tại Trung Quốc - quốc gia có thể chế tương đồng với Việt Nam và có thị trường vàng rất phát triển, quy mô lớn nhất thế giới - Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc chỉ cấp phép nhập khẩu vàng cho 13 ngân hàng thương mại (bao gồm 9 ngân hàng nội địa và 4 ngân hàng nước ngoài).

“Hiện nay, số lượng doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ là rất lớn (gần 7.000 doanh nghiệp). Việc cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu do đó cần được thiết kế một cách tối ưu” - cơ quan soạn thảo nhấn mạnh.

Theo cơ quan soạn thảo, quy định hiện hành tại Nghị định 232 cho phép các doanh nghiệp và ngân hàng thương mại đủ điều kiện được nhập khẩu vàng nguyên liệu sẽ góp phần tăng nguồn cung chính ngạch, nâng cao tính minh bạch của thị trường, đồng thời tạo điều kiện để các doanh nghiệp chế tác vàng trang sức mỹ nghệ yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.

Một nội dung đáng chú ý khác tại dự thảo là Ngân hàng Nhà nước đề xuất bãi bỏ quy định coi hoạt động sản xuất vàng trang sức mỹ nghệ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện và không còn yêu cầu doanh nghiệp phải được cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất. Việc sửa đổi nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đồng thời chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh đối với vàng trang sức mỹ nghệ không đồng nghĩa với việc bãi bỏ trách nhiệm quản lý nhà nước đối với chất lượng, đo lường, nguồn gốc, nhãn hàng hóa, hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ tuân thủ của tổ chức, cá nhân kinh doanh vàng.

Theo dự thảo, các tổ chức, cá nhân sản xuất, gia công, mua bán vàng trang sức mỹ nghệ vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn, đo lường, ghi nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống rửa tiền và các quy định pháp luật có liên quan.

Ngân hàng Nhà nước cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục thực hiện chức năng quản lý, kiểm tra về đo lường và chất lượng đối với vàng nguyên liệu, vàng miếng và vàng trang sức mỹ nghệ. Đồng thời, bộ này đang xây dựng các quy định chuyên ngành nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm đồng bộ với cơ chế quản lý mới theo hướng tăng cường hậu kiểm.