Ngân hàng đổi cách xét cho vay, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm

Ngày 1/11/2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành Quyết định 2409/QĐ-NHNN triển khai Đề án tiếp tục hiện đại hóa hệ thống ngân hàng, xử lý tổ chức tín dụng yếu kém và tăng khả năng tiếp cận vốn cho doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Kế hoạch thực hiện đến năm 2030, gắn nhiệm vụ hoàn thiện chính sách với phát triển dữ liệu và đổi mới hoạt động ngân hàng.

Ngân hàng mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền

Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh Khu vực 2, các nhiệm vụ hoàn thiện cơ chế tín dụng, hoạt động ngân hàng và bao thanh toán hướng đến hỗ trợ doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Các phương thức được thúc đẩy gồm cho vay dựa trên phương án sản xuất, kinh doanh, phương án phát triển thị trường đầu ra, dữ liệu thanh toán và dòng tiền. Cho vay theo chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng cũng được đặt trong quá trình đổi mới dịch vụ tín dụng.

Với hướng tiếp cận này, hoạt động bán hàng, lịch sử giao dịch và khả năng thu tiền của doanh nghiệp có thêm vai trò trong hồ sơ vay vốn. Ngân hàng có cơ sở đánh giá nhu cầu vốn theo từng giai đoạn sản xuất, thời điểm giao hàng và lịch thanh toán của đối tác.

Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa có tài sản bảo đảm hạn chế, dữ liệu kinh doanh đầy đủ giúp bổ sung căn cứ chứng minh khả năng trả nợ. Tuy nhiên, chất lượng hồ sơ phụ thuộc vào mức độ chính xác, thống nhất giữa sổ sách, hợp đồng, hóa đơn và giao dịch thanh toán.

Trong cho vay theo chuỗi cung ứng, ngân hàng có thể xem xét quan hệ giao dịch giữa nhà cung cấp, đơn vị sản xuất và bên mua hàng. Khả năng thực hiện hợp đồng, lịch sử thanh toán và mức độ phụ thuộc vào từng đối tác ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn trả nợ.

Việc mở rộng cơ sở đánh giá khách hàng vẫn đi cùng yêu cầu kiểm soát rủi ro. Hoạt động thẩm định, quyết định cho vay, phân loại nợ và trích lập dự phòng tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành.

Doanh nghiệp vì thế cần thể hiện rõ khoản vay phục vụ công đoạn nào, thời gian sử dụng bao lâu và nguồn tiền hoàn trả. Dữ liệu giao dịch càng đầy đủ, ngân hàng càng có điều kiện đối chiếu phương án vay với hoạt động thực tế.

Hơn 54.300 tỷ đồng vốn ưu đãi đã đến doanh nghiệp

Cùng với đổi mới phương thức cho vay, chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng và doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục được triển khai.

Tại diễn đàn về tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng ngày 30/10, ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê thuộc NHNN, cho biết có 20 ngân hàng thương mại công bố tham gia chương trình, tổng quy mô khoảng 416.000 tỷ đồng. Đến ngày 26/10, số tiền giải ngân đạt khoảng 54.300 tỷ đồng cho 33.000 lượt khách hàng.

Chương trình được triển khai từ tháng 8/2026 theo Văn bản 7125/NHNN-TD. Lãi suất ưu đãi bằng đồng Việt Nam thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng áp dụng trong từng thời kỳ. Ngân hàng đồng thời xem xét miễn, giảm phí dịch vụ phù hợp với điều kiện hoạt động.

Nguồn vốn dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh thuộc các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng. Các lĩnh vực được đề cập gồm nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, chế biến, chế tạo và dự án xanh.

Giảm lãi suất tác động trực tiếp đến chi phí vay; đổi mới thẩm định tác động đến khả năng được cấp vốn. Hiệu quả hỗ trợ doanh nghiệp phụ thuộc vào cả hai yếu tố, từ thời gian xử lý hồ sơ đến điều kiện vay và chi phí thực trả.

Trong quá trình triển khai, NHNN Chi nhánh Khu vực 2 tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương, hiệp hội doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng tổ chức đối thoại, giải quyết vướng mắc về vốn. Thông tin từ doanh nghiệp là cơ sở để ngân hàng điều chỉnh sản phẩm, quy trình và thời hạn cho vay phù hợp với chu kỳ kinh doanh.