Ngân hàng Nhà nước: Không bắt buộc có tài sản thế chấp mới được vay vốn

Tại hội thảo "Mở khóa tăng trưởng - động lực từ kinh tế tư nhân" do Báo Thanh Niên tổ chức tại Hà Nội, đại diện Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khẳng định khách hàng không bắt buộc phải có tài sản bảo đảm mới được tiếp cận vốn vay ngân hàng.

Thông tin được ông Đào Văn Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định tiền tệ tài chính (NHNN), đưa ra khi trao đổi về những khó khăn của doanh nghiệp trong quá trình tiếp cận tín dụng.

Theo ông Hà, các quy định hiện hành về cấp tín dụng cho phép tổ chức tín dụng và khách hàng tự thỏa thuận việc áp dụng hoặc không áp dụng biện pháp bảo đảm tiền vay, phù hợp với quy định pháp luật. Điều quan trọng là khách hàng phải đáp ứng các điều kiện cơ bản như có năng lực pháp luật dân sự, mục đích vay vốn hợp pháp, phương án sử dụng vốn khả thi và khả năng tài chính để hoàn trả nợ vay.

Dù vậy, đại diện NHNN cũng cho biết tài sản bảo đảm vẫn là một yếu tố quan trọng trong quá trình thẩm định tín dụng, giúp giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng và nâng cao trách nhiệm trả nợ của khách hàng.

Theo định hướng điều hành thời gian qua, NHNN đã yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục đổi mới quy trình cho vay theo hướng đánh giá hiệu quả phương án sản xuất kinh doanh, dòng tiền, dữ liệu thanh toán và khả năng trả nợ thực tế của khách hàng, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp.

Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa - nhóm thường gặp khó khăn trong việc đáp ứng yêu cầu về tài sản bảo đảm.

Tại hội thảo, ông Bùi Thế Anh, Giám đốc Chiến lược và Thực thi EY Việt Nam, cho rằng không ít doanh nghiệp vẫn gặp rào cản trong tiếp cận tín dụng do những hạn chế từ chính nội tại doanh nghiệp. Nhiều đơn vị chưa xây dựng được hệ thống quản trị tài chính và kế toán minh bạch, khiến các báo cáo tài chính chưa đủ độ tin cậy đối với ngân hàng và nhà đầu tư.

Bên cạnh câu chuyện tiếp cận vốn, NHNN cũng đang xây dựng cơ chế hỗ trợ lãi suất mới dành cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh triển khai các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và thực hành theo các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị (ESG).

Theo ông Đào Văn Hà, NHNN đã hoàn thiện dự thảo nghị định trình Chính phủ. Điểm mới đáng chú ý là cơ chế hỗ trợ lãi suất dự kiến sẽ không thực hiện thông qua các ngân hàng thương mại như trước đây. Thay vào đó, UBND các tỉnh, thành phố sẽ trực tiếp thực hiện hỗ trợ lãi suất cho khách hàng trên cơ sở nguồn ngân sách địa phương, nguồn bổ sung từ ngân sách trung ương và nhu cầu thực tế của từng địa bàn.

Mục tiêu của cách tiếp cận mới là khắc phục những bất cập từng phát sinh trong quá trình triển khai các gói hỗ trợ lãi suất trước đây, đồng thời nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực hỗ trợ.

Liên quan đến các chương trình tín dụng chuyên biệt theo ngành, ông Hà cho biết hiện chưa có chương trình tín dụng riêng dành cho ngành tre như đề xuất của doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngành này vẫn có thể tiếp cận các chính sách tín dụng ưu tiên trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản.

Đáng chú ý, đại diện NHNN cho biết một số đối tượng khách hàng hiện đã được phép vay vốn không có tài sản bảo đảm với hạn mức lên tới 3 tỷ đồng, cao hơn đáng kể so với mức 300 triệu đồng được áp dụng trước đây.

Thông điệp được NHNN nhấn mạnh là hệ thống ngân hàng đang từng bước chuyển từ mô hình cho vay dựa chủ yếu vào tài sản thế chấp sang đánh giá năng lực kinh doanh, dòng tiền và khả năng trả nợ của khách hàng. Đây được xem là một trong những điều kiện quan trọng để mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới.