Tiền từ thiện được đề xuất tách khỏi tài khoản chi tiêu cá nhân

Tiền quyên góp phải được quản lý riêng, theo dõi quá trình sử dụng và công khai cả phần chưa phân phối. Đây là những yêu cầu đáng chú ý trong dự thảo nghị định về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến.

Dự thảo được xây dựng để thay thế Nghị định 93/2021/NĐ-CP, đồng thời bổ sung quy định đối với hoạt động kêu gọi trên không gian mạng. Các nội dung hiện ở giai đoạn đề xuất, chưa có hiệu lực thi hành.

Đề xuất cấm nhận tiền từ thiện qua tài khoản chi tiêu

Theo dự thảo, tổ chức, cá nhân không được sử dụng tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân hoặc tài khoản hoạt động thường xuyên của tổ chức để tiếp nhận đóng góp tự nguyện. Người vận động phải mở tài khoản riêng theo quy định tương ứng với từng nhóm chủ thể.

Nội dung này hướng đến việc tách tiền đóng góp khỏi các khoản thu, chi thường ngày. Đề xuất không cấm cá nhân đứng ra vận động từ thiện; hành vi bị cấm là sử dụng tài khoản phục vụ chi tiêu cá nhân để nhận tiền quyên góp.

Yêu cầu mở tài khoản riêng đã được quy định trong Nghị định 93/2021/NĐ-CP đối với cá nhân vận động hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố trong nước. Theo đó, cá nhân phải mở tài khoản tại ngân hàng thương mại theo từng cuộc vận động để tiếp nhận, quản lý tiền đóng góp.

Quy định hiện hành cũng yêu cầu người vận động thông báo mục đích, phạm vi, phương thức, tài khoản tiếp nhận và thời gian cam kết phân phối; gửi thông báo bằng văn bản đến UBND cấp xã nơi cư trú.

Ngoài quy định về tài khoản, dự thảo bổ sung hành vi cấm thu phí, hoa hồng hoặc lợi ích khác tính trên nguồn đóng góp đã vận động, tiếp nhận. Việc kêu gọi nhân danh cơ quan, tổ chức khác khi chưa được đồng ý bằng văn bản cũng thuộc nhóm bị cấm.

Hai hành vi khác được đề xuất bổ sung là ấn định mức đóng góp, gắn đóng góp với việc thực hiện quyền, nghĩa vụ hoặc giải quyết thủ tục hành chính; vận động, tiếp nhận đóng góp để sử dụng cho nhiệm vụ chi của ngân sách nhà nước.

Theo Bộ Tài chính, những nội dung này nhằm phòng ngừa lạm thu và huy động đóng góp thay cho nhiệm vụ chi ngân sách khi phạm vi điều chỉnh được mở rộng.

Dự thảo bổ sung nhóm được hỗ trợ gồm người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, đối tượng trợ giúp xã hội và người gặp rủi ro, biến cố đột xuất. Phạm vi còn bao gồm hỗ trợ nhân dân các quốc gia khác bị thiên tai.

Tuy nhiên, dự thảo có các trường hợp loại trừ, như vận động nội bộ, quyên góp phục vụ hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo và một số khoản tài trợ cho chính đơn vị tiếp nhận. Vì vậy, phạm vi áp dụng cần được xác định theo từng hoạt động cụ thể.

Công khai cả số dư, bổ sung quyền yêu cầu hoàn tiền

Yêu cầu minh bạch được đề xuất mở rộng từ số tiền đã nhận, đã phân phối sang sao kê tài khoản và phần tiền chưa sử dụng hết. Trong thời gian tiếp nhận, phân phối, số liệu phải được cập nhật, công khai tối thiểu một lần trong bảy ngày theo quy định tại Điều 17 của dự thảo.

Các hình thức công khai được bổ sung gồm hệ thống thông tin quản lý, trang mạng xã hội chính thức hoặc nền tảng số được công nhận. Địa bàn chưa có điều kiện tiếp cận internet có thể công khai qua hệ thống truyền thanh cơ sở.

Với hoạt động kêu gọi trên mạng, tổ chức, cá nhân phải thông báo rõ website, tài khoản mạng xã hội, ứng dụng hoặc kênh được sử dụng. Thông tin này giúp người đóng góp xác định nơi tiếp nhận và theo dõi cuộc vận động.

Trường hợp thay đổi nội dung cuộc vận động, dự thảo bổ sung thủ tục thông báo lại trong ba ngày làm việc. Người đã đóng góp có quyền yêu cầu hoàn trả nếu không đồng ý với nội dung thay đổi.

Trách nhiệm lưu giữ tài liệu cũng được quy định cụ thể hơn. Cá nhân phải lưu sổ sách, chứng từ, sao kê trong năm năm kể từ ngày kết thúc phân phối; cung cấp cho cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu.

Dự thảo đồng thời bổ sung cơ chế kiểm tra, kiểm toán khi có dấu hiệu vi phạm hành vi bị nghiêm cấm hoặc có phản ánh, kiến nghị của người đóng góp. Việc kiểm tra và quyết định kiểm toán thuộc cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thực hiện theo pháp luật.

Nếu được thông qua, các yêu cầu trên sẽ bổ sung căn cứ để người đóng góp theo dõi tiền đã chuyển, mục đích sử dụng và số dư của cuộc vận động. Với người tổ chức, trách nhiệm công khai được đặt ra xuyên suốt quá trình tiếp nhận, phân phối, thay vì chỉ thông báo tổng kết sau khi kết thúc.