Mỹ đưa Việt Nam vào nhóm giám sát cao nhất về sở hữu trí tuệ, Chính phủ lên tiếng

Thông tin được đề cập tại buổi tiếp xã giao giữa Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và ông Christopher Landau, Phó Ngoại trưởng Hoa Kỳ, diễn ra sáng 10/6 tại Hà Nội.

Tại cuộc gặp, Đại tướng Phan Văn Giang khẳng định Việt Nam luôn coi Hoa Kỳ là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu. Trên nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, Việt Nam mong muốn hai nước sớm hoàn tất và ký kết Hiệp định thương mại đối ứng theo hướng công bằng, cân bằng và cùng có lợi.

Bên cạnh đó, Việt Nam cũng mong muốn thúc đẩy quá trình đưa Việt Nam ra khỏi các danh sách hạn chế xuất khẩu D1, D3 của Hoa Kỳ, đồng thời sớm khép lại quá trình xem xét liên quan đến khả năng điều tra theo Mục 301. Theo lãnh đạo Chính phủ, đây sẽ là cơ sở quan trọng để mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước trong thời gian tới.

Động thái trên diễn ra chưa đầy hai tháng sau khi Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026.

Trong báo cáo công bố ngày 30/4, USTR đã đưa Việt Nam vào nhóm "Quốc gia nước ngoài ưu tiên" (Priority Foreign Country) – cấp độ đánh giá nghiêm trọng nhất trong cơ chế giám sát về sở hữu trí tuệ của Hoa Kỳ.

Theo phía Mỹ, quyết định này xuất phát từ những quan ngại liên quan đến việc thực thi các biện pháp chống vi phạm bản quyền trực tuyến, kiểm soát hàng giả, tình trạng sử dụng phần mềm không có giấy phép và các hành vi đánh cắp tín hiệu truyền hình vệ tinh.

Theo phân tích của Chứng khoán SHS, việc bị xếp vào nhóm "Quốc gia nước ngoài ưu tiên" tương đương với mức cảnh báo cao nhất trong cơ chế Đặc biệt 301, thường được gọi là "danh sách đỏ" về sở hữu trí tuệ.

Đáng chú ý, theo quy trình của Hoa Kỳ, sau khi một quốc gia bị đưa vào nhóm này, USTR có thể xem xét khởi động cuộc điều tra theo Điều khoản 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Đây là công cụ pháp lý từng được Mỹ sử dụng trong nhiều tranh chấp thương mại lớn nhằm đánh giá các hành vi hoặc chính sách bị cho là gây thiệt hại cho doanh nghiệp và quyền lợi thương mại của Hoa Kỳ.

USTR cho biết trong vòng 30 ngày kể từ thời điểm công bố quyết định, cơ quan này sẽ đánh giá khả năng mở cuộc điều tra chính thức đối với Việt Nam. Nếu cuộc điều tra được khởi động, hai bên sẽ bước vào quá trình tham vấn nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Mặc dù việc bị đưa vào nhóm giám sát cao nhất chưa đồng nghĩa với việc Mỹ áp dụng các biện pháp trừng phạt thương mại, nhưng động thái này được giới quan sát đánh giá là tín hiệu cần được theo dõi chặt chẽ trong bối cảnh quan hệ thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ ngày càng mở rộng.

Trong những năm gần đây, Hoa Kỳ liên tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, đồng thời cũng là một trong những đối tác kinh tế chiến lược quan trọng nhất. Vì vậy, mọi diễn biến liên quan đến các cơ chế giám sát thương mại hoặc điều tra theo Mục 301 đều có thể tác động đến môi trường kinh doanh, đầu tư và thương mại song phương.

Việc Việt Nam chủ động phát đi thông điệp phối hợp với phía Hoa Kỳ nhằm xử lý các vấn đề còn tồn tại cho thấy nỗ lực duy trì đà phát triển tích cực của quan hệ kinh tế song phương, đồng thời giảm thiểu nguy cơ phát sinh các rào cản thương mại trong thời gian tới.