Tạo động lực mới trong quan hệ song phương Việt Nam - Hoa Kỳ

Trong chuyến công tác tới Hoa Kỳ từ ngày 20 đến 25/9/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự và phát biểu tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81. Chuyến công tác thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với Hoa Kỳ, đồng thời tiếp tục thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ phát triển hiệu quả, thực chất trên tất cả các lĩnh vực, phù hợp với lợi ích của hai bên.

Tin cậy chính trị không ngừng được củng cố, hai bên duy trì thường xuyên các hoạt động trao đổi, tiếp xúc các cấp. Từ đầu năm 2026 đến nay, phía Việt Nam có đoàn đại biểu của: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tham dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Hoa Kỳ (tháng 2/2026); Phó Thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình thăm và làm việc tại Hoa Kỳ (tháng 3/2026); Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung gặp Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 (AMM-59) tại Manila, Philippines (ngày 23/7/2026)… Về phía Hoa Kỳ có các chuyến thăm Việt Nam của: Phó Ngoại trưởng Christopher Landau (tháng 5/2026); Phó Đại diện Thương mại Rick Switzer (tháng 5/2026); Quyền Bộ trưởng Hải quân Hùng Cao (tháng 6/2026)…

Hợp tác kinh tế - thương mại là điểm sáng

Trong quan hệ song phương, kinh tế - thương mại - đầu tư tiếp tục là một trụ cột quan trọng. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Hoa Kỳ đạt 118 tỷ USD. Xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt 104,7 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2025; nhập khẩu từ Hoa Kỳ đạt 13,3 tỷ USD, tăng 26%. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Ở chiều ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Hoa Kỳ và là đối tác thương mại lớn nhất của Hoa Kỳ tại ASEAN.

Về đầu tư, Hoa Kỳ hiện đứng thứ 11 trong số 108 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam, với khoảng 1.409 dự án, tổng vốn đăng ký trên 11,9 tỷ USD. Ở chiều ngược lại, Hoa Kỳ đứng thứ 7 trong số 80 quốc gia và vùng lãnh thổ nhận đầu tư của Việt Nam, với 230 dự án, tổng vốn đăng ký gần 1,3 tỷ USD.

Nhiều doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục quan tâm và mong muốn mở rộng đầu tư tại Việt Nam, trong đó có nhiều tập đoàn công nghệ lớn (như HP, NVIDIA…), tập đoàn về kho vận và chuyển phát (FedEx, UPS…) và doanh nghiệp về năng lượng (Excelerate Energy). Nhiều doanh nghiệp Việt Nam như FPT, Vinfast… cũng đang mở rộng đầu tư sang Hoa Kỳ.

Ngoài lĩnh vực kinh tế - thương mại, hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục phát triển hiệu quả, nhất là trong hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh. Cùng với đó, hợp tác giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa, du lịch giữa hai nước cũng ngày càng mở rộng, thực chất hơn trên những lĩnh vực mà Hoa Kỳ có thế mạnh, Việt Nam có nhu cầu.

Giao lưu văn hóa và nhân dân giữa hai nước phát triển mạnh mẽ, thể hiện qua tăng trưởng về số lượng du học sinh, du lịch… tạo cầu nối hiểu biết sâu sắc hơn giữa nhân dân hai nước. Ngoài ra, hai bên cũng tiếp tục phối hợp tốt tại các diễn đàn đa phương và quốc tế.

Theo ông Đỗ Ngọc Hưng, Tham tán thương mại - Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ, sau hơn 3 thập kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, quan hệ kinh tế, thương mại giữa hai nước đã có bước phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những trụ cột quan trọng và thực chất của quan hệ song phương.

Đặc biệt, sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2023, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục được mở rộng cả về quy mô, phạm vi và chất lượng. Hiện hai nước đang tích cực đàm phán Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng, hướng tới một khuôn khổ thương mại ổn định, cân bằng, có tính dự báo, phù hợp với lợi ích của cả hai nước và cộng đồng doanh nghiệp.

Tham tán Đỗ Ngọc Hưng đánh giá, mức độ gắn kết giữa hai nền kinh tế ngày càng sâu sắc. Hoa Kỳ tiếp tục là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng hàng đầu của Việt Nam, trong khi Việt Nam ngày càng trở thành một đối tác thương mại quan trọng của Hoa Kỳ tại khu vực.

“Nhu cầu của Việt Nam đối với máy móc, thiết bị, công nghệ, năng lượng, hàng không, nông sản và nguyên liệu đầu vào của Hoa Kỳ cũng ngày càng tăng. Điều này cho thấy quan hệ thương mại không chỉ phát triển về quy mô mà tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế cũng ngày càng rõ nét”, ông Đỗ Ngọc Hưng nhận định.

Mở rộng những dư địa hợp tác mới

Theo Tham tán Đỗ Ngọc Hưng, một chuyển biến đáng chú ý trong quan hệ kinh tế hai nước là nội hàm hợp tác đang dần mở rộng từ thương mại hàng hóa truyền thống sang những lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, năng lượng, hàng không, logistics và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng..

Công nghệ cao và bán dẫn được xác định là một trong những lĩnh vực có tiềm năng lớn. Việt Nam đã có nền tảng trong sản xuất điện tử và đang chú trọng phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao, trong khi Hoa Kỳ sở hữu nhiều doanh nghiệp hàng đầu thế giới trong thiết kế chip, thiết bị bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, điện toán và các công nghệ nền tảng.

Nông nghiệp và nguyên liệu đầu vào cũng là lĩnh vực thể hiện rõ tính bổ trợ giữa hai nền kinh tế. Hoa Kỳ có thế mạnh về nhiều mặt hàng nông sản và nguyên liệu phục vụ sản xuất mà Việt Nam có nhu cầu nhập khẩu. Một phần đáng kể các nguyên liệu này sau khi nhập khẩu tiếp tục phục vụ các ngành sản xuất, chế biến và xuất khẩu của Việt Nam.

Bên cạnh đó, năng lượng, hàng không, logistics, thương mại điện tử và kinh tế số cũng là những lĩnh vực được tham tán Đỗ Ngọc Hưng đánh giá còn nhiều dư địa lớn để phát triển.

Trong công tác xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương thời gian qua đã triển khai các chương trình kết nối cung cầu, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia chuỗi phân phối quốc tế. Ông Đỗ Ngọc Hưng cho biết, Vietnam International Sourcing 2026 với sự tham gia của các tập đoàn lớn của Hoa Kỳ như Target, Walmart, JCPenney, Catalyst Brands Altana là một hướng kết nối nhà mua hàng quốc tế với doanh nghiệp và năng lực sản xuất trong nước. Mục tiêu không chỉ là tăng lượng hàng hóa xuất khẩu mà còn giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị của các tập đoàn Hoa Kỳ.

Trước những yêu cầu ngày càng cao của thị trường Hoa Kỳ về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc, xuất xứ và phòng vệ thương mại, tham tán Đỗ Ngọc Hưng khuyến nghị, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy “đáp ứng yêu cầu khi phát sinh” sang chủ động quản trị rủi ro ngay từ đầu.

Doanh nghiệp cần đặc biệt coi trọng xuất xứ, minh bạch chuỗi cung ứng, đầu tư cho hệ thống truy xuất nguồn gốc và quản trị dữ liệu; chủ động tìm hiểu các quy định của Hoa Kỳ trước khi ký hợp đồng và xây dựng hệ thống kế toán, lưu trữ hồ sơ đầy đủ để sẵn sàng khi có các vụ việc phòng vệ thương mại.

Thời gian tới, Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ tiếp tục nâng cao chất lượng thông tin, cảnh báo sớm về chính sách thương mại, thuế quan, quy định nhập khẩu, tiêu chuẩn kỹ thuật, xuất xứ và phòng vệ thương mại. Đồng thời, đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn, nhà nhập khẩu và hệ thống phân phối Hoa Kỳ.

Thương vụ cũng chú trọng kết nối đầu tư, công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng quan hệ dài hạn với đối tác Hoa Kỳ, hướng tới tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và những khâu có giá trị gia tăng cao.

Với nền tảng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác, phát triển bền vững, lợi ích kinh tế ngày càng gắn kết và sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng doanh nghiệp hai nước, quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ đang có thêm những điều kiện thuận lợi để mở rộng hợp tác thực chất, hiệu quả trên nhiều lĩnh vực. Những kết quả đạt được trong kinh tế, thương mại và đầu tư, cùng dư địa hợp tác trong những lĩnh vực mới tạo nền tảng quan trọng để hai nước tiếp tục phát huy tiềm năng, thúc đẩy quan hệ song phương phát triển ổn định, cân bằng và bền vững, đóng góp tích cực vào hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và thế giới.