Mục tiêu GDP thấp nhất nhiều thập niên: Trung Quốc đang chuẩn bị cho điều gì?
Mục tiêu GDP 4,5%–5% cho năm 2026 phát đi tín hiệu Trung Quốc có thể chấp nhận tăng trưởng chậm hơn để ưu tiên ổn định kinh tế và nâng cấp công nghệ.
Việc Bắc Kinh đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 trong khoảng 4,5%–5% – mức thấp nhất nhiều thập niên – không đơn thuần phản ánh áp lực chu kỳ. Đây có thể là tín hiệu cho thấy Trung Quốc đang chuyển sang một quỹ đạo tăng trưởng chậm hơn nhưng kiểm soát chặt hơn, trong bối cảnh môi trường kinh tế toàn cầu ngày càng khó đoán định.
Tăng trưởng chậm lại nhưng có chủ đích
Trong kỳ họp thường niên của Quốc hội Trung Quốc (NPC), chính phủ nước này công bố mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 ở mức 4,5%–5%. Đây là lần hiếm hoi Bắc Kinh chủ động đặt ra mục tiêu thấp hơn so với quỹ đạo tăng trưởng quen thuộc khoảng 5% trong ba năm gần đây.
Con số này được xem là thấp nhất kể từ thập niên 1990, nếu xét theo các mục tiêu tăng trưởng chính thức của Trung Quốc.
Động thái này diễn ra sau khi nền kinh tế đạt mức 5% trong năm 2025, vừa đủ hoàn thành mục tiêu đề ra bất chấp căng thẳng thương mại với Mỹ và các rào cản công nghệ ngày càng gia tăng.
Nhưng phía sau những con số tăng trưởng vẫn là một bức tranh phức tạp hơn:
Tiêu dùng hộ gia đình phục hồi chậm
Đầu tư khu vực tư nhân yếu
Thị trường bất động sản chưa thoát khỏi chu kỳ điều chỉnh
Trong bối cảnh đó, việc hạ mục tiêu có thể được hiểu như một cách tạo dư địa chính sách, thay vì dấu hiệu của một cú giảm tốc đột ngột.
Xuất khẩu tiếp tục gánh vai trò “đầu tàu”
Một điểm đáng chú ý là động lực tăng trưởng của Trung Quốc ngày càng phụ thuộc vào khu vực xuất khẩu.
Năm 2025, nước này ghi nhận thặng dư thương mại khoảng 1,2 nghìn tỷ USD, mức cao kỷ lục trong lịch sử. Điều này phản ánh năng lực sản xuất khổng lồ của nền kinh tế Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế tạo.
Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng này cũng kéo theo những tranh luận lâu dài về mất cân đối trong cấu trúc kinh tế toàn cầu.
Nhiều nhà kinh tế cho rằng Trung Quốc cần:
Thúc đẩy tiêu dùng nội địa
Giảm phụ thuộc vào đầu tư và xuất khẩu
Chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa vào hộ gia đình
Dù vậy, việc chuyển hướng nhanh sang tiêu dùng lại không hoàn toàn trùng khớp với chiến lược công nghiệp dài hạn của Bắc Kinh, vốn đặt trọng tâm vào việc duy trì ưu thế trong sản xuất công nghệ cao.
Công nghệ và công nghiệp tiếp tục là ưu tiên
Năm 2026 cũng đánh dấu năm đầu tiên của kế hoạch 5 năm mới (2026–2030), trong đó Trung Quốc dự kiến tiếp tục ưu tiên phát triển cái gọi là “lực lượng sản xuất mới”.
Các ngành được nhấn mạnh bao gồm:
Xe điện
Trí tuệ nhân tạo
Robot và tự động hóa
Chuỗi cung ứng công nghệ cao
Sức ép từ các biện pháp kiểm soát công nghệ của Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực bán dẫn, càng thúc đẩy chiến lược nội địa hóa và thay thế nhập khẩu.
Điều này cho thấy Bắc Kinh có thể chấp nhận tăng trưởng chậm hơn trong ngắn hạn, miễn là đảm bảo được năng lực cạnh tranh công nghệ trong dài hạn.
Gói chính sách tiếp tục thiên về đầu tư
Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng, chính phủ Trung Quốc duy trì thâm hụt ngân sách khoảng 4% GDP, mức tương đối cao theo tiêu chuẩn của nước này.
Các công cụ tài khóa dự kiến triển khai gồm:
Khoảng 800 tỷ nhân dân tệ tài trợ chính sách mới
4,4 nghìn tỷ nhân dân tệ trái phiếu chuyên dụng của chính quyền địa phương
1,3 nghìn tỷ nhân dân tệ trái phiếu chính phủ siêu dài hạn
Ở phía cầu tiêu dùng, chính phủ dự kiến dành 250 tỷ nhân dân tệ cho chương trình đổi hàng tiêu dùng nhằm kích thích mua sắm.
Tuy nhiên, so với quy mô đầu tư công nghiệp, các gói hỗ trợ trực tiếp cho hộ gia đình vẫn được đánh giá là khá thận trọng.
Những rủi ro phía sau con số tăng trưởng
Một thách thức lớn của nền kinh tế Trung Quốc hiện nay là áp lực giảm phát và dư cung trong nhiều ngành công nghiệp.
Khi năng lực sản xuất tăng nhanh hơn nhu cầu nội địa, một số lĩnh vực bắt đầu xuất hiện cạnh tranh giá mạnh – thường được mô tả là “cuộc đua xuống đáy” về biên lợi nhuận.
Nếu xu hướng này kéo dài, rủi ro có thể xuất hiện ở ba khía cạnh:
Lợi nhuận doanh nghiệp suy giảm
Tâm lý đầu tư thận trọng hơn
Kỳ vọng thu nhập hộ gia đình yếu đi
Trong trường hợp xấu hơn, nền kinh tế có thể rơi vào trạng thái tăng trưởng vẫn dương nhưng cảm nhận suy thoái lan rộng — một hiện tượng từng xuất hiện ở nhiều nền kinh tế lớn.
Tăng trưởng thấp hơn nhưng thực dụng hơn
Ở góc nhìn dài hạn, mục tiêu tăng trưởng 4,5%–5% vẫn nằm trong vùng đủ để Trung Quốc duy trì quỹ đạo chiến lược.
Theo các tính toán chính thức, nền kinh tế cần tăng trưởng trung bình khoảng 4,17% mỗi năm trong thập niên tới để đạt mục tiêu trở thành quốc gia có GDP bình quân đầu người ở mức “nước phát triển trung bình” vào năm 2035.
Do đó, việc hạ mục tiêu năm 2026 có thể được hiểu là một bước điều chỉnh thực dụng.
Thay vì chạy theo tốc độ tăng trưởng cao, Bắc Kinh dường như đang ưu tiên một cấu trúc ổn định hơn, nơi an ninh công nghệ; Ổn định tài chính; Và khả năng tự chủ chuỗi cung ứng được đặt song song với mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Trong một thế giới ngày càng phân mảnh về thương mại và công nghệ, lựa chọn này có thể giúp Trung Quốc giảm rủi ro chu kỳ. Tuy nhiên, mức độ thành công của chiến lược sẽ phụ thuộc lớn vào việc liệu nền kinh tế có thể khơi dậy được động lực tiêu dùng nội địa trong những năm tới hay không.
Vương Anh
