Iran bất ngờ mở lại eo biển Hormuz, giá dầu “rơi tự do” hơn 11% chỉ sau một đêm

Quyết định bất ngờ từ phía Iran được Ngoại trưởng Seyed Abbas Araghchi công bố, cho phép các tàu thương mại lưu thông trở lại qua Eo biển Hormuz trong thời gian lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon còn hiệu lực. Tuy nhiên, hoạt động vận tải vẫn phải tuân theo lộ trình điều phối do phía Iran thiết lập, cho thấy mức độ kiểm soát nhất định vẫn được duy trì. Động thái này được xem là tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng sau thời gian dài tuyến hàng hải chiến lược gần như bị tê liệt.

Phản ứng của thị trường năng lượng diễn ra gần như ngay lập tức. Giá dầu thô thế giới ghi nhận mức giảm hơn 11%, một trong những cú điều chỉnh mạnh nhất trong thời gian ngắn gần đây. Nguyên nhân chính đến từ việc rủi ro gián đoạn nguồn cung – yếu tố từng đẩy giá dầu tăng cao – bất ngờ bị loại bỏ, khiến phần bù rủi ro (risk premium) nhanh chóng “bốc hơi”.

Không chỉ dừng lại ở thị trường dầu mỏ, các chỉ số chứng khoán Mỹ cũng đồng loạt tăng mạnh trong phiên giao dịch cùng ngày. Dow Jones Industrial Average tăng hơn 700 điểm, trong khi S&P 500 và Nasdaq Composite lần lượt tăng 1% và 0,8%. Diễn biến này phản ánh kỳ vọng chi phí năng lượng hạ nhiệt sẽ cải thiện biên lợi nhuận doanh nghiệp, đồng thời giảm áp lực lên lạm phát.

Eo biển Hormuz từ lâu được xem là “yết hầu” của thị trường năng lượng toàn cầu khi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng. Trong giai đoạn bị hạn chế lưu thông, nguồn cung bị bóp nghẹt đã đẩy giá năng lượng tăng vọt, gây hiệu ứng lan tỏa lên chi phí vận tải, sản xuất và tiêu dùng. Điều này khiến lạm phát tại nhiều nền kinh tế lớn như Mỹ và châu Âu duy trì ở mức cao, buộc các ngân hàng trung ương phải giữ lãi suất ở vùng thắt chặt lâu hơn dự kiến.

Việc khai thông tuyến vận tải chiến lược này vì vậy mang ý nghĩa như một “van xả áp” đối với nền kinh tế toàn cầu. Giá năng lượng giảm giúp hạ chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, đồng thời giảm áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Trong ngắn hạn, điều này có thể tạo dư địa để các nhà hoạch định chính sách cân nhắc điều chỉnh lộ trình lãi suất theo hướng linh hoạt hơn.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng tác động tích cực hiện tại vẫn mang tính tạm thời. Việc mở cửa Hormuz gắn chặt với thời hạn của lệnh ngừng bắn, đồng nghĩa với khả năng đảo chiều nếu căng thẳng địa chính trị quay trở lại. Bên cạnh đó, cơ chế điều phối tuyến hàng hải của Iran cho thấy nước này vẫn giữ quyền kiểm soát đáng kể đối với dòng chảy thương mại qua khu vực.

Ngoài ra, các biện pháp trừng phạt và phong tỏa từ phía Mỹ đối với Iran vẫn chưa được dỡ bỏ hoàn toàn. Điều này khiến bức tranh địa chính trị tổng thể vẫn tiềm ẩn nhiều bất ổn, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran chưa đạt được bước tiến rõ ràng. Do đó, dù thị trường đang phản ứng tích cực, rủi ro dài hạn vẫn chưa được loại bỏ.

Ở góc độ rộng hơn, diễn biến lần này cho thấy mức độ nhạy cảm rất cao của thị trường toàn cầu trước các biến động tại những điểm nghẽn chiến lược như Hormuz. Chỉ một quyết định chính sách cũng có thể kéo theo sự đảo chiều mạnh mẽ của giá hàng hóa, dòng vốn và tâm lý nhà đầu tư. Trong bối cảnh bất định còn lớn, các yếu tố địa chính trị sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc định hình xu hướng thị trường trong thời gian tới.