Iran ngừng đàm phán với Mỹ, dọa phong tỏa Hormuz

Theo hãng thông tấn Tasnim ngày 1/6, Tehran sẽ không nối lại đối thoại với Washington cho đến khi Israel chấm dứt các hoạt động quân sự tại Gaza và Lebanon, đồng thời rút lực lượng khỏi các khu vực đang kiểm soát tại Lebanon.

Đáng chú ý, truyền thông Iran cho biết việc "phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz" đã được đưa vào chương trình hành động của Tehran và các lực lượng đồng minh. Ngoài Hormuz, Iran cũng để ngỏ khả năng gia tăng sức ép tại eo biển Bab el-Mandeb – một nút thắt hàng hải quan trọng khác kết nối Biển Đỏ với Ấn Độ Dương.

Hormuz hiện là tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu. Đây cũng là cửa ngõ xuất khẩu dầu mỏ của nhiều quốc gia vùng Vịnh như Saudi Arabia, Iraq, Kuwait, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Vì vậy, bất kỳ gián đoạn nào tại khu vực này đều có thể tạo ra tác động dây chuyền lên giá dầu, lạm phát và tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Ngay sau thông tin từ Tehran, giá dầu thế giới đã tăng mạnh khi nhà đầu tư lo ngại nguy cơ nguồn cung bị thắt chặt. Thị trường năng lượng đang đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông kéo dài và nhiều nền kinh tế lớn vẫn đối mặt với áp lực lạm phát.

Reuters dẫn các nguồn tin ngoại giao cho biết Iran coi các cuộc không kích gần đây của Israel tại Lebanon là hành động vi phạm những điều kiện ngừng bắn từng được thảo luận giữa Tehran và Washington. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố bất kỳ vi phạm nào ở một mặt trận cũng đồng nghĩa phá vỡ toàn bộ khuôn khổ thỏa thuận.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington chưa nhận được thông báo chính thức từ Iran về việc đình chỉ đàm phán. Nhà Trắng hiện chưa phát tín hiệu về khả năng leo thang quân sự, song vẫn duy trì hiện diện hải quân tại khu vực Hormuz nhằm bảo đảm tự do hàng hải.

Trước khi căng thẳng bùng phát trở lại, Mỹ và Iran được cho là đang thảo luận về một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày, đồng thời tìm kiếm giải pháp giảm căng thẳng quân sự và từng bước nối lại đối thoại hạt nhân. Tuy nhiên, các diễn biến tại Lebanon và vùng Vịnh đã khiến tiến trình này liên tục gặp trở ngại.

Giới phân tích nhận định đe dọa phong tỏa Hormuz là công cụ gây sức ép mạnh nhất mà Iran có thể sử dụng trong cuộc đối đầu hiện nay. Tuy nhiên, đây cũng là lựa chọn tiềm ẩn nhiều rủi ro khi có thể kéo Mỹ và các đồng minh can dự sâu hơn nếu dòng chảy năng lượng toàn cầu bị gián đoạn nghiêm trọng.

Đối với các quốc gia nhập khẩu năng lượng tại châu Á, trong đó có Việt Nam, diễn biến mới tại Hormuz đang được theo dõi sát sao. Bất kỳ cú sốc nào đối với nguồn cung dầu thô đều có thể tác động trực tiếp đến giá nhiên liệu, chi phí vận tải và áp lực lạm phát trong những tháng tới.