Trung Quốc chặn thương vụ 2 tỷ USD của Meta, siết kiểm soát AI xuyên biên giới
Trung Quốc đã yêu cầu Meta hủy bỏ thương vụ mua lại startup AI Manus trị giá 2 tỷ USD, cho thấy Bắc Kinh đang siết chặt kiểm soát dòng vốn và công nghệ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo.
Tham vọng mở rộng trí tuệ nhân tạo của Meta vừa gặp trở ngại lớn khi Trung Quốc bất ngờ chặn thương vụ mua lại startup AI Manus trị giá 2 tỷ USD (khoảng 52.600 tỷ đồng). Quyết định từ Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc (NDRC) cho thấy Bắc Kinh đang siết chặt kiểm soát dòng vốn và công nghệ trong lĩnh vực nhạy cảm này.
Cơ quan này yêu cầu Meta hủy bỏ hoàn toàn giao dịch, viện dẫn các quy định hiện hành về đầu tư và công nghệ. Động thái diễn ra trong bối cảnh cả Trung Quốc và Mỹ đều tăng cường giám sát các thương vụ liên quan đến AI. Tại Mỹ, nhà đầu tư bị hạn chế rót vốn vào công ty AI Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh cũng tìm cách ngăn dòng công nghệ và nhân lực chảy ra nước ngoài.
Manus – startup được Meta nhắm tới – là một trong những cái tên tăng trưởng nhanh nhất lĩnh vực AI. Công ty có nguồn gốc Trung Quốc nhưng đặt trụ sở tại Singapore, đạt doanh thu định kỳ hơn 100 triệu USD chỉ sau 8 tháng ra mắt sản phẩm. Sản phẩm AI của Manus có khả năng xử lý các tác vụ phức tạp như lập trình, phân tích dữ liệu và nghiên cứu thị trường, từng được ví như “DeepSeek tiếp theo”.
Chính mô hình “Singapore-washing” – chuyển trụ sở ra nước ngoài để tránh kiểm soát – từng được xem là lối đi cho các startup Trung Quốc tiếp cận vốn quốc tế. Tuy nhiên, việc thương vụ này bị chặn cho thấy chiến lược đó đang mất dần hiệu quả. Theo giới đầu tư, đây là tín hiệu rõ ràng rằng Bắc Kinh không còn chấp nhận việc “lách luật” trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Đối với Meta, thương vụ này nằm trong chiến lược mở rộng năng lực AI, tích hợp vào hệ sinh thái sản phẩm từ trợ lý số đến nền tảng doanh nghiệp. Đại diện công ty cho biết giao dịch tuân thủ quy định và kỳ vọng sẽ tìm được hướng xử lý phù hợp, nhưng quyết định từ phía Trung Quốc cho thấy không gian cho các thương vụ xuyên biên giới đang thu hẹp nhanh chóng.
Điểm mấu chốt không nằm ở riêng một thương vụ, mà ở sự thay đổi luật chơi. AI đang trở thành lĩnh vực cạnh tranh địa chính trị, nơi các quốc gia ưu tiên kiểm soát hơn là mở cửa. Với nhà đầu tư, điều này đồng nghĩa rủi ro không còn chỉ đến từ công nghệ hay thị trường, mà ngày càng phụ thuộc vào yếu tố chính sách và quan hệ quốc tế.
Vương Anh
