Bộ trưởng Bộ Tài chính cảnh báo: Không giảm ICOR, đầu tư có thể lên tới 70% GDP
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cảnh báo, nếu không cải thiện hệ số ICOR (hiệu quả sử dụng vốn), tổng đầu tư toàn xã hội có thể phải lên tới 70% GDP để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10%/năm giai đoạn 2026–2030, tạo áp lực lớn lên cân đối vĩ mô.
Mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%/năm giai đoạn 2026–2030 đi kèm yêu cầu giảm Hệ số sử dụng vốn (ICOR) từ 6,43 xuống 4,5–4,8. Điều này đồng nghĩa nền kinh tế phải tạo ra nhiều tăng trưởng hơn trên mỗi đồng vốn, thay vì tiếp tục mở rộng đầu tư như trước.
ĐBQH Phan Duy Anh (Đà Nẵng) cho biết, mức giảm 1,6–1,9 điểm là rất thách thức, khi giai đoạn 2016–2025 hệ số ICOR chỉ giảm khoảng 0,34 điểm. Khoảng cách này cho thấy vấn đề không nằm ở thiếu vốn, mà ở hiệu quả phân bổ và triển khai vốn.
Cốt lõi của ICOR cao là đầu tư dàn trải, dự án kéo dài và chi phí đội lên, khiến vốn không chuyển hóa thành tăng trưởng. ĐBQH Lê Hoàng Anh cho rằng nền kinh tế đang “thừa dự án, thiếu kỷ luật”, đề xuất cắt ít nhất 30% dự án kém hiệu quả.
Áp lực hiệu quả vốn trở nên rõ ràng hơn qua cảnh báo của Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn: nếu không giảm ICOR, tổng đầu tư toàn xã hội có thể phải lên tới 70% GDP để đạt tăng trưởng hai con số. Điều này tạo rủi ro lớn cho cân đối vĩ mô và chi phí vốn.
Trong bối cảnh đó, dòng tiền sẽ không còn phân bổ dàn trải mà có xu hướng tập trung vào các dự án có khả năng giải ngân nhanh và tạo hiệu quả sớm. Các doanh nghiệp có năng lực triển khai tốt, quản trị minh bạch và vòng quay vốn nhanh sẽ hưởng lợi rõ rệt.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc vào đầu tư công chậm, dự án kéo dài hoặc hiệu quả thấp có thể chịu áp lực khi vốn bị siết chặt. Việc đề xuất cắt 30% dự án cho thấy rủi ro phân hóa sẽ gia tăng trong giai đoạn tới.
Về cấu trúc vốn, ĐBQH Nguyễn Hải Nam (TP. Huế) cho rằng cần giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng và phát triển thị trường vốn. Điều này mở ra dư địa cho trái phiếu, cổ phiếu và các quỹ đầu tư dài hạn trở thành kênh dẫn vốn chủ đạo.
Các chính sách như Nghị định 153/2020, 65/2022, 08/2023 cùng định hướng phát triển quỹ đầu tư, trái phiếu xanh và xếp hạng tín nhiệm sẽ thúc đẩy dòng vốn dài hạn. Với nhà đầu tư, ICOR không còn là chỉ số kỹ thuật mà là tín hiệu cho thấy dòng tiền sẽ được “lọc” mạnh hơn, tạo ra cơ hội nhưng cũng đi kèm rủi ro phân hóa rõ rệt.
Mạnh Huyền
