Lợi nhuận ngành chip bùng nổ, nhưng AI có đang đi trước nhu cầu?
Làn sóng đầu tư AI đang đẩy lợi nhuận ngành bán dẫn lên mức cao mới, củng cố kỳ vọng về một chu kỳ tăng trưởng dài hạn. Dù vậy, tốc độ mở rộng nhanh cũng làm gia tăng lo ngại về nguy cơ dư cung và điều chỉnh trong tương lai.
ASML, tập đoàn sản xuất thiết bị bán dẫn hàng đầu thế giới có trụ sở tại Hà Lan, vừa nâng dự báo doanh thu năm 2026 lên 36–40 tỷ euro, sau khi ghi nhận kết quả quý I vượt kỳ vọng. Động lực chính đến từ nhu cầu chip AI, trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ toàn cầu tăng tốc chi tiêu cho hạ tầng.
Dữ liệu cho thấy cầu thị trường đang ở mức rất cao. Mảng thiết bị phục vụ bộ nhớ chiếm tới 51% doanh thu quý I của ASML, tăng mạnh từ 30% quý trước, phản ánh nhu cầu chip nhớ – thành phần cốt lõi của các hệ thống AI và trung tâm dữ liệu.
Ở phía cầu, các “ông lớn” công nghệ như Microsoft, Amazon và Google đang đẩy mạnh chi tiêu vốn với quy mô có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD trong những năm tới. Điều này tạo ra một chu kỳ đầu tư lớn chưa từng có trong ngành bán dẫn.
Theo ông Christophe Fouquet, Tổng giám đốc ASML, nhu cầu chip hiện vẫn vượt xa nguồn cung. TSMC – nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới – cũng ghi nhận doanh thu kỷ lục trong quý I, củng cố thêm cho xu hướng này.
Tuy nhiên, chính tốc độ mở rộng quá nhanh của dòng vốn lại trở thành điểm cần theo dõi. Lịch sử ngành công nghệ từng chứng kiến chu kỳ tương tự trong thời kỳ dot-com, khi đầu tư vượt xa nhu cầu thực, dẫn đến dư thừa công suất và điều chỉnh mạnh.
Rủi ro hiện tại không nằm ở việc thiếu cầu, mà ở khả năng cầu có thể không theo kịp tốc độ đầu tư. Nếu các ứng dụng AI không mở rộng nhanh như kỳ vọng, thị trường có thể đối mặt với tình trạng dư cung chip trong ngắn hạn.
Bên cạnh đó, các yếu tố địa chính trị cũng gia tăng áp lực. ASML đang bị hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc, trong khi các đề xuất siết chặt kiểm soát từ Mỹ có thể tiếp tục thu hẹp thị trường trong thời gian tới.
Dù vậy, khác với các chu kỳ đầu cơ trước đây, nhu cầu AI hiện được hỗ trợ bởi tăng trưởng thực từ điện toán đám mây và dữ liệu. Điều này cho thấy nền tảng thị trường vẫn vững trong trung hạn, ngay cả khi xuất hiện các nhịp điều chỉnh.
Vì vậy, kịch bản nhiều khả năng xảy ra không phải là sự sụp đổ của ngành, mà là giai đoạn phân hóa và điều chỉnh cục bộ. Những doanh nghiệp có vị thế công nghệ và chuỗi cung ứng vững chắc có thể tiếp tục hưởng lợi, trong khi các khoản đầu tư kém hiệu quả sẽ dần bị đào thải.
Vương Anh
