AI đang biến chip nhớ thành “dầu mỏ mới” của nền kinh tế số

Trong nhiều thập kỷ, ngành chip nhớ luôn được xem là một trong những lĩnh vực có tính chu kỳ cao nhất của ngành bán dẫn. Giá chip thường biến động mạnh theo cung cầu, lợi nhuận doanh nghiệp có thể tăng vọt trong giai đoạn khan hàng nhưng cũng nhanh chóng lao dốc khi công suất sản xuất dư thừa. Tuy nhiên, làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi hoàn toàn quy luật đó.

Ba nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới gồm Micron Technology, Samsung Electronics và SK Hynix hiện đều sở hữu vốn hóa thị trường vượt mốc 1.000 tỷ USD. Tổng giá trị của nhóm này hiện cao hơn cả nhiều tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới cộng lại, phản ánh kỳ vọng ngày càng lớn của nhà đầu tư đối với vai trò của bộ nhớ trong kỷ nguyên AI.

Điểm khác biệt của AI nằm ở nhu cầu xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ. Các mô hình ngôn ngữ lớn, trung tâm dữ liệu AI, điện toán đám mây và hạ tầng số thế hệ mới đều cần lượng bộ nhớ lớn hơn đáng kể so với các ứng dụng truyền thống. Điều đó khiến chip nhớ từ một linh kiện điện tử thông thường trở thành thành phần mang tính chiến lược đối với các tập đoàn công nghệ.

Nhu cầu tăng nhanh đến mức vượt khả năng mở rộng nguồn cung trong ngắn hạn. Nhiều doanh nghiệp cho biết khách hàng đang chấp nhận ký các hợp đồng cung ứng kéo dài nhiều năm để đảm bảo nguồn hàng, điều hiếm thấy trong lịch sử ngành.

Micron cho biết đã ký hợp đồng cung ứng 5 năm đầu tiên kể từ khi thành lập. SK Hynix cho biết nhu cầu hiện đã vượt khả năng cung ứng trong nhiều năm tới. Sandisk cũng đã ký các hợp đồng dài hạn đủ để bao phủ hơn một phần ba công suất sản xuất trong năm tài chính tiếp theo.

Sự thay đổi này đang tạo ra bước ngoặt lớn cho mô hình kinh doanh của ngành chip nhớ. Trong quá khứ, phần lớn giao dịch được thực hiện theo giá thị trường ngắn hạn, khiến doanh thu và lợi nhuận biến động mạnh. Nhưng khi khách hàng AI sẵn sàng ký hợp đồng nhiều năm để đổi lấy nguồn cung ổn định, doanh thu của các nhà sản xuất chip nhớ trở nên dễ dự báo hơn.

Các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Alphabet và Amazon đang đóng vai trò quan trọng trong xu hướng này. Những doanh nghiệp vận hành hạ tầng AI quy mô lớn ngày càng coi chip nhớ là tài nguyên chiến lược thay vì đơn thuần là một linh kiện phần cứng. Theo một số ước tính, các hyperscaler hiện đã kiểm soát phần lớn năng lực sản xuất DRAM dành cho máy chủ trên toàn cầu nhằm bảo đảm nguồn cung cho các trung tâm dữ liệu AI.

Sự chuyển dịch này khiến giới đầu tư bắt đầu nhìn ngành chip nhớ dưới một lăng kính khác. Thay vì một lĩnh vực mang tính chu kỳ cao, chip nhớ đang được xem là một dạng hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số, tương tự vai trò của dầu mỏ trong nền kinh tế công nghiệp trước đây.

Điều đáng chú ý là dù giá trị thị trường đã tăng mạnh, định giá của nhiều doanh nghiệp trong ngành vẫn chưa bị xem là quá đắt đỏ. Hệ số định giá của Micron, Samsung hay SK Hynix hiện thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của ngành bán dẫn.

Điều đó cho thấy thị trường vẫn đang cân nhắc giữa hai kịch bản. Một mặt, AI có thể mở ra chu kỳ tăng trưởng dài hạn chưa từng có cho ngành chip nhớ. Mặt khác, nhà đầu tư vẫn muốn chờ thêm bằng chứng cho thấy sự thay đổi cấu trúc này đủ mạnh để phá vỡ quy luật chu kỳ vốn tồn tại suốt nhiều thập kỷ.

Dù vậy, có một thực tế đang ngày càng rõ ràng: trong kỷ nguyên AI, dữ liệu là nguyên liệu đầu vào quan trọng nhất và chip nhớ chính là nơi lưu giữ nguồn tài nguyên đó. Nếu dầu mỏ từng là nền tảng của nền kinh tế công nghiệp, chip nhớ đang dần trở thành một trong những tài sản chiến lược nhất của nền kinh tế số.