Chứng khoán châu Á lập đỉnh nhờ AI, nhưng rủi ro “kéo trụ” ngày càng lớn

Từ đầu năm đến nay, chỉ số Kospi của Hàn Quốc đã tăng hơn 80%, trong khi Taiex của Đài Loan (Trung Quốc) liên tục thiết lập đỉnh mới nhờ dòng tiền đổ mạnh vào nhóm cổ phiếu bán dẫn và AI. Theo chiến lược gia Tim Moe của Goldman Sachs, “câu chuyện phần cứng AI đang thúc đẩy gần như mọi thứ” trên các thị trường này.

Dữ liệu cho thấy mức độ phụ thuộc hiện đã ở mức rất cao. Goldman Sachs ước tính hơn 80% nguồn doanh thu của nền kinh tế Đài Loan (Trung Quốc) hiện liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp tới AI, trong khi tỷ lệ này tại Hàn Quốc vào khoảng 60%. Tại Đài Loan (Trung Quốc), TSMC – nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới với vốn hóa khoảng 1.850 tỷ USD – hiện chiếm hơn 40% chỉ số Taiex, theo UOB. Trong khi đó, Samsung Electronics và SK Hynix hiện chiếm tới 42,2% chỉ số Kospi của Hàn Quốc, theo Công ty quản lý quỹ toàn cầu Manulife Investment Management.

Sự tập trung quá lớn vào nhóm doanh nghiệp AI giúp thị trường tăng mạnh nhưng đồng thời cũng khiến chỉ số ngày càng phản ánh sức mạnh của một nhóm nhỏ công ty hơn là toàn bộ nền kinh tế. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng bất kỳ cú sốc nào đối với ngành AI hoặc bán dẫn đều có thể kéo theo biến động mạnh trên toàn thị trường.

Các chuyên gia cảnh báo rủi ro hiện không chỉ đến từ yếu tố công nghệ mà còn liên quan đến địa chính trị và chuỗi cung ứng toàn cầu. Hàn Quốc và Đài Loan đều là trung tâm sản xuất bán dẫn, phụ thuộc nhiều vào nguồn cung vật liệu chuyên dụng, khí công nghiệp và các tuyến vận tải quốc tế. Bất kỳ gián đoạn nào từ căng thẳng địa chính trị hoặc xung đột tại Trung Đông đều có thể ảnh hưởng trực tiếp tới ngành công nghệ của khu vực.

Ngoài ra, cả hai nền kinh tế này đều phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng. Theo Công ty quản lý đầu tư Aberdeen Investments (Anh), việc giá dầu tăng mạnh do căng thẳng Mỹ – Iran có thể gây áp lực lên chi phí sản xuất và sức cạnh tranh, ngay cả khi xuất khẩu chip và AI vẫn tăng trưởng mạnh. Một rủi ro khác nằm ở kỳ vọng quá lớn của thị trường đối với AI. Goldman Sachs dự báo tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp Hàn Quốc có thể tăng tới 300% trong năm nay nhờ AI.

Tuy nhiên, mức định giá cao cũng đồng nghĩa thị trường dễ tổn thương hơn nếu đà tăng trưởng không đạt như kỳ vọng. Theo JPMorgan, thị trường chứng khoán Hàn Quốc và Đài Loan vốn từ lâu đã phản ánh nhu cầu toàn cầu nhiều hơn là sức khỏe kinh tế nội địa. Tuy nhiên, mức độ “lệch pha” hiện đang ngày càng rõ hơn khi chỉ số phụ thuộc quá lớn vào nhóm doanh nghiệp công nghệ xuất khẩu.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng Hàn Quốc hiện vẫn có cấu trúc thị trường đa dạng hơn so với Đài Loan. Ngoài bán dẫn, dòng tiền tại Hàn Quốc còn lan sang các nhóm ngành như đóng tàu, quốc phòng, thiết bị điện và văn hóa giải trí. Ngược lại, thị trường Đài Loan ngày càng gắn chặt với TSMC và chu kỳ đầu tư AI toàn cầu. Một số chuyên gia cảnh báo điều này có thể tạo ra rủi ro tập trung dài hạn cho cả nền kinh tế lẫn thị trường chứng khoán.

Theo các nhà đầu tư quốc tế, bài học từ Đan Mạch hay Ả Rập Xê Út cho thấy thị trường phụ thuộc quá lớn vào một doanh nghiệp hoặc một chủ đề tăng trưởng có thể đối mặt biến động mạnh khi tâm lý đảo chiều. Điều này đang khiến nhiều quỹ đầu tư bắt đầu thận trọng hơn với làn sóng AI, dù xu hướng tăng trưởng của ngành vẫn còn rất mạnh trong ngắn hạn.